File        : ASTRO_NW.TXT
From        : Teletext en kranten etc.
Last update : 04 mrt. 2007, 11:15 MET
============================================================================
  TT???: zo 25 okt. 1992, Komeet verwoest Aarde in 2116

Een enorme komeet zal op 14 august van het jaar 2116 de Aarde treffen, zo 
heeft de Australische sterrekundige Duncan Steel berekend. Volgens Steel zal 
daarbij het grootste deel van het leven op Aarde worden weggevaagd. De 
astronoom, verbonden aan het Anglo Australian Observatory in Sydney, heeft 
de koers berekend van een uit steen en ijs bestaande komeet met een doorsnee 
van ruim vijf kilometer. Op 14 augustus 2116 kruist zijn baan die van de 
Aarde. De inslag zal een kracht hebben van meer dan een miljoen atoombommen. 
De komeet, Smith-Tuttle genaamd, is twee keer gezien: in 1862 en in 
september 1992.

  Telegraaf: za 19 sep. 1992, Pas ontdekte komeet blijft uit onze buurt

LEIDEN, zaterdag. De pas door de Amerikaanse astronomen dr. D.Dewitt en dr. 
J. Lou ontdekte komeet, die verder weg van de Zon staat dan welk zichtbaar 
object ook, komt voorlopig niet in de buurt van de Aarde, zo meldt de 
Sterrenwacht Leiden. Volgens de sterrenwacht hebben we te maken met een 
grote komeet. Hemellichamen van dergelijke omvang - tien keer zo groot als 
de komeet Halley - zijn lang niet meer waargenomen. De komeet moet op een 
afstand staan van veertig keer de afstand van de Aarde tot de Zon. Die is 
159 miljoen kilometer. Daarmee staat hij verder dan de buitenste planeet van 
ons zonnestelsel. De planeet Pluto staat dertig keer de afstand van de Aarde 
tot de Zon. Voorbij de planeten bevinden zich miljoenen kometen van een 
omvang als de pas ontdekte. Deze zijn tot nu toe nooit direct gezien omdat 
hun lichtuitstraling te zwak is. Alleen de kometen die onder de invloed van 
de zwaartekracht van sterren en de buitenplaneten per ongeluk tussen de 
planeten verzeild raken, komen tenslotte in de buurt van de Aarde.

  TT334: do 14 jan. 1993, Ruimteveer Endeavour gelanceerd

Het ruimteveer Endeavour is woensdag vanaf de ruimtebasis Cape Canaveral in 
de Amerikaanse staat Florida gelanceerd. Aan boord van het ruimteveer 
bevinden zich vijf astronauten. Het belangerijkste doel van de vlucht is het 
in de ruimte brengen van een communicatiesatelliet. Voor zondag staat een 
ruimtewandeling van twee bemanningsleden gepland. De zesdaagse vlucht van de 
Endeavour is de eerste van de acht vluchten van de ruimteveren in 1993. De 
Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft in totaal 53 ruimteveren 
gelanceerd.

  TT357: do 21 jan. 1993, Ruimtevaart 

Zondag 24 januari 1993 wordt vanaf de basis Baikonoer het ruimteschip Sojoez 
TM-16 gelanceerd met de kosmonauten Manakov en Polisjoek, die twee dagen 
later aankomen bij het ruimtestation Mir. Daar werken nu nog de Russen 
Solovjov en Avdejev die eind januari terugkeren. Zij hebben dan bijna een 
half jaar doorgebracht in de Mir. Op 5 februari wordt vanaf de Mir een rond 
reflecterend scherm van 20 meter doorsnee ontplooid. Daarmee zullen op Aarde 
gebiedjes met een doorsnee van vijf kilometer worden verlicht: een eerste 
test om straks, onder meer bij nachtelijke rampen, voor extra verlichting te 
zorgen.

  TT125: vr 22 jan. 1993, Nederlandse ruimteproef verstoord

Als gevolg van een nog onopgehelderde storing aan de satelliet Photon is ‚‚n 
van de drie Nederlandse experimenten, die aan boord zou worden verricht, 
verstoord. De Stichting Ruimteonderzoek Nederland (SRON) in Utrecht kan nog 
niet zeggen of het experiment met algen geheel is mislukt. De onbemande 
Europees-Russische satelliet werd vorige maand gelanceerd. Aan boord waren 
ook twee resusapen. Omdat de temperatuur in de Photon begon te stijgen (van 
25 tot 35 graden Celcius) is besloten tot beeindiging van de missie. Na een 
reis van elf dagen is de Photon geland in een bos in Kazachstan.

  Telegraaf: ?? ?? feb. 1993, Komeet in zicht

De komende weken kan men een blik werpen op de komeet P/Schaumasse. De op 30 
november 1911,door de astronoom A. Schaumasse van de sterrenwacht van Nice, 
ontdekte staartster is tot april hoog aan de avondhemel te zien. Hij 
verplaatst zich in die periode door de sterrenbeelden Voerman en Lynx en 
bereikt begin maart zijn grootste helderheid. P/Schaumasse heeft, zoals 
'Radiant' van de Dutch Meteor Society meldde, een periode van ruim 8 jaar. 
Na zijn ontdekking in 1911 heeft de komeet zich slects enkele malen goed 
laten zien. Dit was het geval in 1952 en 1960. De passage van 1968 werd door 
niemand waargenomen en uit 1976 is slechts ‚‚n onbevestigde waarneming 
bekend. In 1984 kon de planeet in een groot aantal kijkers 'gevangen' 
worden. Met een beetje zoeken, waarbij men de heldere ster Capella in het 
sterrenbeeld Voerman als richtpunt kan neme, en een goede verrekijker moet 
het mogenlijk zijn in de komende weken 'Schaumasse' een blik op deze komeet 
te werpen.

  TT???: di 6 apr. 1993, Weer lancering ruimteveer gestopt

De lancering van het Amerikaanse ruimteveer Discovery is vandaag elf 
seconden voor de start afgebroken. E‚n van de drie hoofdmotoren werd door de 
computer uitgeschakeld. De start was vanmorgen eerder een uur uitgesteld 
vanwege het weer in Cape Canaveral. Na de mislukte poging kon de bemanning 
het ruimteveer verlaten. Het is de tweede keer binnen een maand dat de 
lancering van een shuttle moet worden uitgesteld. Op 22 maart 1993 werd de 
start van het ruimteveer Colombia drie seconden voor de lancering gestopt. 
Het is de vierde keer van het shuttle-programma.

  NHD: za 17 apr. 1993, Sterrekundigen zoeken ingeslagen meteoriet langs
                         Noordzee kust

HOOGMADE. Langs de Noordzeekust is gisternacht mogenlijk een meteoriet 
terechtgekomen met de omvang van een mensenvuist. Dit heeft B. Apeldoorn van 
de Nederlandse Vereniging van Weer- en Sterrenkundigen in Hoogmade gisteren 
meegedeeld. De meteoriet verscheen donderdagavond omstreeks 23.14 uur in de 
vorm van een vuurbol die de Noordzeekust van zuid naar noord volgde. De bol 
was drie seconden zichtbaar. "De kans is groot dat er ergens restanten zijn 
terechtgekomen. Via verslagen van ooggetuigen hopen we er achter te komen 
waar dat is gebeurd", aldus Apeldoorn. Nederland kruist op dit moment de 
baan van een zwerm grotere hemellichamen, de zogeheten April-boliden.

  Telegraaf: za 10 apr. 1993, Satelliet vangt straling van supernova

De Japanse satelliet Osaka heeft rontgenstralen opgevangen van een twee 
weken geleden ontdekte supernova, die basistheorieen over astronomie kunnen 
verbeteren. De supernova- een reusachtige ontploffende ster - bevindt zich 
in het sterrenbeeld Grote Beer op een afstand van 10 miljoen lichtjaar. 
Volgens het Japanse Nationale Ruimteonderzoek Instituut, dat het opvangen 
van de straling gisteren bekendmaakte, is de straling minstens een miljoen 
maal zo sterk als die van de Zon. De temperatuur van de supernova is meer 
dan 100 miljoen graden Celsius. In het afgelopen jaar zijn 10 supernova's 
ontdekt.

  TT331: ma 21 juni 1993, ???

Het ruimteveer Endeavour is maandag vanaf de basis Cape Canaveral in de 
Amerikaanse staat Florida gelanceerd. De lancering van het ruimteveer werd 
zondag uitgesteld vanwege de ongunstige weeromstandigheden. Aan boord van de 
Endeavour bevinden zich zes astronauten. E‚n van hun taken is het bergen van 
de Europese onderzoekssatelliet Eureka. Ook zullen ze diverse proeven 
uitvoeren en een ruimtewandeling houden. Het is de vierde ruimtevlucht van 
de Endeavour. Volgens de planning keert het ruimteveer op 29 juni weer op 
Aarde terug.

  NHD: wo 30 juni 1993, Ruimtestation

Het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden heeft maandagavond laat besloten de 
plannen voor een permanent bemand ruimtestation door te zetten. Na een fel 
debat, het tweede deze week, over het kostbare project stemden de 
afgevaardigden met 220 tegen 196 voor aanvaarding van een begrotingswet. 
Deze kent het ruimtevaartbureau NASA voor het komende belastingjaar 15 
miljard dollar toe, waarvan 2,1 miljard voor het ruimtevaartstation.

  TT122: ma 23 aug. 1993, Contact met ruimte-sonde verloren   

Alle communicatie met een sonde die op het punt stond om Mars te observeren 
is verloren gegaan, zo heeft de NASA, het Amerikaanse ruimtevaartinstituut, 
zondag meegedeeld. De kunstmaan zou over drie dagen in een baan om de 'rode 
planeet' gebracht worden. Maar zaterdagavond was er ineens geen contact meer 
met de Mars Observer. De sonde zal naar verwachting zichtzelf in de gewenste 
baan brengen, maar daar heeft NASA niets aan als geen gegevens naar de Aarde 
worden verstuurd. De sonde werd een jaar geleden voor een reis van 720 
miljoen kilometer naar de planeet Mars gelanceerd.

  TT121: wo 25 aug. 1993, Contact Mars-sonde niet hersteld  

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA is er dinsdag niet in geslaagd 
het contact te herstellen met de Mars-sonde Observer. De kustmaan reageerde 
niet op de radiosignalen die hem in in een baan om de "rode planeet" zouden 
moeten brengen. De speurtocht naar mogenlijk leven op Mars, die zo'n twee 
miljard gulden kost, dreigt daardoor volledig te mislukken. Volgens de 
leider van het project, Bill Piotroswki, is de laatste dagen alles in het 
werk gesteld om het contact met de Observer te herstellen. De kans dat de 
sonde uit eigen beweging in een baan om Mars terechtkomt, is aanwezig, maar 
wordt door de deskundigen miniem geacht.

  TT123: do 26 aug. 1993, Sonde laat NASA opnieuw in de steek  
                                                                    
Het ruimtevaartuig Observer heeft de technici van de NASA opnieuw in de 
steek gelaten. De sonde, waarmee sinds zaterdag geen radiocontact meer is 
geweest, had zich woensdag moeten melden bij het vluchtleidingscentrum in 
Pasadena, maar andermaal bleef alles stil. De Observer, die op weg is naar 
een baan om de planeet Mars, is geprogrammeerd om contact op te nemen met de 
Aarde als er meer dan vijf dagen geen radioverbinding is geweest. Ook had de 
satelliet moeten melden als hij zichzelf in een baan om Mars gebarch zou 
hebben. Met de missie van de Observer is een bedrag van ruim F. 2 miljard 
gemoeid.

  TT126: vr 27 aug. 1993, Transistor oorzaak Mars-debacle  

De problemen met het ruimtevaartuig Observer zijn mogenlijk te wijten aan 
defecte transistors in de centrale klok van de sonde. Volgens de NASA zijn 
er al eerder problemen geweest met hetzelfde type transistor bij andere 
vluchten. Zo werd de lancering van een weersonde 10 juni afgebroken door een 
defect aan dezelfde transistor. Vorige week zaterdag verloor de NASA het 
contact met zowel de Observer als de satelliet. Het mankement ontstaat 
wanneer een las tussen een plaatje goud en een aluminium draad afbreekt. De 
transistors zijn van cruciaal belang voor het functioneren van de 
computerklok.

  TT121: zo 29 aug. 1993, Ruimtesonde ontmoet planetoide Ida

De ruimtesonde Galileo heeft op zijn tocht naar de planeet Jupiter beelden 
gemaakt van de planet”ide Ida. Bij de NASA is een signaal binnengekomen dat 
de ontmoeting met Ida, op 530 miljoen km. van de Aarde, heeft 
plaatsgevonden. De beelden zijn niet direct beschikbaar voor onderzoek. 
Galileo moet voor de verzending een reserve-antenne benutten omdat de 
hoofdantenne slecht werkt. De beelden bereiken daarom pas het komend 
voorjaar de Aarde. Ida heeft een doorsnede van 31 km. en is daarmee een 
grotere planet”ide. Deze lichamen zouden zijn opgebouwd uit de oudste 
materialen van het zonnestelsel.

  TT108: zo 12 sep. 1993, Discovery uiteindelijk gelanceerd

Het ruimteveer Discovery is vanmiddag na een vertraging van zo'n twee 
maanden uiteindelijk met succes gelanceerd. Om 13.45 uur (Nederlandse tijd) 
vertrok de shuttle. De Discovery zou oorspronkelijk 17 juli vertrekken. 
Technische storingen en een meteorenregen stonden de lancering in de weg. 
Het ruimteveer zal onder meer een experimentele communicatiesatelliet in de 
ruimte brengen. De bemanning gaat ruimtewandelingen maken. Onder meer zal de 
reparatie geoefend worden van de Hubble-ruimtetelescoop. Er bevinden zich 
vijf astronauten aan boord.

  TT122: ma 20 sep. 1993, Ruimteveer haalt satelliet binnen

De vijfkoppige bemanning van het ruimteveer Discovery is er zondag in 
geslaagd de Duitse onderzoekssatelliet Astro-Spas binnen te halen. Langer 
dan een week heeft de satelliet niet in de ruimte doorgebracht, want de 
astro- nauten zetten de satelliet maandag jongstleden uit, waar hij 
onderzoek naar het begin en einde van sterren gedaan heeft. Door onderzoek 
van dwergsterren hoopt men ook meer te weten te komen over de levenscyclus 
van de Zon. Een robotarm greep de satelliet. Duitse en Amerikaanse 
geleerden, die gegevens van de vlucht uit werken, spreken al van een 
geslaagde missie.

  TT343: wo 22 sep. 1993, Ruimteveer Discovery veilig geland

Het ruimteveer Discovery is afgelopen nacht veilig geland op de basis Cape 
Canaveral in Florida. De bemanning heeft haar opdracht, het installeren van 
een communicatie satelliet, uitgevoerd. De space shuttle zou eigenlijk 
dinsdag terugkeren naar de Aarde. Maar dat werd een dag uitgesteld wegens 
slecht weer. Het was de eerste keer dat een landing 's nachts plaatsvond bij 
het Kennedy-ruimtevaart centrum in Florida. Volgens de Amerikaanse 
ruimtevaart organisatie NASA maakte de baan van de Discovery een landing 
overdag onmogelijk.

  NHD: di 21 sep. 1993, Ruimtewandeling

Twee Russische kosmonauten hebben gisteren een ruimtewandeling van drie uur 
gemaakt. Ze zetten hun werk voort aan een project waarbij bouwmaterialen in 
de ruimte worden getest, aldus het persbureau ITAR-TASS. Het bericht stelde 
dat het experiment succesvol is verlopen.

  NHD: za 25 sep. 1993, Lanceerbasis

Het nieuws is in de door de Amerikanen gedomineerde internationale 
commerci‰le ruimtevaart als een bom ingeslagen: Russische 
ruimtevaartbedrijven krijgen een lanceerlokatie voor commerci‰le raketten op 
de evenaar, in Papoea-Nieuw-Guinea. Voordeliger lanceren kan niet. Want 
vanaf de evenaar de ruimte ingeschoten raketten krijgen door de 
draaisnelheid van de Aarde in oostelijke richting 'gratis' een snelheid van 
rond 440 meter per seconde mee en kunnen daardoor bijna tweemaal zoveel 
betalende lading meenemen. De draaisnelheid van de Aarde is op de evenaar 
het grootst.

  NHD: vr 29 oct. 1993, Satelliet in zee

Een Chinese kunstmaan, die door een defect onbestuurbaar was geworden, is 
gisteren in de Stille Oceaan gestort. Volgens de Amerikaanse autoriteiten 
plofte de ruim twee ton zware kunstmaan in de Stille Oceaan, 900 kilometer 
ten westen van het schiereiland Baja California. De Chinezen hadden eerder 
op de dag gezegd dat de satelliet pas over een half jaar terug zou keren in 
de dampkring.

  TT125: do 2 dec. 1993, Ruimteveer succesvol gelanceerd

Na een vertraging van een dag is vanochtend het Amerikaanse ruimteveer 
Endeavour gelanceerd vanaf de basis Cape Canavernal voor de grootste missie 
aller tijden. De astronauten zullen de 'bijziende' telescoop Hubble 
repareren. Deze kan zich niet meer scherp stellen door een onjuiste 
afstelling van zijn grote spiegel. Met het aanbrengen van een speciale 
camera probeert de bemanning dit te verhelpen. Verder krijgt de Hubble 
nieuwe panelen, die beschermd zijn tegen sterke zonnestraling. De Hubble 
werd in 1990 gelanceerd.

  TT353: do 2 dec. 1993, Ruimtevaart

De Russen hebben unieke ruimtevaart-souvenirs in de aanbieding. Op 11 dec. 
worden bij Sotheby's in New York 200 'relekwieen' uit de Russische 
ruimtevaart-history geveild. De basisprijzen varieren van 100 dollar ( 
bestek gebruikt in de ruimte) tot 3 miljoen dollar (3-persoons cabine die in 
de ruimte heeft gevlogen). Een pop met ruimtepak en parachute, die voor 
Gagarin werd gelanceerd, moet minstens 200.000 dollar opbrengen. Op deze 
manier proberen de Russische ruimtevaart industrie en individuele 
kosmonauten en hun familie zich staande te houden in sombere tijden. (door 
Piet Smolders)

  TT125: za 4 dec. 1993, Endeavour krijgt Hubble te pakken

De bemanning van het Amerikaanse ruimteveer Endeavour is er in geslaagd de 
kapotte ruimtetelescoop Hubble vast te pakken met een robotarm. De Zwitserse 
astronaut Nicollier wist de missie te volbrengen. Daarmee wordt het voor de 
overige vier ruimtevaarders mogenlijk de defecte delen te reparerenof te 
vervangen. Dat moet in een recordaantal ruimtewandelingen zijn beslag 
krijgen de komende dagen. De Hubble, die 3 miljard dollar kostte, werd drie 
jaar geleden uitgezet. Al snel kwamen mankementen aan de zonnepanelen aan 
het licht. Hubble en Endeavour draaien met 28.163 km/u om de Aarde.

  TT122: zo 5 dec. 1993, Reparatie ruimtetelescoop gestart

Twee astronauten van het ruimteveer Endeavour hebben vandaag zes uur aan de 
ruimtetelescoop Hubble gesleuteld. Gisteren werd de Hubble met behulp van 
een robotarm uit de ruimte opgepikt en in de shuttle geplaatst. Gedurende 
vijf ruimtewandeling en moeten de defecten aan de Hubble gerepareerd worden. 
De astronauten vervingen gyroscopen, die de telescoop op objecten in de 
ruimte richten. Ze vernieuwde elektronische controleapparatuur en zekering. 
De hersteloperatie was noodzakelijk omdat de Hubble niet kan scherpstellen 
op objecten in de ruimte.

  NHD: di 7 dec. 1993, Ruimtetelescoop krijgt nieuwe zonnepanelen

HOUSTON. Twee astronauten van het ruimteveer Endeavour hebben gisteren twee 
zonnepanelen van de ruimtetelescoop Hubble van elk twaalf bij drie meter 
vervangen. Het nieuwe type trilt minder en stoort daardoor de waarnemingen 
minder. Een zonnezeil liet zich niet meer oprollen en werd als afval in de 
ruimte achtergelaten. Het zal na een jaar verbranden bij terugkeer in de 
dampkring. De reparatie van de Hubble, op zeshonderd kilometer hoogte, begon 
zondag. Bij de drie volgende voorgenomen ruimtewandelingen brengen de 
astronauten vandaag een soort enorme contactlens aan voor de hoofdspiegel 
van de in 1990 gelanceerde telescoop, die niet kan scherpstellen als gevolg 
van onjuiste afstelling van de spiegel.

  TT124: di 7 dec. 1993, Camera in Hubble geinstalleerd

Astronauten van de shuttle Endeavour hebben vanochtend in de ruimtetelescoop 
Hubble een camera geinstalleerd. Hiermee is de derde ruimtewandeling van de 
bemanning een succes geworden. De astronauten wisten een nieuwe camera van 
280 kilogram en 2,7 meter lang in de telescoop te brengen, zodat de 
'bijziende' telescoop weer goed kan zien. De ruimtewandeling van meer dan 
zes uur was een record. Verwacht wordt dat dit record de komende twee dagen 
zalworden gebroken, omdat dan de vierde en vijfde ruimtewandeling op het 
programma staan. De Hubble werd in 1990 gelanceerd.

  TT353: do 9 dec. 1993, Hubble telescoop

Vandaag doen astronauten van de Endeavour nog wat kleine reparaties aan de 
Hubble Space Telescoop. Daarmee wordt de 'grote beurt', uitgevoerd tijdens 5 
ruimtewandelingen van elk minstens 6 uur, afgesloten. De ruimtesterrenwacht 
wordt daarna weer uitgezet in zijn baan op 600 km boven de Aarde. Vervolgens 
beginnen de voorbereidingen voor de terugkeer op 13 december a.s. Het duurt 
overigens nog minstens zes weken voor alle tests van de telescoop zijn 
uitgevoerd en de optiek scherpgesteld. Dan pas blijkt of de Hubble werkelijk 
zo scherp en zo ver kan zien als wordt gehoopt.(door Piet Smolders)

  TT125: vr 10 dec. 1993, Reparatie Hubble ten einde

De ruimtetelescoop Hubble is vandaag uit het laadruim van het ruimteveer 
Endeavour gezet na een ingrijpende reparatie te hebben ondergaan. De 
reparatie aan de spiegel, gyroscopen en zonnepanelen is succesvol afgerond. 
In totaal hadden de astronauten vijf ruimtewandeling nodig om de hele 
operatie uit te voeren. Die waren de langste in de geschiedenis van de 
ruimtevaart. In een reactie op de succesvolle operatie zei president Clinton 
'trots te zijn op deze missie'. De Endeavour zal aanstaande maandag 
terugkeren op Aarde.

  TT353: do 16 dec. 1993, Ruimtevaart

Na de succesvolle reparatie van de Hubble Space Telescope door de shuttle 
Endeavour-astronauten, wordt de space shuttle Discovery klaargemaakt voor 
een vlucht in januari 1994. Voor het eerst zal een Rus meevliegen: Sergei 
Krikaljov werkte in het Russische ruimtestation MIR toen in oktober 1991 de 
Sovjet Unie onder zijn oveten uit elkaar viel. Hij moest toen geen 5 maar 10 
maanden aan boord van het ruimtestation blijven. Op 8 januari a.s begint ook 
een nieuwe Russische ruimtevlucht, waarvan de arts Valeri Poljakov 
deelneemt. Hij moet 14« maand in de MIR gaan wonen. (door Piet Smolders)

  TT718: wo 22 dec. 1993, Nova in Cassiopeia

In het sterrenbeeld Cassiopeia is een nova ontdekt. Dat is een pas ontplofte 
ster. De nova is niet met het blote oog maar wel met een verrekijker te 
zien. (bron: Stichting De Koepel)

  NHD: di 25 jan. 1994, Ariane-raket stort in zee

KOUROU. De lancering van de 63e Europese Ariane-raket, die twee satellieten 
aan boord had, is mislukt. Kort na de lancering stortte de raket in zee. Het 
mislukken van de lancering werd gisteren gemeld door de leiding van het 
ruimtevaartcentrum in Kourou in Frans-Guyana. Kort na de start weigerde de 
derde trap van de raket om nog onbekende redenen te functioneren, aldus de 
ruimtevaartorganisatie Arianespace. Aan boord bevonden zich de eerste Turkse 
telecommunicatiesatelliet Turksar-1A en de Eutelsat-II uit Europa. De 
oorzaak van de mislukking is niet bekend. De start was juist vier dagen 
uitgesteld om nog enkele testen met de derde trap uit te voeren. Het is de 
zesde keer dat een lancering mislukt sinds eind 1979 de eerste Ariane de 
ruimte in werd geschoten.

  TT123: di 25 jan. 1994, Lancering Ariane-raket mislukt

De lancering van een Ariane-raket in Frans Guyana is mislukt. De motor van 
de derde trap van de raket weigerde dienst waardoor het toestel er niet in 
slaagde door de dampkring te komen. Aan boord van de Araine bevonden zich 
twee satellieten, een Europese en een Turkse, die in een baan om de Aarde 
gebracht moesten worden. De satellieten waren van Franse makelij en moeten 
als verloren worden beschouwd. Het was de 63ste lacering van een 
Ariane-raket van de basis in Kourou. De laatste 27 laceringen waren in de 
afgelopen vier jaar zonder problemen verlopen.

  NHD: do 27 jan. 1994, Na 20 jaar weer ruimtevaartuig naar de maan

VANDENBERG. Voor het eerst in ruim twintig jaar heeft de VS weer een 
ruimtevaartuig richting de maan gestuurd. Van de luchtmachtbasis Vandenberg 
in Californi‰ vertrok de onbemande Clementine I, die foto's zal nemen van de 
maan en van de astero‹de Geographos. De Clementine I zal het hele 
maanoppervlak in kaart brengen. Daarna gaat de reis naar astrero‹de. De 
Clementine I zal vijf experimentele sensoren voor het opsporen van 
vijandelijke raketten uittesten. Het is de eerste Amerikaanse maanmissie 
sinds de maanlanding van de Apollo 17 in 1972.

  TT121: vr 4 feb. 1994, Japan wil satellietmarkt veroveren

Japan heeft zijn eerste gehaal in Japan ontwikkelde H-II draagraket vanaf de 
basis Tanegashima gelanceerd. Japan wil met name orders krijgen voor 
lanceringen van satellieten van Derde Wereldlanden. Japan gebruikte tot 
dusver vooral Amerikaanse technologie. Japanse bedrijven hebben de afgelopen 
tien jaar meer dan vijf miljard gulden in de ruimtevaart gestoken. De nieuwe 
H-II raket is een van de modernste ter wereld, maar is ook bijna twee keer 
zo duur als de Ariane-raket die wordt gebruikt door het succesvolle Europese 
ruimtevaartconcern Eurosat dat 60% van de markt in handen heeft.

  TT121: di 8 feb. 1994, Tegenslag voor Discovery-vlucht

Het belangrijkste experiment van het Amerikaanse ruimteveer Discovery is 
tijdens de eerste Amerikaans-Russische vlucht in de ruimte afgelast. De 
astronauten hadden een speciale satelliet in de ruimte moeten zetten die had 
moeten functioneren als een soort mini-fabriek. In de satelliet had een 
nieuwe methode getest moeten worden voor de produktie van zogehete 
halfgeleiders voor computers. De satelliet Wake Shield had twee dagen op 70 
kilometer afstand van de shuttle de proeven moeten doen. Maar doordat de 
satelliet niet stabiel was te krijgen, moest de proef worden afgezegd.

  NHD: wo 9 feb. 1994, Lancering raket

PEKING. China heeft gisteren met een nieuwe raket twee satellieten in een 
baan om de Aarde gebracht, zo meldde het officiele persbureau Xinhua. Met de 
nieuwe Lange Mars 3A-raket kan een 2.5 tin zware satelliet vervoerd worden. 
Met het oude Lange-Mars-model konden slechts lasten van 1.4 ton de ruimte in 
gebracht worden, aldus Xinhua. Bovendien wordt er gewerkt aan de 
ontwikkeling van een andere raket, de Lange Mars 3B, die satellieten tot 4.8 
ton kan vervoeren.

  TT113: vr 4 mrt. 1994, Ruimteveer Columbia gelanceerd
  
Het Amerikaanse ruimteveer Columbia is vanmiddag vanaf Cape Canaveral in 
Florida gelanceerd voor een vlucht van twee weken. Deze is geheel gewijd aan 
wetenschappelijk en technologisch onderzoek. Er zijn aan boord vijf 
astronauten die proeven uitvoeren op het gebied van natuurkunde, stoffen en 
biotechnologie. Ook een verbeterde verwerking van gegevens over de ozonlaag 
behoort tot de taken van de astronauten. Voor het maken van langere vluchten 
bekijken zij hoe er maatregelen kunnen komen om negatieve gevolgen voor 
kransslagaders en botverzwakking tegen te gaan.

  TT122: di 29 mrt. 1994, Russen pachten raketlanceerbasis
  
Rusland en Kazachstan hebben maandag een akkoord ondertekend over de pacht 
van de lanceerbasis Bajkonoer. Kazachstan verpacht de basis aan Moskou voor 
twintig jaar en krijgt daarvoor jaarlijks een bedrag van 200 miljoen gulden. 
Rusland heeft een optie op nog eens tien jaar. Rusland en Kazachstan hebben 
maanden moeizaam onderhandeld over het gebruik van de lanceerbasis van de 
vroegere Sovjet-Unie. Kazachstan eiste een bedrag van bijna 280 miljoen 
gulden terwijl de Russen niet meer dan 155 miljoen wilden geven.

  TT114: di 5 apr. 1994, Start ruimteveer uitgesteld
  
De lancering van het Amerikaanse ruimteveer Endeavour is met zeker een dag 
uitgesteld. Enkele uren nadat met het aftellen was begonnen, kwamen er 
technische problemen aan het licht waardoor de ruimtevaartorganisatie NASA 
de aftelklokken uitschakelde. De motoren van het veer vertoonden 
onregelmatigheden. De NASA denkt dat de Endeavour op zijn vroegst vrijdag 
kan beginnen met zijn missie. De zeskoppige bemanning van het veer moet met 
radarapparatuur gebieden in kaart brengen die ernstig zijn vervuild. Dat 
gebeurt op een hoogte van circa 220 kilometer.

  NHD: wo 6 apr. 1994, Start ruimteveer
  
CAPE CANAVERAL. De start van het ruimteveer Endeavour is enkele uren nadat 
het aftellen voor de lancering was begonnen, uitgesteld. Technische 
problemen dwongen de NASA de aftelklokken uit te schakelen. De hoofdmotoren 
toonden onregelmatigheden die eerst onderzocht dienen te worden. De 
Endeavour zal niet voor vrijdag kunnen beginnen aan zijn missie. De 
zeskoppige bemanning zal met hoogwaardige radarapparatuur gebieden met 
ernstige milieuproblemen in kaart brengen.

  NHD: wo 6 apr. 1994, Ex-bemanning slaat ruiten in van Biosphere 2
  
ORACLE. Twee voormalige bemanningsleden van Biosphere 2, de van de 
buitenwereld afgesloten kunstmatige wereld in de Amerikaanse staat Arizona, 
hebben maandag de deuren van het complex geopend en enkele ruiten vernield 
om frisse lucht binnen te laten. Door de actie kwam inderdaad een kwartier 
lang lucht van buiten de koepel binnen. In verband hiermee is de politie van 
Pinal County op zoek naar de Belg Mark van Thillo en de Newyorkse biologe 
Abigail Alling. In een telefoongesprek met de krant Los Angeles Times zei 
Alling dat zij en Van Thillo hadden gehandeld uit bezorgdheid over de 
veiligheid van de huidige bewoners van Biosphere 2. Tijdens het verblijf van 
de eerste bemanning in Biosphere 2 ontstond een klein schandaal, toen werd 
onthuld dat er luchtverversers waren ge‹nstalleerd en zuurstof naar binnen 
was gepompt omdat leden van de bemanning ziek waren geworden door 
zuurstofgebrek en een te hoog kooldioxydegehalte.

  TT353: do 7 apr. 1994, Sterrenkunde
  
Het miniplaneetje Ida, dat met ontelbare soortgenoten tussen de banen van 
Mars en Jupiter om de zon loopt, blijkt een eigen maantje te hebben. Dat 
blijkt uit opname gemaakt door de Amerikaanse ruimteverkenner Galileo die, 
op weg naar Jupiter, de ruimte tussen Mars en Jupiter doorkruist. Tot nu toe 
was alleen duidelijk dat de meeste grote planeten die om de zon draaien ‚‚n 
of meer manen hebben. Op sommige foto's is op de voorgrond Ida te zien, een 
langgerekte pokdalige 'aardappel' met een lengte van 52 km. Op de 
achtergrond staat het maantje, dat voorlopig Ida-2 is gedoopt en een 
middellijn van 1,5 km heeft.

  NHD: vr 8 apr. 1994, Biosphere 2
  
TUSCON. De twee voormalige bewoners van Biosphere 2 die maandag een aantal 
deuren van de ecokas bij Oracle in de Amerikaanse staat Arizona vernielden 
om frisse lucht binnen te laten, zijn woensdag gearresteerd. De twee, de 
Belg Mark van Thillo(32) en de Amerikaanse Abigail Alling(32), hebben gezegd 
met hun actie de huidige zeven bewoners van de Biosphere 2 te hebben willen 
beschermen.

  TT123: za 9 apr. 1994, Ruimteveer Endeavour gelanceerd

Het Amerikaanse ruimteveer Endeavour is na een vertraging van twee dagen 
vertrokken van de basis Cape Canaveral in de staat Florida. De Endeavour 
gaat met radarapparatuur opname maken van het aardoppervlak. Met behulp van 
de radar is het mogelijk gegevens over temperatuur, vochtigheid van bodems 
en de hoeveelheid vulkaanas in de lucht te verzamelen. De gegevens zullen 
gebruikt worden bij onderzoek naar milieuverontreiniging. Men hoopt met 
behulp van de gegevens te kunnen nagaan welke verandering in het milieu 
natuurlijk zijn en welke door de mens worden veroorzaakt.

  NHD: di 26 apr. 1994, Ruimtevaart
  
PEKING (Rtr). Tenminste een persoon is om het leven gekomen bij een explosie 
op de Chinese ruimtevaartbasis bij de plaats Xichang. De explosie vond begin 
deze maand plaats maar is pas gisteren door Peking bevestigd. De explosie 
vernielde een weersatelliet alsmede een onderzoekscentrum.

  NHD: do 05 mei 1994, Satelliet India
  
NEW DELHI. India heeft gisteren vanaf de basis Sriharikota een 
communicatie-satelliet gelanceerd. Het land wil de raket die voor de 
lancering werd gebruikt uiteindelijk geschikt maken voor de lancering van 
satellieten die een ton wegen. De gisteren gelanceerde sonde was 113 kilo 
zwaar en zal naast het doorstralen van televisiebeelden ook wetenschapelijke 
gegevens verzamelen over de ruimte.

  NHD: vr 6 mei 1994, Europa wil raket naar de maan

FRANEKER. Terug naar de maan. Onder dat motto is het Europese 
Ruimtevaartagentschap ESA een studie begonnen om onze naaste buur in het 
heelal met automatische maanwagentjes te gaan verkennen. Rond het jaar 2000 
moet de eerste robot richting maan worden gelanceerd met de nieuwste Ariane 
5. Dit onthulde prof. dr. Wubbo Ockels gisteren in Franeker tijdens de 
presentatie van een Nederlandse postzegel ter gelegenheid van 25 jaar 
maanlading. Ockels kreeg van een robot een ingelijst vel van de nieuwe 
postzegels, die zijn uitgegeven ter gelegenheid van het feit dat op 21 juli 
1969 (25 jaar geleden) de eerste maanlading plaats vond. Ockels, Nederlands 
eerste en enige ruimtevaarder, is ‚‚n van de wetenschappers, die in het 
technologisch ESA-centrum in Noordwijk aan het maanproject werken. In juni 
moet de ESA beslissen over het geld voor het project. Wubbo Ockels, werkzaam 
als deeltijd-hoogleraar ruimtevaarttechniek aan de Technische Universiteit 
Delft, zei dat hij het uitvoeren van nieuwe maanmissies absoluut geen 
geldverspilling vindt. "De maan is het historisch archief van de Aarde, waar 
we omstandigheden zien zoals die vroeger op Aarde waren". Voor het plaatsen 
van telescopen om het heelal beter te kunnen verkennen, is de maan volgens 
hem bij uitstek geschikt. "En verder zorgt zo'n maanproject voor 
technologische ontwikkelingen, hetgeen werk schept voor veel mensen en een 
stimulans betekent voor bedrijven".

  NHD: ma 16 mei 1994, Marsmissie
  
MOSKOU. De lancering van de internationale Mars-sonde op 20 oktober gaat 
niet door, omdat het geld op is. De sonde zou de omgeving en het oppervlak 
van de rode planeet onderzoeken. Er is dit jaar alleen nog geld om de sonde 
te bouwen en op de grond te beproeven, zei de onderdirecteur van het 
Russische ruimtevaartbureau zaterdag. Aan het 'Mars94-programma nemen ook 
het Europese ruimtevaartbureau ESA deel en Amerikaanse, Duitse, Franse en 
Britse bedrijven.

  NHD: wo 25 mei 1994, Progress bij MIR
  
MOSKOU (AFP). Het Russische ruimteschip Progress M-23 is zoals voorzien 
gistermorgen vastgemaakt aan het ruimtestation MIR. Het ruimteschip heeft 
brandstof, wetenschappelijke apparatuur en levensmiddelen bij zich voor de 
drie bemanningsleden aan boord van de MIR. Dat heeft het Russische centrum 
voor ruimtevaart aan het persbureau ITAR-TASS meegedeeld.

  NHD: -- - mei 1994 , Robot daalt af in actieve vulkaan

Een op acht poten wandelende robot daalt in juni 1994 af naar een plaats 
waar geen mens kan gaan: in een krater van de 3300 meter hoge, actieve 
vulkaan Mount Spur, 150 kilometer ten westen van Anchora in Alaska, die in 
oktober 1992 nog met veel geweld uitbarstte. Het spinachtige apparaat heet 
'Dante' en moet in de krater monsters nemen van de hete, giftige dampen, 
mineralen verzamelen en deze 'hel' filmen. Het is een project van de 
Geologische Dienst van Alaska, samen met de Amerikaanse 
ruimtevaartorganisatie NASA. De robot wordt ontworpen door William Whittaker 
van de Carnegie Mellon University. Het is de tweede versie, die nu wordt 
gebouwd, en de robot krijgt ditmaal waarschijnlijk draadloze besturing. De 
eerste versie daalde op 1 januari van dit jaar af in de gloeiende krater van 
de beroemde vulkaan Mount Erebus op Antarctica, maar die kwam niet ver. Na 
slechts acht meter kwam er al een kink in de glasvezelkabel, die het 
apparaat met zijn bestuurders verbond en moest de robot worden opgetakeld. 
Toch maakte deze prestatie voldoende indruk op de vulkanolgen van de 
Geologische Dienst van Anchora om de NASA te vragen voor hen een nieuwe 
robot te bouwen. Lukt het in Alaska in de krater af te dalen, dan wil 
ontwerper Whittaker zo snel mogelijk een nieuwe poging doen op Antarctica.

  TT718: do 2 juni 1994, Zonnevlammen
  
De Japanse satelliet 'Yohkoh' die de zon bestudeert, laat o.m. gigantische 
zonnevlammen zien. Deze hebben invloed op het klimaat.

  NHD: vr 3 juni 1994, Water ontdekt in sterrenstelsel

MINNEAPOLIS. In een sterrenstelsel op een afstand van tweehonderd miljoen 
lichtjaar van de Aarde is water ontdekt. De vondst duidt erop dat de voor 
het leven op Aarde zo belangerijke stof mogelijk meer voorkomt in het heelal 
dan voorheen werd aangenomen. De astronoom James Braatz van de universiteit 
van Maryland zei dat het water werd ontdekt in Markarian 1, een 
sterrenstelsel dat zoveel energie uitstraalt dat wordt vermoed dat het een 
zogenoemd zwart gat als kern heeft. De watermoleculen werden met behulp van 
een radiotelescoop gezien in de buurt van het centrum van het stelsel. De 
energiegolven droegen het unieke elektromagnetische kenmerk van water.

  TT116: za 4 juni 1994, Lancering Ariane-raket uitgesteld
  
De lancering van de Ariane-raket is vanochtend met enige dagen uitgesteld. 
Het Europese ruimtetoestel had om 9:00 uur Nederlandse tijd vanaf de basis 
in Frans-Guyana gelanceerd moeten worden. Er zijn technische problemen. 
Vlucht 64 van de Ariane had de eerste moeten zijn sinds 24 januari van dit 
jaar. De toen gelanceerde raket storte neer. Het Europese 
ruimtevaartprogramma werd vervolgens 4 maanden stilgelegd. De Ariane-vlucht 
had 3 satellieten in de ruimte moeten brengen. Het gaat om twee satellieten 
van het Britse leger en een satelliet van een internationale 
telecomunicatie-organisatie.

  NHD: di 28 juni 1994, Juli duurt ‚‚n seconde langer
  
DELFT. De maand juli duurt dit jaar een seconde langer dan normaal. Op 1 
juli om 2 uur 's morgens moeten de klokken ee seconde stil worden gezet. Het 
invoegen van zo'n schrikkelseconde is nodig om de atoomklokken in de pas te 
laten lopen met de omwenteling van de Aarde om haar as. Het is de 
negentiende maal sinds 1972 dat een schrikkelseconde wordt ingevoegd. Dat is 
noodzakelijk omdat ‚‚n as-omwenteling van de Aarde niet een rond aantal 
seconden duurt. Daardoor gaan de atoomklokken in de loop van een jaar iets 
voor lopen. Daar komt nog eens bij dat de omwentelingssnelheid van de Aarde 
van jaar tot jaar verschilt. Als bijvoorbeeld het ijs aan de noord- en 
zuidpool smelt, stroomt er meer water naar de evenaar, waardoor de Aarde 
iets langzamer gaat draaien.

  TT117: za 9 juli 1994, Ruimteveer Colombia gelanceerd
  
Het Amerikaanse ruimteveer Colombia is gisteren gelanceerd voor een missie 
waarin de mogelijkheden voor een vast internationaal ruimtestation worden 
onderzocht. Aan boord bevindt zich een vrouwelijke Japanse astronaut alsmede 
zes mannelijke Amerikaanse collega's. Zij moeten 83 opdrachten uit 13 landen 
uitvoeren. Ook de Universiteit van Amsterdam heeft ingetekend voor een 
experiment. Het betreft een studie van de overgangsfase van een vloeibstof 
naar een gas onder omstandigheden waarbij geen zwaartekracht optreedt. Het 
experiment gaat 56 uur duren.

  TT123: za 16 juli 1994, Inslag van komeetdelen op Jupiter

Astronomen uit de hele wereld zijn vanavond in het observatorium van de stad 
Sutherland in Zuid-Afrika bijeen om de inslag van 21 brokstukken van de 
komeet Shoemaker-Levy waar te nemen op de planeet Jupiter omstreeks 22.00 
uur. In Japan is een stijging van het aantal opgevangen radiopulsen als 
gevolg van gasexplosies geconstateerd. Van de radio-telescoop in Westerbork 
staan alle schotels gericht op Jupiter. Ze meten voortdurend het stalingveld 
rondom deze planeet. De explosies zijn niet waarneembaar vanaf de Aarde 
omdat delen van de komeet aan de achterkant van Jupiter uiteen zullen 
spatten.

  TT121: zo 17 juli 1994, Vuurbal na inslag komeet op Jupiter
  
De eerste twee stukken van de komeet Shoemaker-Levy zijn vannacht ingeslagen 
op de planeet Jupiter. Aanvankelijk leek de eerste inslag niet tot vuurwerk 
te leiden, maar later meldden observatoria toch duidelijke verschijnselen. 
Vanuit Spanje en Chili kwamen berichten over 'een atoompaddestoel en een 
enorme vuurbal'. De tweede inslag, om 05.00 uur vandaag, was door slecht 
weer niet goed te zien. De inslagen duren tot 22 juli. De ruimtetelescoop 
Hubble, die zich op 225 miljoen km van Jupiter bevindt, zond indrukwekkende 
beelden van de eerste inslag. Daarop was een krater zichtbaar bij de 
zuidpool van 6000 km doorsnede.

  NHD: di 19 juli 1994, Jupiter weer getroffen door stuk van komeet
  
GREENBELT. Gisteren heeft het zevende en tot dusverre grootste brokstuk van 
de komeet Shoemaker-Levy de planeet Jupiter met een kracht van vele 
atoombommen geraakt. Het grootste van de ongeveer twintig brokstukken slaat 
volgens de verwachting van astronomen morgen in op Jupiter. Er ontstond 
gisteren een paddestoelwolk van enige honderden kilometers hoogte. De flits 
van de explosie was zo sterk dat zij ‚‚n van 's werelds beste telescopen, op 
Mount Mauna Kea in Hawaii, bijna verblindde. Dit kwam doordat de sterkte van 
het licht de detectoren van de kijker verzadigde. De energie die vrijkwam 
bij de inslag is naar schatting te vergelijken met die van een bom van 250 
miljoen megaton. Zo'n inslag zou op Aarde een krater met een middellijn van 
enige tientallen kilometers veroorzaken en hele steden kunnen wegvagen.
 
  Telegraaf: di 19 juli 1994, Grootste 'bom' slaat morgen in op Jupiter
  
Het grootste stuk van de ongeveer twintig brokstukken van de komeet 
Shoemaker-Levy slaat volgens de verwachting van astronomen morgen in op 
Jupiter. Gisteren trof het zevende en tot dusverre grootste deel de planeet 
met een kracht van vele atoombommen. Er ontstond een paddestoelwolk van 
enige honderden kilometers hoogte. De flits van de explosie was zo sterk dat 
zij ‚‚n van 's werelds beste telescopen, op Mount Mauna Kea in Hawaii, bijna 
verblindde. Dit kwam doordat de sterkte van het licht de detectoren van de 
kijker verzadigde. De energie die vrijkwam bij de inslag is naar schatting 
te vergelijken met die van een bom van 250 miljoen megaton. Zo'n inslag zou 
op onze Aarde een krater met een middellijn van enige tientallen kilometers 
veroorzaken en hele steden kunnen wegvagen.

  TT718: di 19 juli 1994, Zon, Maan & Sterren
  
Het achtste fragment van de komeet Shoemaker-Levy sloeg maandagavond in op 
de planeet Jupiter. De botsing heeft een vuurbal veroorzaakt met een 
diameter van 20.000 kilometer, tweemaal zo groot als de Aarde. Dat heeft het 
Europese observatorium ESO in Garchsing bij Munchen dinsdag gemeld. Het 
brokstuk moet meer dan een kilometer groot zijn geweest, zo wordt uit de 
waarnemingen opgemaakt. Het grootste stuk van de circa twintig brokstukken 
van de komeet slaat volgens de verwachting van de astronomen woensdag op 
Jupiter. De gevolgen zijn ook te zien met kleinere telescopen.

  TT122: do 21 juli 1994, Grootste komeetstuk treft Jupiter
  
Het grootste brokstuk van de in 1992 uiteengevallen komeet Shoemaker-Levy 9 
is rond 22.00 uur op de planeet Jupiter neergekomen. Het fragment Q1 is 
ongeveer zo groot als de Mont Blanc. Gezien de grootte van het brokstuk van 
de komeet viel het effect de astronomen licht tegen. De vuurbal was eerder 
weg dan bij eerdere explosies deze week. Een verklaring daarvoor was er niet 
direkt. De Amerikaan Dave Laney houdt het er op dat Q1 door zijn gewicht 
dieper in het oppervlak van Jupiter doordrong. Shoemaker-Levy heeft 20 jaar 
om Jupiter heen gedraaid. Twee jaar geleden viel de komeet uiteen en werd de 
val ingezet.

  TT122: vr 22 juli 1994, Helderste explosie op Jupiter
  
Astronomen in Zuid-Afrika hebben een zeer grote explosie waargenomen op de 
planeet Jupiter, nadat gisteren het zoveelste brokstuk van de komeet 
Shoemaker-Levy daar was ingeslagen. De ontploffing na de val van 'stuk S' 
was wel twee keer heviger dan die toen 'stuk Q1', het grootste 
komeetfragment, gisteren  Jupiters oppervlak raakte. Een verklaring voor dat 
verschijnsel hadden de geleerden niet direct. De explosie was de helderste 
tot nu toen en mogelijk de helderste van allemaal. Hij begon om 17.22 uur en 
de vuurbol was 15 minuten zichtbaar. Vandaag komen de laatste brokstukken op 
Jupiter neer.

  NHD: za 23 juli 1994, Water op Jupiter ontdekt na inslagen van komeet
  
DEN HAAG. Op de planeet Jupiter bevindt zich hoogstwaarschijnlijk water. Dat 
is gebleken na een vluchtige uitwerking van de gegevens over de inslag van 
een van de brokstukken van de komeet Shoemaker-Levy op Jupiter. Dit meldt 
het Europese observatorium ESO in het Duitse Garching. De sporen van water 
die men heeft ontdekt, moeten volgens de deskundigen afkomstig zijn van 
Jupiter zelf. De komeet, in feit een grote sneeuwbal vermengd met stof, kan 
geen water hebben achtergelaten. Tijdens het binnendringen van 
Shoemaker-Levy in Jupiters atmosfeer met een snelheid van 200.000 kilometer 
per uur is zoveel energie vrijgekomen dat het water van de komeet volledig 
moet zijn verdampt. Met de inslag van het laatste van de 24 brokstukken van 
de komeet, gisteren in de voormiddag, is de komeet van het hemelse toneel 
verdwenen. De komeet werd op 18 maart vorig jaar voor het eerst waargenomen 
door het Amerikaanse astronomen echtpaar Shoemaker en zijn collega Levy. 
Sinds vorige week zaterdag is het 'parelsnoer' waaruit de komeet op dat 
moment bestond, in stukken in de atmosfeer van Jupiter ge‰xplodeerd. 
Aanvankelijk vormde het hemellichaam een geheel. Later werd de komeet door 
de sterke aantrekkingskracht van de planeet uiteengerukt. Professionele 
astronomen zijn laaiend enthousiast over dŠ gebeurtenis in hun leven. zij 
hebben de afgelopen week een enorme hoeveelheid gegevens van de metingen, 
die overal en op verschillende manieren werden verricht, verzameld. Deze 
moeten eerst allemaal worden uitgewerkt. Het kan nog wel maanden, zo niet 
jaren duren voordat men tot definitieve conclusies komt. Het staat volgens 
het Europese observatorium nu al vast dat de onderzoekers dank zij de 
'zelfmoordactie' van de komeet veel meer te weten komen over de 
geheimzinnige planeet, die gehuld is in een wolkendek van 140.000 kilometer 
dik.
 
  TT122: za 23 juli 1994, Water op Jupiter ontdekt na inslag
  
Astronomen hebben na bestuderen van de gegevens over de inslag van een van 
de brokstukken van de komeet Shoemaker-Levy op Jupiter geconstateerd dat 
zich wellicht water op de planeet bevindt. De sporen van water die men heeft 
ontdekt, moeten volgens de deskundige afkomstig zijn van Jupiter zelf. Bij 
de val op Jupiter verdampen de brokstukken van de komeet door de hoge 
snelheid. De ontploffing na de val van 'brokstuk S' was de helderste tot nu 
toe en is mogelijk de helderste van allemaal. De explosie was twee keer 
heviger dan het grootste fragment Q1. Inmiddels is he bombardement van 
Jupiter ten einde.

  TT125: vr 12 aug. 1994, Meteorieten slaan in Texel
  
Op het eiland Texel zijn gisteravond en vanmorgen meteorieten ingeslagen. 
Gisteravond sloeg een eerste meteoriet in op het strand bij de Hors, aan de 
zuidzijde van het eiland. De vallende ster veroorzaakte een gat in het zand 
van ongeveer anderhalve meter. Vanmorgen is een kleinere meteoriet 
terechtgekomen op het huis van de vuurtorenwachter. De inslag ging gepaard 
met een knal als bij een explosie, aldus de vuurtorenwachter. In het dak is 
een gat ontstaan. Verder is een zwart spoor van gruis te zien. De 
meteorietenregen was voorspeld door het KNMI in De Bilt.

  TT121: do 18 aug. 1994, Lancering Endeavour mislukt

Op Cape Canaveral is de lancering van het ruimteveer Endeavour op het 
laatste moment mislukt. De hoofdmotoren startten maar de raket kwam niet van 
de grond. De zes astronauten in het ruimteveer werden snel van boord 
gehaald.
De lancering van de tweede Japanse H-2 raket is donderdag opgeschort. De 
raket met een sateliet aan boord, kon op het laatste moment niet opstijgen. 
Het Japanse ruimtevaartcentrum NASDA verklaarde dat de centrale motor was 
ontbrand, maar dat de twee 'boosters' (draagraketten), niet wilde 
ontbranden. Japanse bedrijven hebben meer dan F.5,5 miljard ge‹nvesteerd in 
de raket.

  TT124: vr 19 aug. 1994, Materie Melkweg sneller dan licht
  
De Melkweg bevat materie die sneller is dan het licht. Dat melden de twee 
sterrenkundige Mirabel uit Frankrijk en Rodriguez uit Mexico op het congres 
voor astronomen in Den Haag. Het was bekend dat verder weg in het heelal 
materie voorkomt die de snelheid van het licht, 300.000 kilometer per 
seconde, overtreft. Het is voor het eerst dat een zogenaamde 'superluminale' 
beweging in ons melkwegstelsel wordt waargenomen. Het plasma blijkt zich 
voort te bewegen met een snelheid van 125 procent van die van het licht. De 
onderzoekers verwachten meer van dit soort vondsten.

  TT125: vr 19 aug. 1994, Endeavour tot oktober aan grond
  
De space shuttle Endeavour zal in ieder geval tot oktober aan de grond 
blijven. Het ruimteschip Discovery zal volgende week gewoon volgens plan 
worden gelanceerd. Gisteren werd de lancering van de Endeavour 1,9 seconden 
voor de start afgebroken vanwege een oververhitte pomp in een hoofdmotor. 
Pas na een vol uur konden de zes astronauten uit het ruimteschip komen. 
Volgens een NASA-woordvoerder was het onduidelijk waarom de pomp het had 
begeven. Tot nu toe waren er nooit problemen met dit onderdeel van de space 
shuttle voorgekomen.

  NHD: vr 19 aug. 1994, Ontdekking nieuw melkwegstelsel vanuit Dwingeloo
  
DEN HAAG. Met behulp van 's werelds oudste radiotelescoop, die in het 
Drentse Dwingeloo, hebben astronomen in de buurt van het melkwegstelsel waar 
ook de Aarde deel van uitmaakt, een nieuw stelsel ontdekt. De omvang van dat 
spiraalstelsel bedraagt 65.000 lichtjaar, ongeveer de helft van de melkweg. 
Op het wereldcongres van de Internationale Astronomische Unie in Den Haag 
vertelde B. Burton van het Leidse observatorium gisteren dat hij samen met 
enkele collega's een jaar geleden was begonnen aan een zoektocht naar 
melkwegstelsels die met een optische telescoop te zien zijn. Vier weken 
geleden begonnen de sterrenkundigen met het uitwerken van de gegevens. Op 4 
augustus kregen zij de eerste aanwijzing van het bestaan van het 
sterrenstelsel, dat met een snelheid van 265 kilometer per seconde 
ronddraait. Meer zekerheid kregen de astronomen toen zij de veel moderner 
radiotelescoop van Westerbork inschakelden.

  NHD: vr 19 aug. 1994, Lancering mislukt
  
CAPE CANAVERAL. 'Micro-seconden' voor de daadwerkelijke start is gisteren de 
lancering van het Amerikaanse ruimteveer Endeavour afgebroken. De motoren 
waren al ontstoken toen de boordcomputer de 'lift-off' afblies. De NASA 
deelde mee dat de computer waarschijnlijk een niet naar behoren 
functionerende brandstofpomp had geregistreerd.
 
 TT718: do 25 aug. 1994, Kleine planetoide
 
Vandaag passeert Geographos, een kleine planetoide met een diameter van 
enkele klometers, de Aarde op vijf miljoen kilometer. Dit is kosmisch gezien 
heel dichtbij. Geographos is overigens zonder hulpmiddelen niet zichtbaar.

  NHD: za 3 sep. 1994, Koppeling aan MIR
  
MOSKOU. Een Russische ruimtevrachtschip van het type Progres M24 is er 
gisteren in geslaagd zich vast te koppelen aan het om de Aarde draaiende 
ruimtestation MIR. Vorige week waren twee eerdere pogingen mislukt. De 
Progres heeft water, brandstof en 650 kilogram voedsel aan boord, alsmede 
276 kilogram apparatuur ter voorbereiding van een ruimtevlucht in oktober, 
waaraan ook de Duitse astronaut Merbon zal deelnemen.

  TT124: wo 7 sep. 1994, KNMI en RIVM gaan ruimteveer volgen
  
Het Amerikaanse ruimteveer Discovery, dat op vrijdag wordt gelanceerd, wordt 
tijdens zijn omloopbanen boven Europa ook door het KNMI en RIVM gevolgd. 
Tijdens de vlucht voert NASA een proef met een radar uit die met behulp van 
laserstralen wolken detecteert. Het experiment, LITE genaamd, is belangerijk 
voor het klimaatonderzoek. De Discovery heeft voor het eerst een lidar 
(laserradar) aan boord, die vanaf grote hoogte naar de atmosfeer kijkt. De 
space shuttle, die gewoonlijk alleen een betrekkelijk klein gebied aan beide 
kanten van de evenaar observeert, zal nu een hogere omloopbaan volgen.

  TT123: za 7 sep. 1994, Discovery gelanceerd
  
Vanaf het NASA-ruimtevaartcentrum op Cape Canaveral is zaterdag om 00.22 uur 
(Nederlandse tijd) het Amerikaanse ruimteveer Discovery gelanceerd. Er zijn 
zes astronauten aan boord. Aan het einde van de missie van negen dagen 
zullen de astronauten een vrije ruimtewandeling maken. Het is voor het eerst 
in tien jaar dat mensen zich los in de ruimte begeven. Verder zullen de 
astronauten onder meer een ruimtepak testen. Ook zullen zij een test 
uitvoeren met een lasersysteem dat de effecten van wolken, vervuiling, stof 
uit woestijnen en vulkanische as op het klimaat in kaart moet brengen.
  
  NHD: ma 19 sep. 1994, Biosfeer II leeg
  
ORACLE. De zeven bewoners van Biosfeer II, een reusachtige glazen 
constructie in Oracle (in de Amerikaanse staat Arizona) hebben zaterdag hun 
domicilie na ongeveer zes maanden verlaten. Een eerste groep van acht 
bewoners had de 150 miljoen gulden dure kas in september 1993 verlaten na 
een verblijf van twee jaar. De miniwereld staat in de komende zeven maanden 
ter beschikking van diverse wetenschapsmensen, die als 'kort-verbanders' 
concrete onderzoeksplannen zullen ontwikkelen.

  TT126: wo 21 sep. 1994, Discovery weer veilig op Aarde
  
Het Amerikaanse ruimteveer Discovery is met ruim een dag vertraging op Aarde 
teruggekeerd. Door het slechte weer in de Amerikaanse staat Florida besloot 
de vluchtleiding uiteindelijk de shuttle in Californi‰ te laten landen. De 
zes bemanningsleden hebben tijdens de succesvolle ruimtevlucht tal van 
proeven gedaan. Er werd een vrije ruimtewandeling uitgevoerd met nieuwe 
voortstuwingsraketjes, verpakt in een rugzak. Het was de eerste Amerikaanse 
ruimtewandeling in tien jaar. Ook werd een proef gehouden met een 
laserapparaat waarmee het klimaat nauwkeurig bestudeert kan worden.

  NHD: wo 12 oct. 1994, Ruimteveer geland
  
CAPE CANAVERAL. Het ruimteveer Endeavour is gisteren geland in Californi‰. 
De zes astronauten zijn elf dagen in de ruimte geweest.

  NHD: do 3 nov. 1994, Britten vinden nieuwe Melkweg
  
NEW YORK. Onderzoekers van het Instituut voor Astronomie van de Universiteit 
van Cambridge hebben een nieuw melkwegstelsel ontdekt. Het stelsel lag bij 
wijze van spreken in de achtertuin van de Aarde, verborgen achter de bekende 
Melkweg. Het stelsel is ongeveer 10 miljoen lichtjaren van de Aarde 
verwijderd, zei onderzoeker Lahav. Hij en zes collega's melden in de uitgave 
van vandaag van het tijdschrift Nature dat ze het stelsel ontdekten door de 
radiogolven die het uitzendt.

  NHD: ma 14 nov. 1994, IJsklomp op ruimteveer
  
HOUSTON. Het Amerikaanse ruimteveer Atlantis heeft gisteren met een laatste 
serie experimenten zijn milieu-missie afgerond. De Atlantis landt vanmorgen 
in Florida. Enkele dagen geleden heeft zich een ijsklomp gevormd op de romp 
van het ruimteveer nadat afvalwater overboord was gepompt. De vluchtleiding 
verwacht dat het ijs zal smelten als de Atlantis dichter bij de dampkring 
komt. De NASA overwoog eerder de klomp weg te halen met de robotarm van het 
ruimteveer.

  TT123: vr 2 dec. 1994, Europese Ariane-raket neergestort
  
Een Europese Ariane-raket is vijftien minuten na de lancering in 
Frans-Guyana neergestort. Een defect aan de motor is waarschijnlijk de 
oorzaak. De raket had een Amerikaanse satelliet voor 
telecommunicatie-doeleinden in een baan om de Aarde moeten brengen. De 
satelliet had een waarde van rond de 250 mlj. gulden. Het is al de tweede 
keer dit jaar dat een lancering van een Ariane-raket mislukt. Sinds 
West-Europa in 1979 met het Ariane-programma begon zijn in totaal zeventig 
raketten gelanceerd. Daarvan zijn er zeven neergestort.

  NHD: ma 2 jan. 1995, Aarde duikt door meteorenzwerm
  
HOEVEN. Morgen duikt de Aarde door een meteorenzwerm. Het zal tot donderdag 
duren voordat deze zwerm, de Bo”tiden, is voorbijgetrokken. In de tussentijd 
zullen de meteoren volgens de Volkssterrenwacht Simon Stevin in Hoeven 
overal aan de hemel zichtbaar zijn. Een meteorenzwerm bestaat uit stenen, 
waarvan sommige te dicht de Aarde naderen en in de aardse dampkring 
terechtkomen. Doordat zij daar verbranden, laten zij een lichtend spoor 
achtr. Dit verschijnsel is met het blote oog waar te nemen en wordt een 
vallende ster genoemd. In de nacht van dinsdag op woensdag zullen de meeste 
meteoren te zien zijn, vooral in de tweede helft van de nacht. Op dinsdag 
houdt de Volkssterrenwacht een lezingencyclus over de wintersterrenhemel.

  NHD: wo 11 jan. 1995, Ruimterecord
  
MOSKOU. De Russische kosmonaut Valeri Poljakov was maandag een jaar en twee 
dagen in de ruimte, waarmee de 52-jarige arts het uit 19988 stammende record 
van 366 dagen van zijn collega's Vladimir Titov en Moesa Manarov heeft 
gebroken. Poljakov begon zijn ruimtereis op 8 januari 1994 en is van plan 
nog tot 26 maart aan boord van het ruimtestation MIR te blijven.

  NHD: do 12 jan. 1995, Zuidpool-meteoriet verraadt geheimen van Mars
  
Op Mars bevindt zich nog water in de vorm van dunne filmpjes op 
mineraalkorrels. Dit ofschoon de planeet al lange tijd geleden haar hele 
atmosfeer en waarschijnlijk ook het grootste deel van haar watervoorraad is 
kwijtgeraakt. Dat gebeurde als gevolg van een botsing met een komeet of een 
kleine planeet. E‚n en ander blijkt uit bestudering van meteoriet 84001, die 
door zo'n botsing naar de Aarde is geslingerd en in 1984 in het Zuidpoolijs 
is ontdekt, zo meldt het Britse blad Nature van december. In de meteoriet 
aten op de aanwezigheid van water wijzende gasbelletjes. Die hebben dezelfde 
chemische samenstelling als de restatmosfeer die de Amerikaanse Marslander 
Viking in 1975/76 op de planeet onderzocht.

  NHD: di 17 jan. 1995, Capsule neergestort
  
BONN/TOKYO. Hoewel een onbemande Duits/Japanse ruimtecapsule zondag 
onbedoeld in de Stille Oceaan is neergestort, gaat het Duitse 
ruimtevaartbureau DARA door met proeven om sondes heelhuids uit de ruimte 
terug te halen. De neergestorte Russische Saljoet-capsule had na vijf dagen 
geheel intact aan een parachute moeten neerkomen in uid-Australi‰. Bij de 
proef werden ook nieuwe hittebestendige ruimteschilden uitgeprobeerd.

  NHD: vr 27 jan. 1995, Chinese raket ontploft kort na lancering
  
PEKING. Een Chinese raket met een communicatiesatelliet aan boord is 
gisteren kort na de lancering ontploft. De Lange Mars II werd gelanceerd 
vanaf de basis Sichuan, meer dan 2000 kilometer ten zuidwesten van de 
hoofdstad Peking. Nog geen twee minuten na de start explodeerde de raket 
voor de ogen van de vluchtleiders en talloze televisiekijkers, want de 
lancering werd live uitgezonden. De donkere hemel boven Sichuan vulde zich 
met vuur. Met de raket ging ook de Apstar-2 satelliet verloren, die in de VS 
was gemaakt en eigendom was van de Hongkongse APT Satellite Co. De Apstar-2 
zou televisiebeelden door gaan stralen naar Azi‰, Oost-Europa, Noord-Afrika 
en Australi‰.

  NHD: di 7 feb. 1995, Amerikanen en Russen treffen elkaar in ruimte
  
WASHINGTON. Uitgelaten astronauten en kosmonauten hebben gisteren de eerste 
ontmoeting tussen een Amerikaanse en een Russische ruimteschip in bijna 
twintig jaar tot stand gebracht. Door de raampjes van hun ruimteveer 
Discovery en het Russische station MIR wuifden de astronauten en kosmonauten 
naar elkaar, terwijl beide ruimtevaartuigen met een snelheid van ruim 28.000 
kilometer per uur en op een hoogte van 245 kilometer boven de Aarde tot een 
afstand van hooguit elf meter van elkaar bewogen. Het was voor het eerst 
sinds juli 1975 dat Amerikanen en Russen een gezamelijke missie in de ruimte 
uitvoerden. De 'ontmoeting-op-afstand' was de generale repetitie voor een 
echte koppeling tussen het ruimteveer Atlantis en het MIR-station, die in 
juni moet plaatsvinden. Daarna zullen nog zes van dat soort missies 
plaatsvinden.

  NHD: wo 8 mrt. 1995, Ruimteproeven mislukt na val capsule op Aarde

LEIDEN/AMSTERDAM. Twee Nederlandse wetenschappelijke experimenten aan boord 
van de Russische Foton-10-satelliet zijn waarschijnlijk mislukt. Een 
helikopter heeft de veilig uit de ruimte teruggekeerde capsule tijdens het 
verdere transport naar een luchthaven op de grond laten vallen. Een 
woordvoerder van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA in Noordwijk kon 
gisteren nog niet zeggen hoe groot de schade aan de experimenten is. De 
experimenten betroffen onderzoek naar de invloed van de gewichtloosheid op 
de biologische klok van kevers en op het voortplantingsgedrag van ‚‚ncellige 
algen. Bij de ESA vindt men het ongeluk een 'pijnlijke' zaak. 'Als er iets 
tijdens de vlucht in de ruimte gebeurt, is dat jammer. Maar je weet dat er 
altijd risco's zijn verbonden aan expedities in de ruimte en dat er iets mis 
kan gaan. Nu verliep de gehele missie uitstekend en dan gebeurt zoiets na 
veilige terugkeer op Aarde.

  NHD: di 14 mrt. 1995, Amerikaan mee in raket Rusland

MOSKOU. De 51-jarige Amerikaanse astronaut Norman Thagard gaat vandaag een 
ruimtevlucht maken met twee Russische collega's. Het is de eerste keer dat 
de voormalige vijanden uit de Koude Oorlog met elkaar de ruimte in gaan. 
Thagard zei gisteren te hopen dat de vlucht zal leiden tot een nauwere 
samenwerking tussen de Verenigde Staten en rusland op het gebied van de 
ruimtevaart. "Dit programma laat zien dat we heel goed kunnen samenwerken", 
verklaarde hij op de lanceerbasis Bajkonoer in Kazachstan. "Er is geen 
enkele reden te veronderstellen dat Amerikanen en Russen geen grote vrienden 
kunnen zijn in de toekomst." Thagards vlucht met het ruimtestation MIR zal 
de langste zijn die een Amerikaan ooit heeft gemaakt. De missie duurt drie 
maanden.

  TT129: wo 22 mrt. 1995, Klimaatveranderingen Mars en Venus

WASHINGTON. Het klimaat op de planeten Mars en Venus ondergaat een 
drastische verandering, zo meldt het Amerikaanse ruimtevaartagentschap NASA 
op basis van gegevens van de ruimtetelescoop Hubble. Door dunne bewolking en 
een overvloed aan ozon is het veel kouder, droger en helderder op Mars dan 
20 jaar geleden. Op Venus is het met 425 graden erg heet en er valt 
onophoudelijk zure regen als gevolg van een vulkanische uitbarsting. De 
NASA-wetenschappers menen dat studie van Mars en Venus antwoord kan geven op 
de vraag of de klimaatveranderingen op Aarde natuurlijk zijn, of een gevolg 
van vervuiling.

  NHD: do 23 mrt. 1995, Record-kosmonaut

MOSKOU. Na een record-verblijf in het ruimtestation MIR is de Russische 
kosmonaut Valeri Pojakov gisteren met twee collega's veilig op de Aarde 
teruggekeerd. Poljakov, een 52-jarige arts, heeft 439 agen onafgebroken in 
de ruimte doorgebracht.

  NHD: wo 29 mrt. 1995, Isra‰lische satelliet

PLESETSK. Een Russische raket van het nieuwe Start-type is er gisteren niet 
in geslaagd drie satellieten op de geplande baan uit te zetten, aldus het 
persbureau Itar-Tass. Het gaat om een Isra‰lische, een Russische en een 
Russisch-Mexicaanse kunstmaan. De basis in Plesetsk in Noordwest-Rusland is 
het contact met de raket kwijtgeraakt. Als ze verloren zijn gegaan, zal 
Rusland zijn Isra‰lische en Mexicaanse klanten moeten terugbetalen.

  NHD: do 6 apr. 1995, Planeto‹de krijgt naam Groninger

De Internationale Astronomische Unie heeft een planeto‹de vernoemd naar de 
52-jarige Groninger amateur-astronoom George Comello. Comello is 
bibliothecaris van het sterrenkundige laboratorium Kapteyn van de 
Rijksuniversiteit Groningen. Het Nederlandse astronomen-echtpaar Van 
Houten-Groeneveld ontdekte het ruimtelijke rotsblok in 1973. Comello heeft 
zich zeer verdienstelijk gemaakt voor de Nederlandse amateur-sterrenkunde.

  NHD: za 13 mei 1995, Ruimtewandeling

MOSKOU. De Russische kosmonauten Dezjoerov en Strekalov hebben gisteren een 
bijna zes uur durende ruimtewandeling gemaakt om het ruimtestation MIR 
gereed te maken voor de aankoppeling van een laboratoriummodule en het 
Amerikaanse ruimteveer Atlantis in juni. De kosmonauten hebben een 
zonnepaneel en kabels verplaatst om ruimte vrij te maken voor de nieuwe 
Spectrum-module, die aan de MIR wordt gekoppeld.

  NHD: do 22 juni 1995, Hubble-telescoop ontdekt gezochte Kuiper-kometen

De ruimtetelescoop Hubble heeft aan de rand van het zonnestelsel een enorme 
groep kometen ontdekt, de zogenaamde Kuiper-ring, waar al jaren naar werd 
gezocht. De ring bestaat uit minstens tweehonderd miljoen kometen nabij de 
planeet Neptunes, vergelijkbaar met de ringen rond Saturnus. De kometen 
bestaan voornamelijk uit ijs en stof, en worden daarom ook wel als 'smerige 
sneeuwballen' omschreven. De onderzoekers geloven dat ze al sinds het 
ontstaan van het zonnestelsel bestaan, circa 4,5 miljard jaar geleden. De 
ontdekking van de Kuiper-ring moet de astronomen helpen modellen over het 
ontstaan van het zonnestelsel te ontwerpen. Ook hopen ze met deze vondst het 
mysterie van de herkomst van kometen te ontraadselen. 'De Kuiper-ring is het 
beste laboratorium om de vorming van planeten te bestuderen', aldus Hal 
Levison van het Onderzoekscentrum van Boulder (Colorado). De Amerikaanse 
astronoom van Nederlandse afkomst Gerard Kuiper (1905-1973) opperde veertig 
jaar geleden als eerste dat er een kometenring aan de rand van het 
zonnestelsel moest bestaan.

  NHD: ma 26 juni 1995, Uitstel lancering

CAPE CANAVERAL. Het slechte weer heeft zaterdag opnieuw de lancering van het 
Amerikaanse ruimteveer Atlantis verhinderd. Morgen zal opnieuw een poging 
worden ondernomen, hoewel meteorologen ook voor die dag slecht weer 
voorspellen. De Atlantis zal in de ruimte aan het Russische ruimtestation 
MIR worden gekoppeld.

  TT125: wo 28 juni 1995, Ruimteveer Atlantis is op weg naar Mir

CAPE CANAVERAL. Het ruimteveer Atlantis is vertrokken van Cape Canaveral 
voor een historische ruimtevlucht naar het Russische ruimtestation Mir. De 
Atlantis zal als alles goed gaat donderdag aan het Russische ruimtestation 
koppelen. Aan boord zijn 7 bemanningsleden, onder wie 2 Russen die zullen 
achterblijven in de Mir. Ze nemen de plaats in van 2 kosmonauten en een 
Amerikaan die sinds 3,5 maand in de Mir verblijven. Ze keren met de Atlantis 
terug naar de Aarde. In 1975 vond de eerste koppeling plaats tussen een 
Amerikaans (Apollo) en een Russisch (Soyuz) ruimtevaartuig. Het is nu de 
honderdste bemande ruimtevlucht.

  NHD: vr 30 juni 1995, Ruimteveer VS gekoppeld aan ruimtestation

CAPE CANAVERAL. Het Amerikaanse ruimteveer Atlantis is gisteren gekoppeld 
aan het Russische ruimtestation Mir. Ruim twee uur later opende de 
commandant van Atlantis, Robert Gibson, het luik van het ruimteveer en ging 
de Mir binnen. De Amerikaanse astronauten en de Russische kosmonauten 
omhelsden elkaar en wisselden geschenken uit. De Atlantis vertrok dinsdag 
vanaf Cape Canaveral. De koppeling is het eerste Amerikaans-Russische 
rendez-vous in de ruimte in twintig jaar. De Atlantis heeft vijf Amerikaanse 
astronauten en twee Russische kosmonauten aan boord. De Russen Solovjev en 
Boedarin zijn de nieuwe bemanning voor de Mir. Het ruimteveer keert op 7 
juli terug met de Russen Dezjoerov en Strechalov en de Amerikaan Thagard, 
die sinds 14 maart in de Mir verblijven.

  NHD: za 8 juli 1995, Eerste Europese spionagesatelliet

KOUROU. Frankrijk heeft gisteren Europa's eerste spionagesatelliet 
gelanceerd, de Helios-1A. Een Europese Ariane-raket bracht het 2,5 ton 
wegende gevaarte in de ruimte. De lancering vond plaats vanaf het 
lanceercentrum Kourou van het Europese Ruimteagentschap (ESA) in 
Frans-Guyana. Frankrijk heeft de satelliet, die 3,3 miljard gulden heeft 
gekost, ontwikkeld om de Europese afhankelijkheid van Amerikaanse 
satellietbeelden te verminderen, Spanje en Itali‰ hebben respectievelijk 
zeven en veertien procent van de ontwikkelingskosten bijgedragen.

  NHD: za 8 juli 1995, Atlantis terug

CAPE CANAVERAL. Het Amerikaanse ruimteveer Atlantis is gisteren na zijn 
historische missie naar het Russische ruimtestation MIR veilig teruggekeerd 
op Aarde. Aan boord waren naast de bemanning ook drie 'passagiers' - de 
Amerikaanse Norman Thagard en diens Russische collega's Vladimir Dezjoerov 
en Gennady Strekalov. Dit drietal was met een Russische Sojoez-capsule 115 
dagen geleden naar de MIR vertrokken.

  NHD: ma 25 sept. 1995, Ariane-raket lanceert kunstmaan

Een Europese Ariane-raket heeft zaterdagnacht vanaf de lanceerbasis Kourou 
in Frans Guyana een Amerikaanse kunstmaan in een baan om de Aarde gebracht. 
Het was de 78e lancering van het Arianespace-consortium, dat ruim de helft 
van de markt voor commerci‰le lanceringen in handen heeft. De gelanceerde 
kunstmaan was een Telstar-402R van het Amerikaanse telecommunicatiebedrijf 
AT&T.

  NHD: za 4 nov. 1995, Defensie stopt 400 miljoen in satelliet-project

DEN HAAG. Nederland wil samen met zes andere Europese landen vier 
ultra-moderne satellieten voor militaire communicatie in de ruimte brengen. 
Staatssecretaris Gmelich Meijling (defensie) trekt 400 miljoen gulden uit 
voor dit miljarden guldens kostende project. Naar verwachting zullen de 
satellieten in 2001 of 2002 in een baan om de aarde worden gebracht. Behalve 
Nederland zullen naar alle waarschijnlijkheid Belgi‰, Duitsland, Frankrijk, 
Itali‰, Engeland en Spanje deelnemen aan het satelliet-programma 
'Eumilsatcom'. De deelnemers willen hiermee minder afhankelijk worden van de 
Amerikanen, die op dit punt binnen de NAVO een monopolie hebben, aldus een 
woordvoerder van defensie. 'Satellieten worden altijd als nationaal bezit 
beschouwd, dus ben je afhankelijk.

  NHD: do 16 nov. 1995, Studenten in ruimteproef boven Noordzee

VALKENBURG. Een aangepast transportvliegtuig van de Amerikaanse 
ruimtevaartorganisatie NASA fungeert volgende week boven de Noordzee bij 
Texel als een soort achtbaan aan de hemel. Aan boord zitten zestig studenten 
uit elf landen, waaronder Nederland, die zelfbedachte proeven in 
gewichtloosheid nemen. De studenten zijn winnaars van een wedstijd die 
eerder dit jaar werd uitgeschreven door de Europese ruimtevaartorganisatie 
ESA en de vereniging van ruimtevaart-studenten aan de TU Delft. De 
uitverkorenen moesten proeven bedenken die gemakkelijk te doen zijn en 
alleen in gewichtloze toestand kunnen worden uitgevoerd. De experimenten 
kunnen gewoonlijk alleen tijdens echte ruimtevluchten worden uitgevoerd. 
Maar door een aantal technische aanpassingen zijn ze nu ook mogelijk in de 
Boeing-707, die de NASA gebruikt voor de training van astronauten. Zo is het 
toestel van binnen met zacht materiaal bekleed om te voorkomen dat de 
studenten zich bezeren.

  NHD: vr 1 dec. 1995, Nederland in baan kapotte satelliet

PEKING. Een Chinese spionage-satelliet die onklaar is geraakt, zal volgend
jaar eind maart ergens op aarde neerstorten. Gelet op de koers van de 
kunstmaan - zo groot als een kleine auto - ligt ook Nederland in de 
gevarenzone. Deskundige achten overigens de kans het grootst dat het 
gevaarte in zee terechtkomt en naar de bodem zinkt zonder schade aan te 
richten. De kunstmaan kan op aarde inslaan tussen 56 graden noorderbreedte 
en 56 graden zuiderbreedte. De Chinese satelliet zou van een speciaal 
ontwerp zijn, waardoor hij niet in de dampkring zou verbranden.

  NHD: ma 4 dec. 1995, Satelliet SOHO op weg naar zon

PARIJS/CAPE CANAVERAL. Een Atlas-IIAS-raket met aan boord de Europese 
satelliet SOHO is afgelopen zaterdag gelanceerd vanaf het Amerikaanse 
ruimtevaartcentrum Cape Canaveral. In de satelliet SOHO (Solar and 
Heliospheric Observatory) bevinden zich twaalf wetenschapelijke 
instrumenten, waarmee de omgeving van de zon bestudeerd zal worden. De SOHO 
zal anderhalf miljoen kilometer naar de zon vliegen, om vervolgens in een 
zodanige baan gebracht te worden dat de aantrekkingskracht van zon en aarde 
elkaar neutraliseren. SOHO is een project van het Europese 
ruimtevaartagentschap ESA en kost ongeveer anderhalf miljard gulden. ESA en 
de Amerikaanse NASA betalen ieder ongeveer de helft van de satelliet, die in 
Europa is gemaakt. De satelliet moet onder meer gegevens verzamelenover 
magneetvelden rond de zon.

  TT130/p1: vr 8 dec. 1995, Kort buitenlands nieuws

PASADENA. De sonde van de Jupiterverkenner Galileo is de atmosfeer van 
Jupiter binnengedrongen. Gehoopt wordt dat de sonde informatie kan 
verschaffen over het ontstaan van het heelal.

  NHD: -- -- ---. 19--, Supertelescoop in de ruimte

HOUSTON/DEN HAAG. De Hubble-telescoop is gisteren om 21:38 onze tijd door 
het ruimteveer Discovery uitgezet in de ruimte. Wel liep de operatie enige 
vertraging op door problemen bij het activeren van de antennes en 
zonnepanelen. De operatie was gistermiddag begonnen om 14:30 uur onze tijd 
en verliep voorspoedig totdat er eerst een vals alarm was dat de 
zonnepanelen en antennes niet waren te activeren en later ‚‚n van de twee 
panelen eerst werkelijk bleef vastzitten. Het uitzetten zelf met behulp van 
een vijftien meter lange arm geschiedde door een specialist in het gebruik 
van dit apparaat van Canadese makelij, Steven Hawley. Gedurende de operatie 
hielden zich twee andere ruimtevaarders gereed om eventueel buiten een 
helpende hand te kunnen bieden. De telescoop blijft nu gedurende 45 uur 
dicht achter het veer hangen zodat nogmaals kan worden gecontroleerd of 
alles goed functioneert. Het is voor het eerst dat een grote telescoop in de 
ruimte wordt geplaatst. Daardoor is het mogelijk om tienmaal scherper in de 
ruimte te kijken dan nu mogelijk is met de beste telescoop op Aarde. De 
Leidse sterrenwacht zal de telescoop vooral gebruiken om het melkwegstelsel 
in de verste diepten van het heelal te bestuderen.

  NHD: -- -- ---. 19--, 'Oog' Hubble na tweede poging open

HOUSTON. De reuzetelescoop Hubble heeft gisteren zijn mechanisch oog geopend 
naar de sterrenhemel. Hiermee wordt de hoop van de volgers op Aarde gevoed 
naar nieuwe kijkjes tot in de verste hoeken van de ruimte. Het openen van 
het 'oog' gelukte pas in tweede instantie. Het openen van het luik dat de 
lens van de Hubble-telescoop bedekt vanaf het grondstation in Houston, 
mislukte gisternacht in eerste instantie. De deur, met een diameter van drie 
meter, moest opengaan om het instellen van de lens van de telescoop mogelijk 
te maken. De moeilijkheden werden veroorzaakt doordat twee van de vier 
gyroscopen die de satelliet in balans moeten brengen niet goed werkten. Bij 
zulke problemen beschermt de telescoop zich automatisch tegen binnendringend 
zonlicht en wordt de deur van de lens gesloten. Het ruimteveer Discovery, 
dat de telescoop in een baan om de Aarde heeft gbracht, bevond zich tachtig 
kilometer achter de satelliet om bij eventuele moeilijkheden in te kunnen 
grijpen. De astronauten hoefden hun gereedschap echter nie te pakken om een 
ruimtewandeling naar de telescoop te ondernemen.

  NHD: -- -- ---. 19--, Telescoop faalt door rekenfout

WASHINGTON. Het uitblijven van waarnemingen door de kostbare supertelescoop 
Hubble, die onlangs door het ruimteveer Discovery is uitgezet, is te wijten 
aan een rekenfout. Dat heeft NASA-medewerker Jean Olivier bekendgemaakt. Bij 
het opstellen van de besturingsinstructies voor de ruimtetelescoop is 
gebruik gemaakt van hemelkaarten die in de jaren vijftig zijn opgesteld. De 
positie van de sterren ten opzichte van de Aarde is sindsdien iets 
veranderd. Bij het invoeren van de wijzigingsfactor in de 
berekeningstabellen is echter een fout gemaakt, zodat de telescoop een halve 
graad naast twee heldere sterren keek die in het vizier hadden moeten komen. 
De kijker zal nu op juiste wijze worden gericht, zegt Olivier. Door de 
problemen zullen met de telescoop niet eerder dan volgende week foto's van 
sterren kunnen worden genomen.

  NHD: -- -- ---. 19--, Oudste melkweg tot nu toe ontdekt

NEW YORK. Amerikaanse astronomen hebben het oudste en verst verwijderde 
melkwegstelsel ontdekt. Het is tien keer zo groot als de melkweg waarbinnen 
zich ons zonnestelsel bevindt. Het nu ontdekte melkwegstelsel is ontstaan 
toen het heelal nog geen twee miljard jaar bestond. "Het belangerijkste is 
dat deze melkweg heel oud schijnt te zijn", zei de ontdekker, Simon Lilly 
van de universiteit van Hawa‹ in Manoa. Deze ontdekking betekent dat de 
melkwegstelsels veel eerder gevormd zijn dan men tot nu toe dacht, aldus de 
geleerde, die de kans groot acht dat men de opvatting van het heelal zal 
moeten herzien. Volgens de gangbare theorie bestaat het wezen van het heelal 
uit koude stof met een donkere kleur, die derhalve niet waarneembaar is. Op 
grond van deze these gold het als onmogelijk dat melkwegstelsels als die 
Lilly ontdekt heeft, zo vroeg in de geschiedenis van het heelal bestonden.

  NHD: ma 15 jan. 1996, Satelliet opgepikt

CAPE CANAVERAL. Het Amerikaanse ruimteveer Endeavour is er zaterdag in 
geslaagd een Japanse satelliet op te pikken uit een baan om de Aarde. De 
Japanse satelliet SFU was in maart 1995 gelanceerd voor een aantal 
wetenschappelijke experimenten in gewichtloosheid. De twee zonnepanelen van 
de satelliet konden niet worden geborgen. Zij draaien nu, net als 7000 
andere voorwerpen, als afval in een baan rond de Aarde.

  TT122: di 23 jan. 1996, Verrassende ontdekkingen Galileo

MOUNTAIN VIEW. De sonde Galileo die eind vorig jaar de dampkring van de 
planeet Jupiter binnendrong, heeft veel wind en weinig water geregistreerd. 
Verder mat de sonde de helft minder helium dan de NASA-wetenschappers hadden 
verwacht. Tot nu toe werd aangenomen dat het onderzochte gebied natter was 
en dat er een wolkenstructuur van drie lagen zou zijn. Volgens de NASA heeft 
de sonde een aantal verrassende ontdekkingen gedaan over Jupiter en 
moeten de gangbare theorieen worden bijgesteld. De afdaling van Galileo in 
de atmosfeer van Jupiter heeft 57 minuten geduurd, daarna verbrandde de 
sonde.

  NHD: do 25 jan. 1996, Jupiter: veel wind en weinig water

Jupiter ziet er heel anders uit dan wetenschappers tot dusver hadden 
gedacht. De dampkring bevat minder water en er woeden hevige stormen. Dit is 
afgeleid uit de eerste beelden van een ruimtesonde, die de Aarde via 
Jupiterverkenner Galileo hebben bereikt. De sonde dook in december in de 
dampkring van Jupiter, en verbrandde daar na een missie van 57 minuten. De 
informatie die de sonde in dat korte tijdsbestek vergaarde, noopt de 
wetenschap tot bijstelling van een aantal theorie‰n. VERRASSEND.
NASA-geleerden van het onderzoekscentrum in Mountain View in de Verenigde 
Staten spraken van "verrassende ontdekkingen". In tegenstelling tot wat veel 
wetenschappers vooraf vermoedden, bleek er ook geen sprake van een uit drie 
lagen bestaande wolkenlaag. Ook was het heliumgehalte slechts ongeveer de 
helft van wat werd verwacht.

  Telegraaf: wo 31 jan. 1996, Mars

Wetenschappers menen dat het waarschijnlijk is dat er ooit leven is geweest 
op Mars. Mogelijk bestaat het zelfs nog, diep onder de oppervlakte van de 
planeet. Mars, ook bekend als de rode planeet, is 228 miljoen kilometer van 
de Aarde verwijderd.

  NHD: do 01 feb. 1996, Algjes op ruimtereis overleven crash

Nederlandse algjes die vorig jaar in dienst van de wetenschap door de ruimte 
reisden, hebben het neerstorten van hun ruimtecapsule overleefd. Dit omdat 
de algjes in een zo zware winterslaap waren gebracht, dat de crash geheel 
ongemerkt aan hen voorbijging. De satelliet, met diverse andere Europese 
proefopstellingen aan boord, raakte total loss. De Russische 
onderzoekssatelliet Foton 10, keerde na zijn vlucht aanvankelijk zonder 
problemen terug op Aarde. De Russen bonden de onderzoekscapsule nadien onder 
een helikopter om hem naar het ruimtevaartcentrum te vliegen. In zwaar weer 
begon de satelliet zo te slingeren dat de piloot de kabel moest doorhakken, 
waardoor de satelliet -- met alle proefopstellingen -- alsnog van grote 
hoogte te pletter sloeg. Daarmee leken al de proeven voor de wetenschap 
verloren, ware het niet dat de algjes van prof. dr. Van der Ende van de 
Universiteit van Amsterdam de vrije val in goede gezondheid overleefden. De 
professor had zijn eencellige diertjes voor de start al in een winterslaap 
gebracht, om te voorkomen dat ze van streek zouden raken door de schokken en 
versnellingen van de lancering. De proefdieren bleken in hun slaap zo 
schokbestendig dat zelfs de ruwe landing hen niet deerde. Of ze wakker zijn 
geworden van het ongeluk is niet bekend. Van der Ende kon zijn monsters in 
ieder geval geheel volgens plan analyseren. De proef heeft volgens een deze 
week uitgegeven persbericht aangetoond dat de algen -- genaamd 
chlamydomonas monoica -- tijdens hun ruimtereis twintig procent harder waren 
gegroeid dan hun soortgenoten in dezelfde periode op aarde.

  NHD: do 08 feb. 1996, Epicurus, de nieuwe planeet

De eerste planeet ooit buiten ons zonnestelsel ontdekt, is een primeur van 
twee Zwitserse sterrenkundigen en krijgt de naam Epicurus. Deze Griekse 
wijsgeer van driehonderd voor Christus was de eerste die het bestaan van 
'andere werelden' opperde, vandaar de eer. De sterrenkundigen Michel Mayor 
(50) en Didier Queloz (29) veroorzaakten enkele maanden geleden een sensatie 
in de wereld van de astronomie met hun ontdekking van een planeet, enkele 
malen groter dan Jupiter. Zij wonnen de race in een wereldwijde speurtocht 
naar nieuwe, mogelijk 'levensvatbare' planeten. Tot dusver waren alleen de 
negen planeten van ons eigen zonnestelsel bekend, daarbuiten werden ze 
alleen maar vermoed. Maar het aftasten van andere sterren op eventuele 
planeten is nu mogelijk geworden dank zij geperfectioneerde spectografen, 
precisieinstrumenten die nu op vele lichtjaren afstand dit soort 
ontdekkingen binnen menselijk bereik hebben gebracht. Zo kwamen vorige week 
twee Amerikaanse astronomen, Geoffrey Marsy en Paul Butler op hun beurt tot 
de vondst dat er twee planeten in het sterrenbeeld de Grote Beer zitten; op 
‚‚n daarvan zou water kunnen voorkomen, een eerste voorwaarde voor het 
ontstaan van leven. Dat is overigens niet het geval bij Epicurus, want deze 
gasbol draait op slecht acht miljoen kilometer rond zijn Pegasus-ster en 
heeft een temperatuur van ongeveer 1.100 graden Celsius, op het randje van 
thermale verdamping. "We staan voor een omwenteling in de sterrenkunde", 
zegt Queloz. "Er zullen binnen afzienbare tijd ontelbare nieuwe planeten 
worden gevonden. De speurtocht naar levensvatbare werelden is begonnen." 
Gegadigden voor interstellaire emigratie zullen nog wel even geduld moeten 
hebben. Om te beginnen zijn de afstanden naar aardse begrippen niet te 
overbruggen. Zelfs ruimteschepen die met de extreme snelheid van het licht 
zouden reizen (300.000 km/sec), zouden er tientallen jaren voor nodig 
hebben. Bovendien zijn Epicurus en de Marsy-Butler-planeten zelfs voor de 
sterkste ruimtetelescoop onzichtbaar en hun bestaan kan alleen met 
zogenaamde indirecte methoden worden vastgesteld.

  Telegraaf: wo 21 feb. 1996, Jubileum

Na in tien jaar tijds 2,5 miljard kilometer te hebben afgelegd, heeft het 
Russische ruimtestation MIR (Vrede) de Sovjet-Unie, die hem lanceerde, 
overleefd. Aan het begin van het nieuwe decennium brachtne de opvarenden 
gisteren een heildronk uit op de Verenigde Staten, die de financiering van 
het 120 ton wegende station van het armlastige Rusland heeft overgenomen.

  Telegraaf: di 12 mrt 1996, Chinese satelliet valt mogelijk vandaag op 
                Aarde

LONDON. Een Chinese spionagesatelliet die zo'n 2,5 jaar onbestuurbaar door 
de ruimte cirkelt, zal naar verwachting vandaag op de Aarde neervallen, 
hebben radardeskundigen aangekondigd. Het Noordamerikaanse Aerospace Defence 
Command in Colorado zei dat de satelliet 1.800 kilo weegt en op Aarde zou 
kunnen inslaan. Het Britse leger daarentegen schat het gewicht van de 
satelliet op 900 kilo en verwacht dat deze vanmorgen in zee zal storten. 
China lanceerde de satelliet Jianbing 93 op 8 oktober 1993. Acht dagen later 
traden storingen op en verloren grondbestuurders de macht over de satelliet. 
De cabine met apparatuur kwam op 29 oktober 1994 op Aarde neer, maar een 
ander compartiment bleef rondcirkelen en verloor geleidelijk aan hoogte. 

  TT130: vr 22 mrt 1996, Kort buitenlands nieuws

CAPE CANAVERAL. Kort na de lancering van vanmorgen zijn bij het ruimteveer 
Atlantis problemen ontstaan met de druk in een hydraulisch systeem. Er zou 
geen gevaar zijn voor de zes astronauten, die naar het ruimtestation Mir op 
weg zijn.

  Telegraaf: ma 25 mrt. 1996, Ruimteveren gekoppeld

CAPE CANAVERAL. Het vrijdag gelanceerde Amerikaanse ruimteveer Atlantis 
heeft gisteren in de ruimte vastgemaakt aan het Russische ruimtestation Mir. 
Een van de Amerikaanse astronauten, Shannon Lucid, zal overstappen naar het 
Russische station en daar vijf maanden met de Russische bemanning blijven, 
tot zij weer wordt opgehaald door de Atlantis. Voordat de Atlantis na vijf 
dagen afkoppelt om nog vijf dagen zelfstandig in de ruimte te blijven, 
zullen de Amerikaanse en Russische ruimtevaarders nog gezamelijk een 
maaltijd gebruiken.

  AD: ma 25 mrt. 1996, Ruimteveer Atlantis gekoppeld aan Mir

CAPE CANAVERAL. Het Amerikaanse ruimteveer Atlantis heeft zich met succes 
aan het Russische ruimtestation Mir gekoppeld. Het blijft tien dagen in de 
ruimte en heeft een lift gegeven aan de Amerikaanse astronaute Shannon Lucid 
die binnenkort op de Mir overstapt. Zij blijft daar tot augustus, tot 
Atlantis weer terugkeert om haar op te pikken. Lucid's verblijf op Mir is 
een voorbereiding op langdurige ruimtereizen met het oog op de bouw van een 
internationaal ruimtestation in het begin van de volgende eeuw.

  NHD: ma 25 mrt. 1996, Kometenkijkers naar Duitsland voor Hyakutake

ANDIJK. De telescopen, stoelen en koffie stonden klaar. Maar van de 
voorgenomen kijkavonden door de Westfriese weer- en sterrekundige 
organisatie J.C. van der Meulen kwam dit weekeinde bedroevend weinig 
terecht. De opzienbarende komeet Hyakutake bleef verborgen onder een 
deprimerend dik wolkendek. "Het is om te huilen", vertelt bestuurslid W. 
Slofstra uit Andijk. "Je maakt maar ‚‚n keer in je leven me dat een komeet 
zo dicht langs de Aarde scheert en nu kan je niets zien... "Dat is ook de 
reden waarom een 'die-hards' van de organisatie gisteren spoorslags naar het 
oosten van Duitsland is afgereisd om daar de telescopen neer te zetten. De 
kijkavonden zijn nu verzet tot en met vrijdag: zodra het weer het toelaat en 
de nachtelijke hemel helder is, kan iedereen die dat wil 's avonds door een 
van de telescopen naar de komeet kijken.

  TT130: wo 27 mrt 1996, Kort buitenlands nieuws

CAPE CANAVERAL. Twee astronauten van de Amerikaanse spaceshuttle Atlantis 
lopen sinds vanmorgen buiten het Russische ruimtestation Mir waaraan de 
Atlantis is gekoppeld. De 2 onderzoeken de bouw van een internationaal 
ruimtestation.
PARIJS. De kern van de komeet Hyakutake, die zich dezer dagen in de buurt 
van de Aarde bevindt, is in drieen gebroken. Franse wetenschappers hebben 
gezien dat er komeetjes achter de hoofdkern razen.

  Telegraaf: ma 01 apr. 1996, Atlantis

Het ruimteveer Atlantis is gisteren, vanwege slecht weer een dag later dan 
gepland en in Californi‰ in plaats van in Florida, veilig geland. Tijdens 
zijn vlucht is het ruimteveer vijf dagen gekoppeld aan het Russische 
ruimtestation Mir, alwaar de astronaute Shannon Lucid is overgestapt om deel 
uit te maken van de bemanning, tot zij in augustus weer door de Atlantis 
wordt opgehaald.

  NHD: -- -- apr. 1996, Begin april totale verduistering maan

DEN HAAG. Na ruim twee jaar is er binnenkort weer een totale 
maansverduistering te zien. In de nacht van 4 op 5 april komt de maan 
helemaal in de schaduw van de Aarde terecht. De laatste keer dat dit 
fenomeen in ons land te zien was, was 29 november 1993. De verduistering 
begint om 0:21 uur. De maan wordt dan langzaam maar zeker kleiner. Tussen 
01:27 en 02:53 is de maan niet meer te zien. Om twee minuten voor vier is de 
planeet weer te bewonderen.

  TT130: zo 31 mrt 1996, Kort buitenlands nieuws

CAPE CANAVERAL. Het ruimteveer Atlantis is na een 10-daagse ruimtereis 
veilig in Californie geland. Tijdens de tocht werd de shuttle vijf dagen 
gekoppeld aan het Russische ruimtestation Mir. Een astronaut is in de Mir 
achtergebleven.

  TT108: di 30 apr. 1996, Satelliet SAX gelanceerd

UTRECHT. Vanaf het ruimtevaartcentrum Cape Canaveral in de Amerikaanse staat 
Florida is de Nederlands-Italiaanse satelliet SAX gelanceerd. De satelliet 
moet de komende jaren de hemel afzoeken naar zwarte gaten, neutronensterren 
en andere r”ntgenstarlen in het heelal. De satelliet kost fl. 800 miljoen, 
waarvan 10 procent door ons land betaald wordt. Aan boord bevinden zich 
zonnepanelen en een besturingssysteem van Fokker Space en een 
controlesysteem van Stork. Nederlandse betrokken hebben de lancering bekeken 
vanuit een gebouw van de Stichting Ruimte-onderzoek (SRON) in Utrecht.

  TT127: di 04 juni 1996, Ariane-5 na lancering geexplodeerd

KOURO. De Ariane-5-raket is kort na de lancering vanaf de Europese basis in 
Frans-Guyana ontploft. De eerste vlucht van de nieuwste Europese raket was 
kort voor het vertrek nog uitgesteld vanwege het slechte weer. De Ariane-5 
explodeerde 130 seconden na de lancering. De onbemande raket had 4 
satellieten in een baan om de Aarde moeten brengen. Daarmee zou onderzoek 
worden gedaan naar de relatie tussen de zonnewind en de magnetosfeer van de 
Aarde. De Ariane-5-raket kostte 21 miljoen gulden. Nederlandse bedrijven 
hebben een aantal onderdelen van de raket gemaakt.

  TT123: wo 07 aug. 1996, NASA ontdekt mogelijk leven op Mars.

HOUSTON. Amerikaanse wetenschappers van het ruimtevaartbureau NASA hebben 
het bewijs gevonden dat lang geleden leven mogelijk is geweest op de planeet 
Mars. De aanwijzingen werden ontdekt in een meteoriet afkomstig van Mars die 
13.000 jaar geleden is neergestort op Aarde. Volgens NASA moet bij de 
ontdekking niet worden gedacht aan marsmannetjes. Het zou gaan om een 
primitieve vorm van microscopisch leven dat ruim 3 miljard jaar geleden op 
Mars voorkwam. De ontdekking vertoont gelijkenis met bacterien zoals die op 
Aarde voorkomen. Er is echter geen bewijs gevonden van een hogere vorm van 
leven, aldus NASA.

  NHD: ?? ?? juli 1996, Kern Aarde draait sneller dan planeet zelf.

NEW YORK. De harde ijzeren kern van de Aarde draait sneller dan de planeet 
zelf. Dit is gebleken uit vergelijking van de snelheid waarmee golven van 
aardbevingen zich door de kern verplaatsen en door de dikke laag eromheen. 
Dat staat in de jongste uitgave van het wetenschappelijke blad Nature. Het 
verschijnsel verklaart waardoor hittestromen in het binnenste aardschollen 
verschuiven, gebergten opstuwen, continenten splitsen en aardbevingen 
veroorzaken. De in 1936 door seismologen ontdekte vaste kern is ruwweg zo 
groot als de maan. Zij draait omdat zij omgeven is door een veel grotere 
vloeibare laag. De kern draait in dezelfde richting als de Aarde, maar 
voltooit haar dagomwenteling ongeveer twee derde van een seconde sneller dan 
de hele planeet. Daardoor is zij in de afgelopen periode van ruim 100 jaar 
een kwartslag gedraaid.

  NHD: ?? ?? juli 1996, Astronauten sneller ouder.

LONDON. Astronauten verouderen sneller als gevolg van de inwerking van de 
kosmische straling op de hersenen. Dit is gisteren gemeld in de jongste 
uitgave van het Britse wetenschapsblad New Scientist. Vooral kernen van 
atomen van zware metalen, die met bijna lichtsnelheid door het heelal razen, 
schaden de zenuwcellen van de hersenen. En die kunnen zich niet herstellen. 
Daardoor gaan ook hersenencellen ten gronde met als gevolg dat de hersenen 
ouderdomsverschijnselen gaan vertonen, aldus de Amerikaanse onderzoeker 
Rabin van de Universiteit van Maryland. Op Aarde zijn levende wezens 
beschermd tegen de kosmische straling. Doordat de atoomkernen een 
elektrische lading hebben, worden zij namelijk afgebogen door het magnetisch 
veld van de Aarde.

  NHD: ?? 24 juli 1996, Ariane-5 ontplofte door computerfout.

PARIJS. Een computerfout is de oorzaak geweest van het ontploffen van de 
Europese raket Ariane-5 op 4 juni. Dit blijkt uit het onderzoekrapport dat 
gisteren is vrijgegeven door het Europese ruimtevaartbureau ESA. De tweede 
proefvlucht is uitgesteld van september tot halverwege volgend jaar, zei 
ESA-directeur Jean-Marie Luton op een persconferentie. De raket verloor door 
de fout 37 seconden na de start vanuit Kourou in Frans-Guyana alle 
informatie voor zijn besturing en positiebepaling. Oorzaak was een fout in 
de installatie van de software voor het traagheidsreferentiesysteem. Dit 
deel van het systeem was voor de start niet getest. Direct nadat de Ariane-5 
uit koers was geraakt ontplofte de raket. Al in een eerste rapport na het 
ongeluk concentreerde het onderzoek zich op een fout in de besturing van de 
raket. De beide Franse leveranciers van het rekensysteem, Matra en 
Aerospatiele, waren niet in de onderzoekscommissie vertegenwoordigd. De ramp 
vormt een ernstige tegenslag voor ESA, dat met de nieuwe raket zijn aandeel 
van meer dan 60 procent in de groeiende commerci‰le satellietlanceermarkt in 
de wereld wil verzekeren. Aan de ontwikkeling is tien jaar gewerkt door een 
aantal Europese lande, waaronder Nederland.

  NHD: wo 07 aug. 1996, Wetenschappers: Mogelijk ooit leven op Mars.

HOUSTON: Amerikaanse wetenschappers hebben aanwijzingen dat op de planeet 
Mars lang geleden leven mogelijk is geweest. Ze baseren dat op onderzoek van 
restanten van een meteoriet van Mars, zo heeft het Amerikaanse 
ruimtevaartbureau NASA gisteren bekentgemaakt. De opzienbarende ontdekking 
wijst op de mogelijheid dat ruim drie miljard jaar geleden een primitieve 
vorm van microscopisch klein leven op Mars bestaan kan hebben, aldus 
NASA-directeur Daniel Goldin.

  NHD: do 22 aug. 1996, Japan overweegt bouw eigen spionagesatelliet.

TOKYO. Japan overweegt een eigen spionagesatelliet te bouwen om niet meer 
afhankelijk te zijn van Amerikaanse en Europese satellietfoto's. Dat heeft 
het Japanse ministerie van buitenlandse zaken bekendgemaakt. Japan koopt 
momenteel satellietfoto's van Amerikaanse en Franse bedrijven. De 
autoriteiten weigeren te zeggen waar de foto's voor worden gebruikt; 
kennelijk zijn er beelden bij die uit militaire overwegingen woren 
bestudeerd. Japan heeft geen eigen inlichtingendienst als de Amerikaanse CIA 
en is op dit gebied sterk afhankelijk van de Verenigde Staten. Het land 
heeft wel twaalf satellieten in een baan om de Aarde, maar deze worden niet 
voor spionagedoeleinden gebruikt, maar voor communicatie, weervoorspellingen 
en wetenschappelijk doeleinden. Regeringsfunctionarissen gaven verder geen 
informatie over de plannen voor spionagesatelliet. Deze plannen leken zich 
echter nog in een pril stadium te bevinden. De regering wil nog slechts zo'n 
150.000 gulden voor onderzoek uittrekken, meldde de krant Mainichi. Enkele 
politici waren volgens de krant bezorgd over de mogelijkheid dat de VS 
plotseling besluiten om uit veiligheidsoverwegingen geen satellietfoto's 
meer te verkopen.

  NHD: do 22 aug. 1996, Franse astronaute betreedt Russisch ruimtestation

De eerste Franse vrouwelijke astronaut, Claudie Andre-Deshays, heeft maandag 
in gezelschap van twee Russische collega's voet gezet op het Russische 
ruimtestation MIR. Andre-Deshays en haar metgezellen, de kosmonauten Valeri 
Korzoen en Aleksandandr Kaleri, waren zaterdag vanaf het Russische 
ruimtevaartcentrum Bajkonoer in Kazachstan gelanceerd. Hun Sojoez TM-24 
bereikte MIR maandagmiddag precies volgens schema, aldus Nikolaj 
Krjoetsjkov, een woordvoerder van de vluchtleiding. De 39-jarige 
Andre-Deshays is reumatologe en neurologe. Het is haar taak in het 
MIR-station onderzoek te doen naar de gevolgen van gewichtloosheid voor het 
menselijk lichaam. De nieuwkomers kregen in MIR een warm welkom van de 
kosmonauten Joeri Onoefrienko en Joeri Oesatsjev, alsmede van hun 
Amerikaanse gast Shannon Lucid. De laatste bevindt zich sinds maart dit jaar 
aan boord van het ruimtevaartlaboratorium. Het is het plan dat zijn in 
september door een Amerikaans ruimteveer wordt opgehaald. Onoenfrienko, 
Oesatsjev en Andre-Deshays keren in september terug naar Aarde aan boord van 
een Russische Sojoez TM-23, die al aan MIR is gekoppeld.

  NHD: do 29 aug. 1996, Jupiter-maan warm en vochtig

Na de ontdekking van mogelijke primitieve organismen op Mars, hebben foto's 
van de Jupiter-maan Europa de speculatie over buitenaards lven versterkt. Er 
zou water kunnen zijn op de op vier na grootste van de zestien manen van 
Jupiter. De foto's zijn genomen door Jupiter-verkenner Galileo van een 
afstand van 155.000 kilometer. Het zijn dus eigenlijk nog maar 'snapshots'. 
Maar in december nadert Galileo Europa tot op zeshonderd kilometer en levert 
dan naar verwachting betere beelden. Nader wetenschappelijk onderzoek blijft 
nodig, maar de experts hopen dat nog duidelijker beelden meer informatie 
geven over plaatsen op Europa die warm en vochtig genoeg zijn voor 
eenvoudige vormen van leven. De jongste foto's van Europa zijn, ook al zijn 
ze nog van grote afstand genomen, toch al honderd maal beter dan die van de 
Voyager-missies in de jaren zeventig. 
OCEAAN. 'Op grond van de beelden achten wij het mogelijk dat er zich een 
oceaan op Europa bevindt', aldus NASA-directeur Daniel Goldin. 'Er zijn 
ijsschollen te zien zoals in de poolgebieden op Aarde. Deze Jupiter-maan 
beschouwen wij als de enige plaats in ons zonnestelsel waar wij zo'n oceaan 
ook mogelijk achten. Met de foto's is het bestaan van water op deze maan nog 
niet bewezen.' Galileo verzond in juni en juli de eerste foto's van de twee 
andere Jupiter-manen, Io en Ganymedes, de grootste van de zestien manen van 
de reuzenplaneet. Galileo blijft nog twee jaar rond Jupiter cirkelen voor 
verdere waarnemingen. De verkenner werd in 1989 gelanceerd en begon eind 
juni met zijn werk.

  TT124: wo 25 juni 1997, Ruimteschip in aanvaring met Mir.

CAPE CANAVERAL. Een onbemand Russisch ruimteschip is in aanvaring gekomen 
met het ruimtestation Mir. Volgens NASA is er geen gevaar voor de twee 
Russen en de Amerikaan aan boord van het station. Het Russische ruimteschip 
was in april aangekomen met voorraden voor de Mir. Het schip werd gisteren 
ontkoppeld om de afstandsbediening te testen. Toen het opnieuw zou 
vastmaken, botste het tegen een van de zes modules van het station. Door het 
ongeluk viel de druk in het hele ruimtestation enige tijd weg,maar de 
bemanning wist de getroffen module snel te verzegelen. De situatie in de 5 
resterende modules is nu weer normaal.

  TT123: wo 06 aug. 1997, Sojoez-kosmonauten op weg naar Mir.

BAIKONDER. Vanaf het ruimtevaartcentrum in Kazachstan is een Sojoez-capsule 
gelanceerd met een verse bemanning voor het Russische ruimtevaartstation 
Mir. De lancering verliep zonder problemen. De 2 Russische kosmonauten 
zullen samen met de Amerikaanse astronaut die in de Mir achterblijft, de 
stroomvoorziening van het station proberen te herstellen. Sinds de botsing 
op 25 juni van de Mir met een vrachtschip draait het station op slechts een 
derde van zijn kracht. Het geplaagde ruimtevaartstation Mir had gisteren nog 
enkele problemen met de zuurstofvoorziening. Er zou echter geen gevaar zijn 
voor de bemanning.

  TT124: vr 08 aug. 1997, Koppeling Sojoez aan Mir met hand.

MOSKOU. De geslaagde koppeling van een Sojoez met het ruimtestation Mir 
blijkt met de hand te zijn uitgevoerd. De automatische koppeling was 
uitgevallen. De kosmonauten Solovjev en Vinogradov vervangen de twee Russen 
die te kampen hebben met oververmoeidheid en stress. Ze gaan allereerst de 
stroomvoorziening van het ruimtestation herstellen. Die is voor tweederde 
uitgevallen door de botsing op 25 juni met een vrachtschip. Ook moeten ze 
proberen een gat in de Spektr-module te repareren. De "oude" crew komt op 14 
augustus naar Aarde en de Amerikaan Mike Foale wordt pas eind september door 
een landgenoot afgelost.

  AD: ma 11 aug. 1997, Grootste ster in heelal ontdekt.

SANTIAGO. Chileense en Australische astronomen hebben de grootste ster in 
het heelal ontdekt. Hij staat op ongeveer 200 lichtjaar van de aarde en is 
in diameter 400 groter dan onze zon. Overigens zijn reusachtige rode sterren 
in feite middelgrote sterren die uitzetten in hun laatste levensfase. 
Daarbij geeft het gassen af, waaruit nieuwe sterren ontstaan.

  TT124: do 14 aug. 1997, Eerste reparatie in Mir geslaagd.

MOSKOU. In het ruimtestation Mir hebben de Russische kosmonauten Vinogradov 
en Solovjev een defecte zuurstofgenerator weten te repareren. Hun collega's 
Tsjiblijev en Lazoetkin keeren vandaag na een verblijf van 6 maanden in de 
Mir terug op Aarde. Hun Sojoez landde om 14.15 uur in de steppe van 
Kazachstan. Tijdens hun missie hadden de Russen met veel pech te kampen. Zo 
kreeg commandant Tsjiblijev hartritmestoringen en raakte de 
stroomvoorziening beschadigd na een botsing met het vrachtschip Progress. 
Vorige week arriveerde de nieuwe ploeg om de schade in de Mir te herstellen.

  TT122: za 16 aug. 1997, Bemanning filmt schade aan de Mir.

KOROLJOV. De ruimtecapsule Sojoez is 45 minuten losgekoppeld geweest van het 
ruimtevaartstation Mir. De bemanning, een Amerikaanse astronaut en twee 
Russische kosmonauten, hebben vanuit de Sojoez de schade aan de Mir gefilmd. 
De nieuwe bemanning bereidt zich voor op het herstellen van de schade die is 
ontstaan als gevolg van de botsing met het vrachtschip Progress op 25 juni. 
De Russen, Vinogradov en Solovjev, hebben vorige week hun collega's 
Tsjiblijev en Lazoetkin afgelost. Die twee keerden na een verblijf van zes 
maanden in de Mir op aarde terug. Het duo kreeg te kampen met veel 
tegenslag, zoals de botsing.

  TT124: vr 24 aug. 1997, Stroomkabels Mir weer vastgemaakt. 

MOSKOU. De Russische bemanning van de Mir is er in geslaagd alle 
stroomkabels in de beschadigde Spektr-module weer aan de zonnepanelen vast 
te maken. Over twee of drie dagen zal bekeken worden of de 
energievoorziening weer werkt. De kosmonauten, die in de duisternis werkten, 
hebben geen gaten in de module kunnen waarnemen. De operatie begon twee uur 
later dan gepland omdat een van de kosmonauten een lek in zijn ruimtepak 
had. Het Amerikaanse bemanningslid bleef vandaag in de ontsnappingscapsule. 
De module raakte op 25 juni beschadigd toen de Mir met het 
bevoorradingsschip Progress botste.

  TT125: za. 06 sept. 1997, Ruimtevaarders keren terug in Mir.

MOSKOU. De Russische kosmonaut Solovyov en de Amerikaanse ruimtevaarder 
Foale zijn er tijdens een ruimtewandeling van vijf uur niet in geslaagd 
gaten in de Mir te ontdekken. De twee slaagde er wel in een losgeraakt 
zonnepaneel vast te maken. Het ruimteschip werd op 25 juni door een 
bevoorradingsschip geramd, waardoor een groot deel van de stroomvoorziening 
wegviel. Vorige maand slaagde de nieuwe Russische bemanningsleden erin een 
deel van de stroomvoorziening te herstellen. Door het opnieuw naar de zon 
richten van het losgeraakte zonnepaneel is de energievoorziening met 10% 
toegenomen.
  
  NHD: di 09 sep. 1997, Weer defect aan centrale computer Mir.

MOSKOU. Het Russiche ruimtestation Mir heeft gisteren opnieuw met problemen 
te maken gehad. De centrale computer raakte gisterochtend defect, waardoor 
het station is gaan kantelen. 's Avonds was het euvel weer verholpen. De 
bemanning, twee Russen en een Amerikaan, moest de meeste energiesystemen met 
een hoog stroomverbruik geruimte tijd uitschakelen. De centrale computer 
viel op 18 augustus ook uit. Bij elk defect staan de zonnepanelen niet goed 
naar de zon gericht en is het niet meer mogelijk de batterijen op te laden. 
Mir kampt regelmatig met problmen met de computer, die evenwel altijd binnen 
korte tijd worden verholpen. Wel menen sommige experts dat het hele 
computersysteem in de Mir hoognodig aan vervanging toe is.

  ??:  ?? 16 oct. 1997, Saturnus en Titan mysteries.

Saturnus, de bestemming van de gisteren gelanceerde ruimtesonde Cassini-
Huygens, is een mysterieuze planeet die bij het grote publiek bekend is door
haar schitterende ringen. De maan Titan kan meer leren over het ontstaan van
onze eigen planeet. Saturnus is net als Jupiter een enorme gasbol waarvan de
diameter negen keer die van de aarde overstijgt. Saturnus is na Jupiter de
grootste planeet van het zonnestelsel. De aarde kan er 764 keer in, maar de 
massa is slecht 95 keer zo groot. Mysterieus is dat de planeet 79 procent
meer energie uitstraalt dan zij van de zon krijgt. De kern van Saturnus zou 
bestaan uit zware elementen van gecomprimeerde waterstof en metaal, omgeven
door helium. Dit helium zou permanent naar de kern van de planeet opschuiven
en voor dat surplus aan energie zorgen. De oppervlaktetemperatuur is min 180
graden Celsius. In 1959 ontdekte de Nederlandse astronoom Christian Huygens
het ringsysteem, rond de planeet wentelende ijsklompjes en brokstukken,
daterend van botsingen van vroegere manen en/of van het ontstaan van Saturnus.
Dankzij de Voyagers is bekend dat de planeet twintig manen heeft, waarvan de
belangrijkste, Titan, in 1655 eveneens door Huygens werd ontdekt. Titan heeft
een diameter van 5.150 km en draait op een afstand van 1.226 miljoen 
kilometer rondjes om Saturnus. Op het oppervlak zou het minstens min 180
graden koud zijn. Het zou tegelijkertijd vast en vloeibaar zijn, zodat niemand
weet of de Huygens-sonde een plons dan wel een smak zal maken.

  NRC: do 30 oct. 1997, CNN wil verslaggever in MIR.
  
ATLANTA. De Amerikaanse televisiezenderCNN overlegt met Rusland over het 
sturen van een journalist naar het ruimtestation MIR. De kosten voor een 
verblijf van een sterrepost in de MIR zouden 5 tot 15 miljoendollar 
bedragen. In 1990 betaalde een Japanse televisiezender de Russen 12 miljoen 
dollar voor een verblijf van acht dagen van de chef nieuwsdienst in de MIR. 
Begin november maken de Russische kosmonauten Solovjev en Vinogradov opnieuw 
een ruimtewandeling langs de buitenwand van de MIR. Ze moeten er een
zonnepaneel vervangen.

  TT126: vr 31 oct. 1997, Ariane-5 met succes gelanceerd.

KOUROU. De tweede Ariane-5 raket is met succes gelanceerd vanaf de basis
Kourou in Frans-Guyana. De lancering liep enig oponthoud op door
moeilijkheden met een elektrisch systeem buiten de raket. De eerste Ariane-5
draagraket ontplofte op 4 juli 1996 kort na de lancering, als gevolg van
fouten in de boord-software. Toen gingen ook 4 satellieten verloren die door
de nieuwe Ariane in een baan om de aarde zouden worden gebracht. Na de
mislukking werd de raket verbeterd. Nu zette de draagraket een half uur na
de lancering twee satellieten in een baan om de aarde. Het ging uit voorzorg
om zogeheten dummy's.

  AD:  wo 26 nov. 1997, Geredde kunstmaan lijkt niet beschadigd.(2/2)

In tottaal hadden de ruimtevaarders twintig minuten nodig om de satelliet in
veiligheid te brengen. Het was de eerste ruimtewandeling van een Japanse
astronaut en het tweede uitstapje van Scott in het heelal. Om de reddings-
operatie te vergemakkelijken was de voorgenomen testvlucht van een robot-
camera uitgesteld. Een vluchtige test leerde dat de kunstmaan geen averij
had opgelopen, waardoor de mogelijkheid openblijft om hem voor zijn 
oorspronkelijk doel te gebruiken. Behalve experimenten met de Spartan, moet
de bemanning van de Columbia zwaartekrachtproeven uitvoeren en de verdeling
van ozon in de aardse atmosfeer bestuderen.

  NHD: do 18 dec. 1997, Ruimtesonde opnieuw langs Jupiter-maan.

PASADENA. De Amerikaanse ruimtesonde Galileo is dinsdag opnieuw langs Europa
gevlogen, een van de manen van Jupiter. Astronomen zullen over enkele weken
de beelden kunnen bestuderen die de Galileo van de maan heeft gemaakt. De
sonde naderde Europa tot op 198 kilometer. De ruimtevaartdienst NASA had
Galileo voor het laatst op 6 november langs de maan gestuurd, maar besloot
tot een extra missie, nadat de sonde aanwijzingen had gevonden dat onder de
bevroren ijsvlakte van Europa mogelijk een oceaan ligt. Het is niet
duidelijk of die oceaan vast of vloeibaar is.

  NHD: do 18 dec. 1997, MIR verliest camera-robot.

KOROLJOV. De kosmonauten van het Russische ruimtestation MIR hebben gisteren 
besloten een camera-sateliet op te geven. De een meter grote camera-robot,
Inspektor genaamd, was eerder op de dag vanaf een onbemand ruimtevrachtschip
gelanceerd, maar functioneerde slecht. Het ding was stuurloos en leek een
bedreiging te gaan vormen voor het ruimtestation. De belangerijkste camera
stond precies de verkeerde kant op en de sateliet reageerde nauwelijks op de
besturingscommando's. MIR-kapitein Solovjov zei, niet het risico te willen
lopen van een botsing met de Inspektor, die door de Duitse fabrikant Dasa
was gemaakt. De camera-robot was in de ochtend gelanceerd en moest
beschadingen aan de buitenwand van de Spektr-module van het ruimtestation
registreren. Die beschadigingen zijn eind juni ontstaan bij een botsing met
een ruimtevrachtschip.

  NRC: za 3 jan. 1998, Problemen MIR weer verholpen.

MOSKOU. De jongste problemen met het Russische ruimtestation MIR zijn
gisteravond verholpen. De MIR was in de nacht van donderdag op vrijdag
gedesori‰nteerd geraakt ten opzichte van de zon door een defect aan een
computer, een probleem dat zich al diverse malen heeft voorgedaan. Omdat het
ruimteschip op zonne-energie werkt, viel de stroomverziening ten dele uit.
De Russisch- Amerikaanse bemanning kon de positie van de MIR echter met
hulpmotoren corrigeren. De zonnepanelen staan weer gericht op de zon,
waardoor er zonne-energie opgewekt kan worden. (Reuters, AP)

  NRC: vr 16 jan. 1998, John Glenn(76) weer de ruimte in.

WASHINGTON. De Washington Post meldt vandaag dat de Democratische senator 
John Glenn deze herfst opnieuw de ruimte ingaat. De NASA zou dat vandaag 
bekendmaken. Glenn, die in 1962 als eerste Amerikaan rond de aarde cirkelde, 
zal meegaan met het ruimteveer Discovery. Hij neemt deel aan een serie
proeven die licht moeten werpen op de relatie tussen zwaartekracht en
veroudering. Astronauten ervaren bij een lang verblijf in de ruimte
symptomen die op ouderdomsverschijnselen lijken: verzwakking van botten en
spieren, verminderde weerstand. Glenn, 76 jaar oud, is in goede conditie. De
NASA zal volgens de Washington Post ook opnieuw een lerares, Barbara Morgan,
de ruimte insturen. Zij was twaalf jaar geleden de 'reserve' van lerares
Christa McChauliffe, die omkwam bij de ramp met het ruimteveer Challenger.

  NRC: vr 23 jan. 1998, Spionagesatelliet Israel defect.

JERUZALEM. De lancering van een nieuwe Israelische spionagesatelliet is
gisteren op het laatste moment mislukt. Twee minuten voordat het tweede
stadium van de lancering Ofek-4 zou ingaan, ontdekte de vluchtleiding een
fout en besloot daarop van de lancering af te zien. Ofek-4 moest de opvolger
worden van de in 1995 gelanceerde Ofek-3, die informatie zou hebben geleverd
over Irak, Syri‰ en Iran. (AP)

  NHD: za  9 mei 1998, Afstorten ruimtest. Mir in Stille Oceaan start in juni

MOSKOU. De procedure om het Russische ruimtestation Mir na afdalen en
opbranden in de atmosfeer in de Stille Oceaan te laten storten, begint eind
juni. Dit gebeurt na het bezoek van het Amerikaanse ruimteveer Discovery op
5 juni, dat de laatste Amerikaan, Andy Thomas, ophaalt. Het officiele
Russische pers-bureau Itar-Tass heeft gisteren gemeld op gezag van adjunct-
vluchtleider Viktor Blagov. De baan van de Mir, die nu rond 400 kilometer
hoogte schommelt, zal vanaf eind juni door de stuwkracht van een Russische
Progress vrachtvaardtuig geleidelijk worden verlaagd. In acht maanden zakt de
Mir tot 130 kilometer, waarna het complex naar de aarde kan worden gestuurd.
De kosmonauten verlaten het complex op de veilige hoogte van 150 kilometer.
Wanneer de Mir precies de atmosfeer wordt ingestuurd hangt af van de bouw van
het internationale ruimtestation ISS. Die bouw moet volgens de jongste 
plannen in november beginnen. De twaalf jaar oude Mir weegt 120 ton. Het 
gevaarte zal volgens berekeningen van ruimte-experts niet geheel verbranden.
Een klein deel zal als alles goed gaat, ten oosten van Nieuw-Zeeland in
zee storten.

  VLSKT: do 28 mei 1998, Eerste foto's van supertelescoop beter dan gedacht.

AMSTERDAM. De eerste sterrenfoto's van de Europese Very Large Telescope(VLT)
overtreffen alle verwachtingen. Dankzij het kolossale oppervlak van de 8,2
meter grote telescoopspiegel zijn zeer zwakke details in nevels en sterren-
stelsels vastgelegd. Op foto's die slechts twee minuten zijn belicht, zijn 
al sterren te zien die vijftien miljoen keer zo zwak zijn als wat met het 
blote oog zichtbaar is. De first light foto's werden woensdagochtend
gepresenteerd in de acht Europese landen die lid zijn van de European
Southern Observatory(ESO), de organisatie die de monstertelescoop in Chili
heeft gebouwd. Volgens ESO-astronoom L.Kaper preseert de VLT nu al beter dan
gepland. Vooral de vormnauwkeurigheid van de computergestuurde telescoop-
spiegel blijkt bijzonder groot te zijn. De eerste foto's werden de afgelopen
dagen in Chili gemaakt, waarbij sterrenkundigen te kampen hadden met (zeer
zeldzame) bewolking en een lichte aardbeving. De komende jaren verrijzen
er op de bergtop Paranal nog drie reuzentelescopen. In 2001, wanneerde VLT
helemaal voltooid is, zullen de vier afzonderlijke telescopen gekoppeld
worden om zo superscherpe beelden te kunnen maken van extreem zwakke 
objecten in het heelal.

  NHD: za 27 juni 1998, Nieuwe planeet

SAN FRANCISCO. Amerikaanse astronomen hebben een grote nieuwe planeet
ontdekt. De planeet, die bijna tweemaal zo groot is als Jupiter, is 'slecht'
vijftien lichtjaar verwijderd van de aarde. "Dat is niet bepaald op een
steenworp afstand, maar inde toekomst misschien wel op ruimteschip-afstand",
aldus ontdekker Geoffrey Marcy. Het lijkt onwaarschijnlijk dat zich
levensvormen zoals op de aarde hebben ontwikkeld op de 'nieuwe' planeet.

  TT127: ma 20 dec. 1999; Kerstvlucht Discovery naar Hubble.

Cape Canaveral. NASA is er vannacht om 1:30 uur eindelijk in geslaagd het
ruimteveer Discovery in een baan om de aarde te brengen. De lancering was
negen keer uitgesteld, zowel vanwege slecht weer als vanwege diverse
mankementen. De zeven astronauten hopen disndag vast te koppelen aan de
ruimtetelescoop Hubble. De acht jaar oude telescoop, die op 595km hoogte
om de aarde cirkelt, leidt al 1,5 maand een slapend bestaan. Hubble
schakelde zichzelf uit toen bleek dat vier richtgyroscopen waren
uitgevallen. NASA had haast bij de missie. Discovery moet uiterlijk 29
december terug zijn om ieder millenniumrisico te vermijden.

  NHD: do 27 may 1999: MIR reis te duur.

MOSKOU. De klucht rond het ruimteavontuur van de 'miljonair' annex zakenman
Peter Llewellyn naar het Russische ruimtestation MIR is voorbij. Het
trainingscentrum voor kosmonauten Sterrenstad, even buiten Moskou, deelde
gisteren mee dat Llewellyn niet met de training is begonnen. Hij betaalde
de beloofde 200 miljoen gulden niet.

  NHD: ma 31 jan. 2000, Discovery vloog met defect in de hoofdmotor.

CAPE CANAVERAL. Het ruimteveer Discovery heeft zes keer gevlogen met een
defect in de hoofdmotor. Het was van zo'n ernstige aard dat de motor naar de
schroothoop gebracht had moeten worden, aldus de NASA. Het defect werd
ontdekt tijdens een onderhoudsbeurt. Volgens de NASA gaat het om een defect
deel dat in een vliegmotor terecht is gekomen. De NASA vindt het absoluut
onacceptabel wat er gebeurd, maar 'zoiets gebeurt van tijd tot tijd'. Het
vertrek van het ruimteveer Endeavour, dat vandaag zou vertrekken, is een dag
uitgesteld om deze spaceshuttle helemaal na te kijken.

  TT130: za 15 apr. 2000, Verste hemellichaam ooit ontdekt.

WASHINGTON. Astronomen in de VS hebben een quasar ontdekt die circa 26
miljard lichtjaar van de aarde is verwijderd. Het sterachtige object is het
verste hemellichaam dat ooit werd waargenomen.

  TT125, di 26 dec. 2000: Russen verliezen contact met MIR.

MOSKOU. Het Russische ruimtestation MIR heeft elk contact met het grondstation
op Aarde verloren. Het laatste contact was op maandag. Sindsdien is het ernstig
verouderde ruimtestation onbereikbaar. Het gevaar bestaat dat de MIR uit koers
raakt en in een ongecontroleerde baan terugvalt naar de Aarde. Dit gebeurde ook
met het vorige station Saljoet-7. Eventueel wordt een bemanning naar de MIR
gestuurd om de koers te corrigeren. Het onbemande ruimtestation dient pas eind
februari gecontroleerd in de Grote Oceaan te belanden. Rusland wil af van het
onveilige station en richt zich op samenwerking in het nieuwe ISS.

  NHD: ma 2 april 2001, Zonnevlammen storen satelliet- en radiosignalen.

DEN HAAG - Britse wetenschappers verwachten de komende week storingen van
satelliet- en radiosignalen in heel de wereld als gevolg van twee grote
zonnevlammen. De vlammen hebben een energieuitstoot geproduceerd vergelijk-
baar met een paar duizend atoombommen. De zonnevlammen komen uit een grote
zonnevlek. De vlammen sturen een energiestroom met een snelheid van 2000
kilometer per seconde op de aarde af. De stroom bereikt ergens in het
weekeinde de aarde. Door de uitstoot van energie, lopen satellietsignalen
kans op storing. De satellieten kunnen beschadigd raken. Doordat ook de
dampkring van de aarde be‹nvloed wordt, kunnen radiosignalen onderbroken of
verstoord raken. Ook is de kans op noorderlicht aanwezig.

  RTL5, TT111: wo 26 juni 2002, Alle ruimteveren NASA aan de grond.

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft besloten alle ruimteveren
voor onbepaalde tijd aan de grond te houden. Er zijn namelijk haarscheurtjes
ontdekt in de shuttles Discovery en Atlantis. Hierdoor kunnen stukjes metaal
afbreken en in de motoren belanden, die daardoor zwaar beschadigd kunnen
raken. Dat kan ertoe leiden dat een ruimteveer verongelukt. De ontdekking
betekent dat de lancering van de Columbia die voor 19 juli op het
programma stond wordt uitgesteld. De VS beschikt over vier shuttles.

  NHD: ?? ?? oct. 2001, Astronomen spotten nieuw sterrenstelsel.

GRONINGEN. Een team van astronomen uit Amerika, Frankrijk en Nederland heeft
een nieuw sterrenstelsel ontdekt. Het gaat om een babystelsel dat relatief kort
na de oerknal ontstaan is en op een afstand van 13,4 miljard lichtjaar staat.
"We zien hiermee de bouwstenen van de eerste sterrenstelsels", aldus
astronoom Kuijken van het Kapteyn Instituut van de Rijksuniversiteit
Groningen. Uit het babystelsel valt op te maken hoe de eerste generatie sterren
zich vormden. "Je kijkt als het ware diep in de tijd terug naar iets wat 13,4
miljard jaar oud is. Het beeld bereikt ons nu pas." Het stelsel is in grootte
slechts een half procent van ons eigen sterrenstelsel, de massa bedraagt een
miljoen maal die van de zon. De ontdekking werd gedaan met behulp van de
Hubble-ruimtetelescoop en de tien meter grote Keck-telescoop. Kuijken
verwacht de komende jaren nog meer van deze bouwstenen te ontdekken, omdat
steeds geavanceerde techieken toegepast kunnen worden.

  TT192: wo 24 juli 2002, Asteroide mogelij in 2019 op Aarde.

London. Astronomen hebben enkele weken geleden een asteroide ontdekt die in
2019 de aarde zou kunnen raken, meldt de Britse zender BBC. De 2 kilometer
grote steenklomp geldt momenteel als het meest bedreigende object in de
ruimte. Volgens de onderzoekers zijn er echter nog veel onduidelijkheden over
de baan van de asteroide. Nader onderzoek zal naar verwachting uitwijzen dat
hij niet op aarde zal storten. In de berekeningen zit nog een foutenmarge van
meerdere tientallen kilometers. Raakt de asteroide de aarde wel, dan zal de
klap grote gevolgen hebben voor een heel continent en het wereldklimaat.

  NOS TT130: do 25 juli 2002, Kort buitenlands nieuws.

Pasadena. De ruimtevaartorganisatie NASA acht de kans klein dat de asteroide
2002 NT7 in 2019 de aarde raakt. De baan van het gevaarte valt nog niet goed
te voorspellen, en een botsing met de aarde kan vermoedelijk worden
uitgesloten.

  RTL5 TT106: di 30 juli  2002, Asteroide zal niet inslaan op aarde

DE asteroide 2002 NT7 zal niet inslaan op aarde op 1 februari 2018.  Dat
hebben sterrenkundige van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA
verklaard. Vorige week leek de pas ontdekte 2002 NT7 nog een bedreiging
voor de aarde. Er bestond een kans van 1 opo 250.000 dat de asteroide in
zou slaan op die datum. Nieuwe observaties sluiten die mogelijkheid uit.
Volgens de wetenschappers waren er zeven mogelijke inslagdata bekend van
de asteroide. Alleen bij de datum in 2060 bestaat er nog een kans dat de
asteroide de aarde ramt.

  NOS TT125: ma 19 aug. 2002, NASA-sonde lijkt verloren gegaan.

Washington. De NASA-ruimtesonde Contour die sinds donderdag wordt vermist, is
verloren gegaan, stellen wetenschappers. Met telescopen zijn brokstukken
gezien die warschijnlijk van de 163 miljoe euro kostende sonde zijn. Contour
werd vorige maand gelanceerd in een baan om de aarde gebracht. Hij had die
baan donderdag moeten verlaten om verder de ruimte in te gaan. Daarbij is iets
misgegaan. Sindsdien bleek geen contact met de sonde meer mogelijk. In 2003 had
Contour bij de komeet Encke en later bij een verdere komeet moeten aankomen,
daarbij informatie doorgevend over het ontstaan van ons zonnestelsel.

  CNN TT110: ma 19 aug. 2002, NASA Searches for missing craft.

NASA had not given up the search for a missing $a59 million spacecraft and will
continue listening for a singal from the comet-chasing probe on Monday, mission
officials said. 'No one said, 'OK, it's over'', said Michael Buckley, a 
spokesman for Johns Hopkins, which built and manages the spacecraft for the
NAtional Aeronautics and Space Administration.

  CNN TT111: we 21 aug. 2002, NASA finds missing spacecraft.

NASA has found a missing $159 million spacecraft. thamks to a half-dozen
telescoop images that confirm the silent probe is in orbit around the sun but
possibly broken in pieces. Astronomers at observatories in Arizona, California,
Hawaii and elsewhere have captured pictures of the Contour spacecraft, which
has been silect since thursday when it left Earth orbit to embark on a 
multiyear mission to visit at least two comets.

  NOS TT124: di 08 oct. 2002, Groot objec achter Pluto ontdekt.

LONDEN. Achter de planeet Pluto hebben wetenschappers een grote, planeet
achtige massa ontdekt. Het is de grootste vondst in het zonnestelsel sinds de
ontdekking van Pluto zelf, 72 jaar geleden. Quaoar is de voorlopige naam van
het object, 1280 kilometer in doorsnee is. Dat is een tiende van de omvang van
de Aarde en de helft van Pluto. Officieel heet het voorwerp 2002 LM60. Quaoar
is al in 1982 gezien, maar werd tien niet herkend als een 'planeetje'. Op 4
juni was het echter raak. Daarbij is gebruik gemaakt van een telescoop in
Pasedena. De ruimtetelescoop Hubble bevestigde de ontdekking later.

  CNN TT105: di 08 oct. 2002, Shuttle's dramatic lift-off images.

The space shuttle Atlantis roared into orbit monday from the Kennedy Space
Center in Florida, carrying six passengers and a $390 girder to attach to the
international space station. Atlantis, the first shuttle to fly since June
when the entire fleet was grounded for engine repairs, should arrive at the
orbiting outpost on october 9.

  NOS TT130: wed. 16 oct. 2002, Kort buitenlands nieuws.

MOSKOU. Een onbemande Sojoezraket met aan boord een ruimtelaboratorium is
kort na de lancering in Noord-Rusland door onbekende oorzaak geexplodeerd.
Op de grond vielen een dode en 8 gewonden.

  CNN TT111: sat. 26 oct. 2002, New moon of Uranus discovered.

An international group of astronomers announced the discovery of a new moon
of Uranus, boosting the planet's tally of orbiting satellites to 21. The
moon, unofficially called S/2001 U1, is between six and 12 miles across and
thought to be a remnant of an ancient collision when the solar system's
nine planets first formed

  NOS TT120: do. 5 dec. 2002, Kort binnenlands nieuws.

NOORDWIJK. Astronaut Andre Kuipers reist uiterlijk in november 2003 naar het
internationale ruimtestation ISS. De ministeries van Economische Zaken en 
Onderwijs dragen E 12,5 miljoen bij aan de vlucht. Kuipers wordt na Wubbo
Ockels de tweede Nederlandse ruimtevaarder.

  NOS TT130: di. 10 dec. 2002, Kort Buitenlands nieuws.

MOSKOU. De Europese kunstmaan Astra-1K is gecontroleerd in de Stille Oceaan
neergestort. De zware satelliet had 112 tv-kanelen moeten doorgeven, maar
werd op 26 november door een Russische raket in een te lage baan uitgezet.

  NOS TT122: do. 12 dec. 2002, Lancering nieuwe Ariane-5 mislukt.

KOUROU. De lancering van een nieuw type Ariane-5-raket vanaf de basis Kourou
in Frans-Guyana is mislukt. Drie minuten na de lancering van de superraket 
viel de brandstoftoevoer uit en storten de twee satellieten die de Ariane
meedroeg in stukken in de Atlantische Oceaan. Een eerdere lanceerpoging
mislukte twee weken geleden ook door falende motoren. De nieuwe Ariane-5
had een opgevoerde vrachtcapaciteit, die het vervoer van twee satellieten
mogelijk maakte. Wat er precies misging, is nog induidelijk. Het is een
nieuwe tegenvaller voor de Europese exploitant Arianespace, die wil
concureren met de Verenigde Staten.

  BRT1 TT180: ma. 30 dec. 2002, NASA geeft ruimtesonde Contour op.

Wetenschappers hebben de Amerikaanse kometensonde Contour opgegeven. Dat heeft
ruimtevaartorganisatie Nasa bekentgemaakt. De Contour werd op 3 juli met een
klassieke Delta-raket gelanceerd, maar kwam in een verkeerde baan terecht.
Er was geen contract met de ruimtesonde mogelijk. Later hebben telescopen
brokstukken opgemerkt, vermoedelijk van de sonde. Het ganse project van de
Contour kostte 163 miljoen dollar en is volledig verloren gegaan.

  BRT1 TT182: ma. 30 dec. 2002, China lanceert onbemand ruimteschip.

China heeft zondagavond van op de basis Jiquan in de noordwestelijke 
provincie Gansu het onbemande ruimteschip Shenzhou-IV gelanceerd. Het is in
principe de laatste test vooraleer Peking een eerste Chinees de ruimte
instuurt. Er zijn al 14 mensen geselecteerd om een opleiding tot "tiakonaut",
het Chinese woord voor astronaut, te volgen. De Shenzhou-IV lijkt op de 
Russische Sojoez en zou nog meer materiaal aan boort hebben om de levens-
omstandigheden van ruimtevaarders te simuleren dan de vorige missies.

  BRT1 TT186: ma. 30 dec. 2002, Frank De Winnie tweede Belg in de ruimte.

Na Dirk Frimout heeft Belgie zijn tweede astronaut. Op 30 oktober wordt
luchtmachtcommandant Frank De Winnie de ruimte ingeschoten met een Russische
Sojoez-raket. Twee dagen later wordt de Sojoez-cabine gekoppeld aan het ISS.
Als boordcommandant is De Winnie verantwoordelijk voor de koppeling, die
vlekkeloos verloopt. De Winnie voert meer dan 20 wetenschappelijke 
experimenten uit tijdens zijn tiendaagse verblijf in de ruimte. Bij zijn
terugkeer zegt hij dat het belangrijk is dat we goed voor de aarde zorgen. In
de ruimte was hij onder de indruk van de broosheid van de aarde.

  BRT1 TT189: ma. 30 dec. 2002, Wetenschap kort.

Een Russische Proton-M-raket heeft de Canadese satelliet Nimiq-2 met succes
gelanceerd. De Nimiq-2 is eigendom van het Telesat Canada. De Proton-M is
ontwikkeld door het Russische Kroenitsjev en het Amerikaanse Lockheed Martin.
Het zou een concurrent moeten worden voor de Europese Ariane-raket.

  NHD: -- -- ---. 200?, 'Planeet' buiten zonnestelsel blijkt toch ster.

WASHINGTON. De twee jaar geleden als eerste gefotografeerde 'planeet' buiten
ons zonnestelsel is waarnschijnlijk toch een ster. TMRC-1 blijkt met 
temperaturen van meer dan 4400 graen Kelvin te heet om een planeet te zijn.
Dat heeft het Amerikaanse ruimtevaart bureau NASA gistern bekendgemaakt. De
ontdekking is zo opmerkelijk omdat nog nooit eerder een planeet is 
gefotografeerd. TMRC-1 heeft twee tot drie keer de grootte van Jupiter, de
reuzenplaneet in ons zonnestelsel.

  BRT1 TT182: vr. 03 jan. 2003, Mysterie van zout Io opgelost.

Wetenschappers hebben een bijna dertig jaar oud mysterie rond de Jupitermaan
Io opgelost. Het eerder aangetroffen zout blijkt door vulkanen van Io te
worden uitgespuwd. Dat meldt het vakblad Nature. In 1974 ontdekten weten-
schappers nutrium rond Io. Maar de herkomst van het goedje bleef een mysterie.
Nieuw onderzoek bracht nu aan het licht dat de talrijke vulkanen op de maan
zout spuwen. Het wordt in de atmosfeer opgebroken in sodium en chlooratomen.
Door na te gaan hoe dit in zijn werk gaat, kunnen wetenschappers misschien
meer leren over het ontstaan van Io.

  BRT2 TT180: ma 06 jan. 2003, Australier vindt vloeistof op Mars.

Een Australische wetenschapper, de geoloog Nick Hoffman van de universiteit
van Melbourne, zegt bewijzen gevonden te hebben voor het bestaan van een
vloeistof op de planeet Mars. Hoffman sluit wel uit dat het om water gaat.
Water op Mars zou betekenen dat er leven mogelijk is. Al tientallen jaren
buigen wetenschappers zich over de vraag of er water op Mars is. Hoffman
zegt dat hij rond de poolgebieden van Mars enkele stroompjes heeft gevonden,
wellicht kooldioxide. In mei stuurt het Europese ruimtevaartbureau ESA een
robotlander naar Mars om te zoeken naar leven op de planeet.

  BRT2: TT181: ma 06 jan. 2003, Chinees onbemand ruimteschip geland.

In de steppe in het noorden van China is het onbemande ruimteschip Shezhou IV
veilig geland. De Chinese capsule heeft zeven dagen in de ruimte gereisd. Het
volgende ruimteschip dat China wil lanceren, zal wel bemand zijn. De Chinezen
willen het derde land worden dat op eigen houtje mensen in de ruimte brengt.
Een datum voor de bemande ruimtevlucht geven ze niet, maar vermoedelijk zal
het nog dit jaar worden.

  BRT1: TT182: di 07 jan. 2003, Kring van sterren rond de Melkweg.

Amerikaanse astronomen hebben een tot nu toe onbekende kring van sterren rond
de Melkweg ontdekt, het sterrenstelsel waar de zon deel van uitmaakt. De 
cirkel werd toevallig ontdekt door middel van een uiterst gevoelige digitale
camera. De ring zou een middelijn van ruim 120.000 lichtjaar hebben en bevindt
zich op 30.000 lichtjaar van de zon. Volgens de onderzoekers gaat het om een
overblijfsel van een klein en oud sterrenstelsel dat miljarden geleden in
botsing is gekomen met de Melkweg.

  BRT1: TT180: do 09 jan. 2003, Snelheid van zwaartekracht gemeten.

Amerikaanse wetenscahppers hebben voor het eerst de snelheid van de 
zwaartekracht gemeten. Ze blijkt overeen te komen met de lichtsnelheid,
299.792.458 meter per seconde. Dat was door Einstein voorspeld maar nog
nooit gemeten. De wetenschappers leidden de snelheid af van de kromming
van de radiogolven van een verre quasasster op het ogenblik dat Jupiter
tussen de ster en de aarde passeerde. De kromming werd gemeten met 10
radiotelescopen op verschillende plaatsen op de aarde. De wetenschappers
voorspelden dat nog meer experimenten zouden volgen om de snelheid nog
nauwkeuriger te meten.

  BRT1: TT183: do 09 jan. 2003, De verst verwijderde planeet ontdekt.

Amerikaanse wetenschappers hebben de tot nog toe verst verwijderde planeet
buiten ons zonnestelsel ontdekt. Ze gebruiken voor het eerst met succes de
zogenoemde transitmethode. Daarmee wordt geprobeerd een planeet te ontdekken
net wanneer ze vanuit ons gezichtspunt vlak voor een ster passeert. Het  
licht van die ster vermindert dan tijdelijk  wat. Op die manier zijn de
vorers op de 5.000 lichtjaar van de aarde verwijderde ster OGLE-TR-56
gestoten. Dat is 20 keer verder dan de verste planeten die we al kennen.
Rond de ster draait een Jupiter-achtige planeet.

  NOS: TT130: do 09 jan. 2003, Kort buitenlands nieuws.

SEATTLE. Astronomen hebben voor het eerst gezien hoe een jonge ster uit een
groep met twee oudere, grote sterren is geslingerd door de zwartekracht.
Voor de sterrenkunde is de gebeurtenis in het stelsel Taurus zeer belangrijk.

  BRT1: TT183: vr 10 jan. 2003, Hubble bekijkt het oudste licht.

De ruimtetelescoop Hubble is er in geslaagd om 13 miljard jaar terug in de
tijd te kijken. Dat is verder dan ooit tevoren. De Hubble heeft 30 zwakke
rode objecten uit die tijd ontdekt. Het zou gaan om primitieve melkwegstelsels
met de eerste sterren op het einde van de zogenaamde Donkere Periode, een
miljard jaar na het ontstaan van het heelal. Tot die tijd werd het ultra-
violette licht geabsorbeerd door waterstof. Door de vorming van steeds meer
sterren werd de waterstof opgewarmd waardoor licht kon ontsnappen.

  BRT2: TT181: wo 15 jan. 2003, Missie komeetsonde Rosetta afgelast.

De lancering van de Europese komeetverkenner Rosetta is voor onbepaalde tijd
uitgesteld. Dat heeft de Europese ruimtevaartorganisaie ESA gezegd. Oorzaak
is de recente mislukking van een lancering van de Ariane-5-raket. Een 
dergelijke raket moest Rosetta lanceren maar dat type raket wordt aan de 
grond gehouden tot er duidelijkheid is over de oorzaak van de mislukking.
Rosetta moest voor februari worden gelanceerd, zoniet zou het rendez-voux
met de komeet Wirtanen in 2011 niet mogelijk zijn. De afgelasting is een
grote tegenslag voor de ESA en voor het raketbedrijf Arianespace.

  BRT2: TT182: wo 15 jan. 2003, Wat met ambitieus Rosetta-project?

De Rosetta moest eenvan de meest ambitieuze Europese ruimte-projecten worden.
Tien jaar lang werd er een miljard euro in geinvesteerd. Volgens plan moest
Rosetta deze maand gelanceerd worden om dan via een erg ingewikkeld partijtje
"ruimtesnooker" via de aarde, Mars en twee asteroiden in een baan rond de 
komeet Wirtanen terecht komen. Rosetta zou dan een kleine lander neerzetten
op de kern van de komeet en zo unieke informatie vergaren. De ESA moet nu 
nieuwe plannen uitwerken om de operatie te verleggen naar een andere komeet.

  NOS: TT127: za 01 feb. 2003, Ruimteveer Columbia verongelukt.

WASHINGTON. Het ruimteveer Columbia is verongelukt. Het is enkele minuten
voor de landing boven Texas in brokstukken uiteengevallen, meldt de NASA. Het
veer had zeven astronauten aan boord, zes Amerikanen en een Israelier. Ze
hadden een ruimtereis van 16 dagen gemaakt. De shuttle zou om 15:16 uur onze
tijd landen in Florida, op Kennedy Space Center. Om 15:00 verloor de NASA 
alle contact. De shuttle bevond zich toen op 63 kilometer hoogte, in de
dampkring. In Texas zijn al brokstukken van de Columbia gevonden. In januari
1986 ging ook een shuttle verloren. Toen ontplofte de Challenger met zeven
astronauten.

  NOS: TT123: ma 03 feb. 2003, Temperatuur Columbia schoot omhoog.

HOUSTON. In de laatste minuten van de zaterdag verongelukt Columbia is de
temperatuur aan de linkerkant van het veer "abnormaal" gestegen, meldt NASA.
Daarna trok het ruimteveer naar links. De oorzaak daarvan kan het ontbreken
van een tegel op het hitteschild zijn. Even later verongelukte de Columbia.
In de afgelopen nacht zijn nog stoffelijke resten gevonden van enkele
astronauten. Behalve de NASA stellen het Witte Huis en het Congres een
onderzoek in naar het ongeluk. NASA zal eerst onderzoeken of het afstoten van
een brandstoftank bij de start schade heeft veroorzaakt die de shuttle fataal
is geworden.

  RTL4: TT108: ma 03 feb. 2003, Lichaamsdelen astronauten gevonden.

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft bekendgemaakt dat van enkele
astronauten van het verongelukte ruimteveer Columbia lichaamsdelen zijn
gevonden. De NASA is bezig de stoffelijke resten te identificeren. Enkele uren
na het exploderen van de spaceshuttle zaterdag waren op een veld in Oost-Texas
al verkoolde delen van een bemanningslid geborgen. De NASA herriep een eerder
bericht dat van alle zeven verongelukte astronauten al stoffelijke resten
waren gevonden.

  BRT1: TT182: ma 03 feb. 2003, Ontwikkeling van ISS wordt vertraagd.

Door het ongeluk met de Columbia komt de ontwikkeling van het Internationale
Ruimtestation ISS in gevaar. Volgens de Russische ruimtevaartorganisatie lukt
het zeker niet om dit jaar 33 ruimtevaarders naar het station te brengen, zoals
de bedoeling was. Zolang de VS de drie resterende spaceshuttles aan de grond
houdt, kan alleen Rusland bemande vluchten naar het ISS uitvoeren. Maar
daarvoor hebben de Russen slechts twee Sojoez-capsules beschikbaar. Zonder de
spaceshuttles kunnen we de verdere ontwikkeling van het ISS vergeten, zei een
Russische woordvoerder.

  NDH: ??		, Deel linkervleugel Columbia gevonden.

HOUSTON. Een deel van de linkervleugel van het verongelukte ruimteveer
Columbia is terecht. Dat maakte de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA
gisteren bekend. Uit opnames van het ruimteveer blijkt dat er in de laatste
minuten van de Columbia mogelijk iets mankeerde aan de linkervleugel. De
Columbia spatte uiteen toen het op 1 februari terugkeerde in de dampkring.
Alle zeven astronauten kwamen om het leven. NASA heeft Rusland gevraagd een 
onbemand ruimtevrachtschip te bouwen voor de bevoorrading van het ISS. Dat
heeft het Russische ruimtevaartbureau Rosaviakosmos gisteren meegedeeld. NASA
zou de bouw (geraamde kosten: 20 miljoen euro) financieren.

  NOS: TT123: di 03 feb. 2003, Neus ruimteveer Columbia gevonden.

NACOGDOCHES. Een groot deel van de neus van de Columbia is teruggevonden. Het
is tot nu toe het grootste aangetroffen brokstuk. Het fragment, dat in redelijk
goede staat is, kan mogelijk informatie geven over de oorzaak van de ramp. In
totaal zijn nu al op 2000 plaatsen brokstukken gelokaliseerd. In Houston worden
vandaag de astronauten herdacht. Mogelijk is de ondergang van het veer bij de 
lancering ingezet. De linkerkant van de Columbia werd toen beschadigd door een
afgestoten brandstoftank. In eerste instantie werd gedacht dat dit geen kwaad
kon, maar nu wordt daar toch de oorzaak van de ramp gezocht.

  NHD: ??,		, Nederlandse piloten filmden ramp met veer Columbia.

GILZE. Twee piloten van vliegbasis Gilze-Rijen blijken vanuit hun Apache-
helikopter waardevolle opnamen te hebben gemaakt van het ruimteveer
Columbia in moeilijkheden. De piloten waren in Texas aan het oefenen. Ze zijn
tijdelijk in Fort Hood gestationeerd. Hun videoband is overgedragen aan de 
NASA. Volgens legerwoordvoerder in Fort Hood kan de band zeer waardevolle
informatie bevatten. De opnames, gemaakt met een speciale militaire camera,
geven exact de tijd aan waarop de ramp zich voltrok, de richting waarin de
camera stond en de precieze locatie van de helikopter. De Apache bevond zich
1 februari zo'n derig meter boven de grond voor een landingsmanoeuvre. De
piloten wistendat het ruimteveer eraan kwam en waren al van plan de landing
te filmen. Op het moment van de ontploffing bleek ineens dat ze 'iets heel
bijzonders' aan het filmen waren, aldus majoor Emco Jellema.

  NHD: ??, 	     , Russisch vrachtruimteschip duwt ISS in hogere baan.

MOSKOU. Een onbemand Russisch ruimtevrachtschip heeft het internationale
ruimtestation ISS gisteren in een hogere baan gebracht. De maatregel is het
gevolg van de beslissing van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA om
haar ruimteveren aan de grond te houden, nadat het veer Columbia was 
verongelukt. Het ruimtevrachtschip Progress haakte vorige week al aan op het
ISS. Het duwde het ruimtestation tien kilometer omhoog tot een omloophoogte
van vierhonderd kilometer boven de aarde, meldde de vluchtleiding in Moskou.
De omloophoogte moet regelmatig worden aangepast, omdat ook het ruimteveer
gevoelig is voor de zwaartekracht en langzaam daalt. De bedoeling was echter
dat het ruimteveer dat volgende maand naar het ISS zou vliegen, de aanpassing
zou uitvoeren. De ISS-bemanning liet gisteren weten dat ze er geen bezwaar
tegen heeft een jaar in de ruimte te blijven. De ruimtevaarders zouden
aanvankelijk in maart naar de aarde terugkeren. Die reis is uitgesteld,
omdat de NASA voorlopig geen ruimteveren meer inzet. Op het ISS is gisteren
een herdenkingsdienst gehouden voor de zeven mensen die omkwamen door het
ongeval met de Columbia. De Amerikaanse autoriteiten hebben inmiddels, met de
hulp van tweeduizend vrijwilligers, inmiddels twaalfduizend brokstukken
ingezameld van de Columbia. In Texas is maandag een agent aangehouden op
verdenking van diefstal van delen van de Columbia. Eerder waren al twee burgers
opgepakt wegens 'diefstal van regeringseigendommen'. Hun hangt een celstraf
oplopend tot tien jaar en een geldboete van maximaal 250.000 dollar boven
het hoofd.

  NOS: TT130: do 27 feb. 2003, Kort buitenlands nieuws.

WASHINGTON. Na dertig jaar trouwe dienst komen er van de ruimtesonde Pioneer
10 geen singalen meer door. De energie van de verkenner van ons zonnestelsel is
op. De Pioneer stuiu vermoedelijk over twee miljoen jaar op de ster Aldebaran.

  NOS: TT130: ma 28 apr. 2003, Kort buitenlands nieuws.

MOSKOU. Een Sojoez-ruimtecapsule met aan boord een Amerikaan en een Rus hebben
aangelegd aan het ruimtestation ISS. De twee gaan de drie astronauten
vervangen die langer in de ruimte moesten blijven na de ramp met de Columbia
in februari.

  NOS: TT120: wo 7 mei, Kort binnenlands nieuws.

RIJSWIJK. Vanochtend schoof de planeet Mercurius gedurende enkele uren als een
donker schijfje voor de zon langs. Zo'n verduitering komt eens in de 7 jaar voor
en is niet te zien met het blote oog.

  NHD: wo 7 mei 2003, 'Columbia verloor verbindingsstuk van hittetegels'

WASHINGTON. Het ongeluk met het Amerikaanse ruimteveer Columbia is waarschijn-
lijk veroorzaakt door het verlies van een verbindingsstuk van de hittewerende
tegels op de linkervleugel van het toestel. Dit is een van de eerste conclusies
van de onderzoekscommissie, is gisteren bekentgemaakt. Het ruimteveer Columbia
verongelukte op 1 februari op de terugreis naar de aarde boven Texas. De zeven
inzittende verloren daarbij het leven.

  NOS: TT130: ma 21 mar. 2003, Kort buitenlands nieuws.

WASHINGTON. Amerikaanse astronomen hebben een ster in de buurt van onze zon
gevonden. Het gaat om een zogenaamde rode dwerg, heeft de NASA meegedeeld.
Hij staat volgens schattingen ongeveer acht lichtjaar (9.5 biljoen km)
van ons af.

  BRT1: TT181: ma 02 june 2003, Europese satelliet naar Mars.

Op maandag 2 juni wordt de Europese satelliet Mars Express gelanceerd op de
lanceerbasis Baikonoer in Kazachstan. Het is de eerste Europese missie naar een
andere planeet. De Mars Express zal eind dit jaar na een reis van 400 miljoen
kilometer in een baan rond de rode planeet terechtkomen. Het tuig zal dan een
kleine Britse sonde Beagle-2, laten landen op het oppervlak van Mars. Tegelijk
zullen ook twee Amerikaanse Mars Rovers en de Japanse satelliet Nozomi bij
Mars aankomen. Daar zijn nu al twee VS-satellieten actief.

  BRT1: TT182: ma 02 june 2003, Europese satelliet naar Mars.

De Mars Express/Beagle-2 is een van de meest ambitieuze projecten van de 
Europese ruimtevaartorganisatie ESA. De Mars Express is uitgerust om vanuit een
baan rond de rode planeet de ondergrond in kaart te brengen. Er wordt vooral
gezocht naar water in de atmosfeer en onder het oppervlak. De Britse lander
Beagle-2 is genoemd naar het legendarische schip waarmee Charles Darwin de 
wereld rondzeilde. Het tuig zal een zachte landing uitvoeren en de ondergrond
bestuderen. De missie kost slechts 150 miljoen euro. In 2005 wil de ESA een
identieke missie uitvoeren met de Venus Express.

  NOS: TT125: ma 25 aug. 2003, NASA lanceert infraroot-telescoop.

CAPE CANAVERAL. Vanmorgen is vanaf Cape Canaveral in Florida de ruimtetelescoop
Space Infrared Telescopen Facility (SIRTF) gelanceerd. De nieuwe telescoop moet
tot dusverre onzichtbare delen van het heelal in beeld brengen. Onderzoekers
kunnen met de infrarood-telescoop door gaswolken heen kijken en extreem koude
voorwerpen als ijsblokken zien. NASA-wetenschappers vergelijken de lancering
met het aanzetten van een lichtknop in het heelal. SIRTF is de vierde en 
Laatste zogeheten 'grote telescoop' van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie,
waarvan Hubble de bekenste is, SIRTF koste $1,2mld.

  BBCw: TT111: di 26 aug. 2003, Shuttle Columbia news.

THe Columbia shuttle disaster was due to a culture of underfunding and 
insufficient safety at space agency NASA, independent investigators found.
The Columbia Accident Investigation Board said if the flans were not fixed
"the scene is set for another accident" The shuttle's destruction came after
foam insulation peeled and hit a wing, breaching a heat shield, it said.
Columbia disintegrated as it re-entered the Earth's atmosphere in february,
killing all seven astronauts on board.

  NOS: TT130: do 29 aug. 2003, Kort buitenlands nieuws.

NOORDWIJK. De lancering van SMART-1, de eerste Europese maanraket, is tot 
nader order uitgesteld. De sonde zou eigenlijk volgende week de lucht in gaan,
maar de Indiase satelliet die mee zou liften heeft een techisch probleem.

  NOS: TT130: zo 31 aug. 2003, Kort buitenlands nieuws.

MOSKOU. Het Russische ruimtevaartschip Progress heeft voorraden gebracht naar
het internationale ruimtestation ISS. De bemanning van de ISS, een Amerikaan,
en een Rus, kreeg water, voedsel, brandstof,zuurstof en een satelliet telefoon.

  NOS: TT192: zo 21 sept. 2003, Einde ruimtesonde Galileo in zicht.

WASHINGTON. Galileo nadert zijn einde. De sonde vliegt zich vanavond om 21:49
uur te pletter in de atmosfeer van Jupiter, als de berekeningen van NASA
kloppen. De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie zal met weemoed afscheid nemen
van de sonde die haar 14 jaar informatie verschafte. NASA hoopt dat Galileo
tot het laaste moment gegevens kan verstrekken over de grootste planeet van
ons zonnestelsel. Galileo werd in oktober 1989 de ruimte ingebracht en bleef
daar 14 jaar, zes jaar langer dan gepland. De sonde wordt beschouwd als een
van Amerika's meest succesvolle. Sinds de lancering heeft de sonde 4,6 miljard
kilometer afgelegd.

  NOS: TT123: wo 15 oct. 2003, China lanceert eerste bemande raket.

PEKING. China heeft voor het eerst een bemande ruimteraket gelanceerd. Aan
boord van de Shenzou 5 is de 38-jarige astronaut Yong Liwei, die vanuit de
ruimte heeft gemeld dat hij zoch goed voelt. De lancering is zonder problemen
verlopen. China is het derde land dat erin slaagt een mens naar de ruimte te
brengen. De Sovjet-Unie en de VS gingen China zo'n 42 jaar geleden voor. De
raket zal binnen 24 uur terugkeren naar de aarde, na 14 keer rond de aarde te
zijn gevlogen. Voor de lancering van de bemande raket voerde China vier 
proeven met onbemande raketten uit.

  NOS TT124: vr 26 dec. 2003, Marssonde geeft nog steeds geen kik.

Manchester. Ook de tweede poging contact te leggen met de Marslander Beagle 2 
is mislukt. Een radiotelescoop in de buurt van het Britse Manchester had tussen 
22:00 en 00:00 uur een signaal verwacht van de Beagle 2, die gisternacht rond 
04:00 uur op Mars geland moet zijn. De kans dat er iets is misgegaan bij de 
landing is vrij groot, omdat die niet kon worden aangestuurd vanaf de aarde. 
Pas vanavond rond 19:15 uur kan een derde poging worden gedaan om contact te 
maken met de kleine Marssonde. De Beagle 2 moet de samenstelling van de 
Marsbodem onderzoeken, onder meer op de aanwezigheid van water.

  NOS TT122: za 3 jan. 2004, NASA wacht landing Mars-wagen af.

Pasadena. Morgenvroeg om 05.35 uur onze tijd zal de Spirit, de eerste van twee
Amerikaanse robotwagens, neerkomen op Mars. Over drie weken zal de Opportunity
op de andere kant van Mars landen. De wagens onderzoeken of er ooit leven 
mogelijk is geweest op de Rode Planeet. De wagens zijn omhuld met luchtzakken
en moeten door parachutes een deel van hun snelheid verliezen, voor ze op het
oppervlak van Mars stuiteren. Het duurt enkele minuten voor ze stilleggen. De
missie is niet zonder risico, zoals bleek bij de landing van de Europese
Beagle 2 op Mars. Daarvan is sinds de landing op 25 december niets vernomen.

  BBCW TT115: za 03 jan. 2004, US Rover to attempt Mars landing.

US space agency Nasa is due to try to land a six-wheeled rover called Spirit on
Mars to study rocks on the planet. The "robot geologist" will be parachuted into
the Gusev Crater after travelling through space since June. Ed Weiler, from
Nasa, said:"Mars is an incredible difficult place to land... some call it the
death planet." The rover will test to see if the site, believed to have once
been a lake, was ever suitable fir life. A second rover, Opportunity, will land
in late January.

  NOS TT122: zo 04 jan. 2004, Geslaagde afdaling Marslander NASA.

Pasadena. De Amerikaanse robotwagen Spirit is vanochtend om 5:35 uur geland op
Mars. Na een korte radiostilte vindt er nu communicatie tussen de robotwagen
en de aarde plaats. Spirit heeft enkele foto's van de omgeving opgestuurd. Het
is de tweede keer in korte tijd dat er een ruimtevaartuig op de Rode Planeet
landt. Rond de kerst kwam de Beagle 2 daar neer. De ruimtevaartorganisatie ESA
wacht echter nog altijd op een signaal van de Europese marslander. Het is de 
bedoeling dat over drie weken een andere Amerikaanse ruimtewagen, de
Opportunity, ook op Mars landt. Er wordt onderzocht of leven ooit mogelijk was.

  BBCW TT114: zo 04 jan. 2004, Spirit probe touches down on Mars.
  
Nasa has landed its rover Spirit on Mars to search for signs that the Red Planet
was once able to support life. The six-wheeled "robot geologist" was parachuted
towards Gusev Crater after travelling through space since June. Scientists at 
the US space agency faced a tense wait after the initial signal was followed by
silence. Some 20 minutes later they received a signal indicating the probe had
landed. Within hours it began beaming back images from the surface of Mars.

  NOS TT124: ma 05 jan. 2004, Marslander stuurt geslaagde foto's.

Pasadena. De Marslander Spirit heeft al meer dan 60 zwart-witfoto's van het 
Marsoppervlak naar de aarde gestuurd. De foto's zijn volgens de Amerikaanse
ruimtevaartorganisatie van zeer goede kwaliteit. Ze tonen een kale, met stenen
bezaaide vlakte. De Spirit zal ook kleurenfoto's van de rode planeet maken. De
Amerikanen zijn erg in hun nopjes met de prestaties van de Marslander, die tot
dusver alles doet wat van hen verwacht wordt. De laatste foto's van Mars
dateerden uit 1997. De Spirit zal maximaal 90 dagen actief zijn en onderzoeken
of er ooit water op Mars was, een voorwaarde voor leven.

  NOS TT121: vr 23 jan. 2004, Weer contact met Marsrobot Spirit.

Los Angeles. De NASA heeft na twee dagen van stilte weer signalen ontvangen van
de Marsrobot Spirit. Gedurende twintig minuten was er contact met de Spirit. De
Spirit landde op 3 januari op Mars voor een geologisch onderzoek van de bodem
van Mars. De NASA maakte zich de afgelopen dagen ernstige zorgen over de
verbroken communicatie. De jongste signalen waren zwakker dan normaal. De
Europese kunstmaan Mars Express heeft nieuw bewijs gevonden voor de aanwezig-
heid van ijs op Mars. Al eerder was vastgesteld dat er water op Mars is.
Ruimtevaartorganisatie ESA noemt dit het concreetste bewijs tot nu toe.

  RTL5 TT111: zo 25 jan. 2004, Sonde Opportunity geland op Mars.

Iets na 6:00 uur is de Amerikaanse ruimterobot Opportunity probleemloos op Mars
aangekomen. Net als tweelingbroer Spirit gaat hij naar aanwijzingen zoeken dat
er ooit leven was op Mars. De Opportunity is in de woestijnachtige vlakte
Meridiani geland. Daar bevindt zicht het mineraal hematiet. Op aarde wordt dat
vooral gevonden op plaatsen met stromend water. In elk geval is op de zuidpool
van Mars al ijs ontdekt. De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft
inmiddels weer contact met de Spirit, hoewel de communicatie niet vlekkeloos
verloopt.

  NOS TT121: di 17 feb. 2004, Juweel van een vondst in het heelal.

London. Astronomen hebben midden in het sterrenbeeld Boogschutter een gedoofde
ster ontdekt die is veranderd in een diamant, half zo groot als onze maan. De
edelsteen zou naar aardse maatstaven tien miljard triljoen triljoen karaat
zijn. De grootste diamant op aarde, de Ster van Afrika, is 530 karaat. De ster
stierf een paar miljard jaar geleden. Daarbij werden de buitenste gaslagen
afgestoten. De kern die vooral uit koolstof bestond, stortte daarna in. Door
de grote druk ontstond de diamant. De ontdekkers hebben hun vondst Lucy
genoemd naar het lied Lucy in the Sky with Diamonds van The Beatles.

  NOS TT130: do 26 feb. 2004, Kort buitenlands nieuws.

Noordwijk. De lancering van de Europese ruimtesonde Rosetta is uitgesteld met
24uur. Door de harde wind in de hogere luchtlagen kon de sonde niet vanaf de
basis in Frans Guyana opstijgen. Rosetta gaat in 2014 een komeet onderzoeken.

  NOS TT130: vr 27 feb. 2004, Kort buitenlands nieuws.

Kourou. De lancering van de Europese ruimtesonde Rosetta vanuit Frans Guyana
is net als gisteren uitgesteld, ditmaal wegens technische problemen. De sonde
gaat in 2014 een komeet ruim een jaar grondig inspecteren.

New York. De Rus en de Amerikaan die de ISS bemannen hebben hun ruimtewandeling
moeten afbreken, omdat de Rus problemen met zijn pak kreeg. De ISS was tijdens
de wandeling voor het eerst onbemand.

  NOS TT122: di 02 mrt. 2004, Ruimtesonde Rosetta gelanceerd.

Kourou. De Europese ruimtesonde Rosetta is vanaf de lanceerbasis in Kourou in
Frans Guyana de ruimte in geschoten met een Ariana-draagraket. Twee eerdere
pogingen gingen vorige week niet door. De ruimtesonde zet koers naar de komeet
67P/Choerlomov-Gerlasimenko(CG), waar hij over tien jaar moet aankomen. Daar
zal een lander zich met harpoenen aan de komeet trachten vast te ketenen. Doel
van de missie is het ontcijferen van de chemische 'oersoep' waaruit het heelal
is opgebouwd. CG is een zogeheten oerkomeet die informatie kan opleveren over
het ontstaan van het heelal, circa dertien miljard jaar geleden.

  NOS TT130: di 02 mrt. 2004, Kort buitenlands nieuws.

Washington. Op een persconferentie zal de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie
NASA vandaag melden dat de Marsrobot een "belangerijke ontdekking" gedaan
heeft. Volgens een zegsman gaat het over de history van water op de planeet.

  NOS TT125: di 23 mrt. 2004, Zoutwaterzee ontdekt op Mars.

Washington. Mars heeft een zoutwaterzee gehad. Dat heeft de Amerikaanse robot
Opportunity ontdekt. Mogelijk heeft in de zee leven bestaan, zeggen deskundige
van de ruimtevaartorganisatie NASA. Opportunity heeft rotsen aangetroffen met
afzettingen en patronen die gevormd lijken te zijn door stromend water. Op en
in het gesteente zit zout. NASA denkt dat de robot geparkeerd is op de kust
van een zee die minstens 5 centimeter diep was. De omvang is niet bekend.
Eerder deze maand werd al ontdekt dat er op Mars stromend water is geweest.
Het was niet duidelijk of het oppervlaktewater was geweest of ondergronds
water.

  NOS TT130: za 17 apr. 2004, Kort buitenlands nieuws.

Bajkonoer. De Sojoezraket waarmee Andre Kuipers naar het ruimtestation ISS zal
vliegen, is naar het lanceerplatform in Bajkonoer in Kazachstan gebracht. De
planning is dat Kuipers om 05:19 uur wordt gelanceerd.

  NOS TT103: ma 19 apr. 2004, Andre Kuipers vertrokken naar ISS.

Bajkonoer. Andre Kuipers is vanaf de lanceerbasis Baikonoer in Kazachstan
vertrokken naar het ruimtestation ISS. Kuipers, de tweede Nederlander in
de ruimte, wordt vergezeld door de Rus Padalka en de Amerikaan Fincke. De
Sojoez-raket legde het negen minuten durende traject naar de omloopbaan
zonder problemen af. Over twee dagen moet de Sojoez met het ISS koppelen
en kan Kuipers beginnen met zijn vijftien wetenschappelijke experimenten.
De 45-jarige arts keert op 30 april weer op aarde terug, samen met de
twee kosmonauten die op dit moment nog in het ruimtestation verblijven.

  NOS TT105: wo 21 apr. 2004, Tevreden Kuipers in ruimtestation.

MOSKOU. Andre Kuipers bevindt zich sinds 08:30 uur in het ruimtestation
ISS. Hij zei na aankomst dat zijn vlucht, die maandag begon, perfect was
verlopen. "Het leek wel een training." Hij vertelde dat hij een wolkenloos
Nederland 400km beneden zich voorbij zag komen. Precies om 07:00 uur
koppelde de Sojoez met Kuipers, de Amerikaan Fincke en de Rus Padalka aan
het ruimtestation. De Nederlander zal negen dagen in de ISS verblijven om
tal van experimenten uit te voeren. Op 30 april keert hij terug. Premier
Balkenende feliciteerde Kuipers vaochtend met zijn geslaagde vlucht naar
het ruimtestation.

  NOS TT128: wo 21 apr. 2004, NASA test relativiteitstheorie.

LOS ANGELES. NASA heeft een satelliet gelanceerd die de relativiteits-
theorie van Albert Einstein op de proef gaat stellen. Maandag werd de
lancering vanaf de luchtmachtbasis Vandenberg in Californie nog uitgesteld
vanwege een softwareprobleem. Aan het project is 45 jaar gewerkt. De
satelliet Gravity Probe heeft zo'n 700 mijloen dollar gekost. De satelliet
gaat boven de Noordpool cirkelen en is een van de nauwkeurigste
wetenschappelijke instrumenten ooit gebouwd. Er wordt gekeken naar
Einsteins ideeen over hoe objecten in de ruimte, zoals de aarde, invloed
op ruimte en tijd hebben.

  NHD : -- 27 apr. 2004, Andre Kuipers kan naar Texel.

TEXEL. Vanuit de ruimte zag Andre Kuipers naar eigen zeggen de wadden-
eilanden liggen, terwijl de rest van Nederland in wolken gehuld was. Die
promotie voor dit zonnige deel van Nederland bracht Texelaar Flip de Ridder
op het idee om de astronaut en zijn gezin uit te nodigen voor een vakantie
op Texel. De Ridder stelt daartoe een recreatiebungalow gratis beschikbaar.
De komende dagen is het International Space Station (ISS), met aan boord
ESA-astronaut Andre Kuipers, te zien vanuit Nederland. Wie het ruimtestation
wil bekijken, moet vroeg uit de veren, gemiddeld zo rond vij uur 's ochtends.
Het ruimteschip is drie tot vijf minuten te zien als een kleine ster net
boven de horizon.

  NOS TT121: do 01 juli 2004, Ruimtesonde in baan rond Saturnus.

PASADENA. De ruimtesonde Cassini-Huygens is erin geslaagd de planeet
Saturnus te bereiken. Na een zeven jaar durende reis door de ringen van
Saturnus heen en werd met behulp van een stuwmotor in een baan rond de
planeet gebracht.
De 3,4 miljard dollar kostende sonde is een Amerikaans-Europees project, dat
uit de delen Huygens en Cassini bestaat. Cassini zal vooral Saturnus 
bestuderen. Huygens zal worden losgekoppeld en op de maan Titan worden 
afgestuurd. Die grootste van de 31 manen van Saturnus werd in de 17e eeuw
ontdekt door de Nederlander Christiaan Huygens.

  NOS TT124: do 01 juli 2004, ISS-astronauten repareren gyroscoop.

CAPE CANAVERAL. De twee astronauten in het International Space Station hebben
voor de tweede maal hun onderkomen verlaten om een kapotte gyroscoop te
repareren. Een eerste poging werd vorige week al na een kwartier afgebroken.
De Rus Padalka en de Amerikaan Fincke zijn er nu wel in geslaagd de
gyroscoop weer gebruiksklaar te maken. De vier gyroscopen zorgen ervoor dat de
koers van het ISS stabiel blijft. De reparatie nam vijf uur in beslag. 
Tijdens de reparatie was het ISS zelf onbemand. Eigenlijk horen er minimaal
drie bemanningsleden te zijn, maar er is te weining voorraad voor een derde.

  NOS TT127: vr 09 juli 2004, ESA wil asteroide van koers brengen.

ROME. De Europese ruimtevaartorganisatie ESA wil twee ruimtesondes lanceren
naar een asteroide. De ESA wil onderzoeken of het mogelijk is om zo'n 
voortrazend rotsblok van koers te laten veranderen. Het project is Don
Quichot gedoopt en zal bestaan uit de sondes Sancho en Hidalgo. Als alles
voorspoedig verloopt, vertrekken ze over vijf jaar naar een nog niet nader 
bepaalde asteroide. Als het eenmaal zover is, zal Hidalgo de rots met
36.000 km/u naderen en enkele raketten met explosieven afvuren. Zijn broertje
Sanches zal op veilige afstand metingen van de explosie verrichten en die
doorsturen naar de aarde.

  NOS TT130: ma 02 aug. 2004, Kort buitenlands nieuws.

WASHINGTON. De lancering van een sonde naar de planeet Mercurius is uitgesteld
met een dag wegens slecht weer. De NASA stuurt voor het eerst sinds dertig
jaar een onderzoeksverkenner naar Mercurius.

  NOS TT130: di 03 aug. 2004, Kort buitenlands nieuws.

CAPE CANAVERAL. NASA doet vandaag een nieuwe poging om een ruimtesonde naar de
planeet Mercurius te lanceren. Gisteren werd de lancering afgelast vanwege het
slechte weer.

  NOS TT125: di 03 aug. 2004, NASA-sonde op weg naar Mercurius.

WASHINGTON. Ruimtevaartorganisatie NASA is voor het eerst in dertig jaar weer
een missie naar de planeet Mercurius begonnen. Met een raket is vanaf Cape
Canaveral in Florida de Amerikaanse ruimtesonde Messenger gelanceerd. De 
ruimteverkenner zal door een slinger van de aarde en de planeet Venus in het
jaar 2011 terechtkomen in de baan van Mercurius. Dan kan het onderzoek pas
beginnen naar de vraag: is er ijs op de heetste planeet van ons zonnestelsel?
Dertig jaar geleden fotografeerde een slechts 45 procent van Mercurius toen
het niet lukte om de verkenner in een baan om de planeet te brengen.

  NOS TT130: di 03 aug. 2004, Kort buitenlands nieuws.

HOUSTON. Twee bemanningsleden van het internationale ruimtestation ISS zijn
begonnen aan een ruimtewandeling. Een riskante operatie, omdat het ISS eventjes
onbemand is. Technici in Houston en Moskou nemen de besturing over.

  NOS TT130: di 17 aug. 2004, Kort buitenlands nieuws.

WASHINGTON. Bij de planeet Saturnus zijn twee nieuwe maantjes ontdekt door de
ruimtesonde Cassini-Huygens. Deze manen hebben een diameter van drie tot vier
kilometer. Ze zijn daarmee veel kleiner dan de al bekende 31 Saturnus-manen.

  NOS TT130: di 01 sep. 2004, Kort buitenlands nieuws.

WASHINGTON. De NASA meldt de ontdekking van 2 planeten buiten ons zonnestelsel
De planeten zijn enkele keren groter dan de Aarde. Ze lijken te bestaan uit
rots, net als de Aarde, en niet uit gas.

  NOS TT130: za 04 sep. 2004, Kort buitenlands nieuws.

WASHINGTON. De bemanningsleden van het ruimtestation ISS hebben vannacht een
succesvolle ruimtewandeling gemaakt. De Rus Padalka en de Amerikaan Fincke
zweefden ruim 5 uur buiten het station.

  NOS TT130: do 14 oct. 2004, Kort buitenlands nieuws.

BAIKONUR. Vanaf de lanceerbasis Baikonur in Kazachstan is een raket met een
nieuwe bemanning voor het ruimtestation ISS vertrokken. Het zijn twee Russen
en een Amerikaan. Twee van hen zullen een half jaar in de ruimte verblijven.

  NOS TT130: vr 15 oct. 2004, Kort buitenlands nieuws.

WASHINGTON. In Arizona in de VS wordt morgen de grootste telescoop ter wereld
in gebruik genomen. De Large Binocular Telescope kostte 98 miljoen euro en
kan een kaars zien branden op 2.5 miljoen km afstand. De bouw vergde 8 jaar.

  NOS TT130: za 16 oct. 2004, Kort buitenlands nieuws.

KOROLIOV. Een Sojoez-capsule is vannacht vastgekoppeld aan het internationale
ruimtestation ISS. Twee ruimtevaarders lossen de Amrikaan Finck en de Rus 
Padalka af, die eerder met Andre Kuipers naar het ruimtestation waren gevlogen

  NOS TT127: wo 27 oct. 2004, Scherpe foto's van maan Saturnus.

PASADENA. De Europees-Amerikaanse sonde Cassini-Huygens heeft spectaculaire
foto's van de maan Titan bij Saturnus naar de aarde gestuurd. Daarop is voor
het eerst duidelijk een landmassa ter grootte van een continent te zien. De
Cassini-Huygens bereikte vanochtend Titan na een tocht van zeven jaar. De 
foto's zijn van een hoogte van 1200km gemaakt. Ze worden nu geanalyseerd. De
ruimtesonde is in een baan om Titan gebracht om de oppervlakte in kaart te
brengen. Een deel van de sonde, Huygens, zal op 25 december afdalen om de 
gassen in de atmosfeer te analyseren. Daarna moet hij een zachte landing 
maken.

  NOS TT130: di 16 nov. 2004, Kort buitenlands nieuws.

PARIJS. De eerste Europese maansonde Smart-1 heeft vannacht zijn baan om de
maan bereikt. De sonde draait op 5000 a 6000 km hoogte om de maan. Smart
bekijkt het landschap en de mineralen.

  NOS TT127: wo 12 jan. 2005, Sonde van VS op ramkoers met komeet.

WASHINGTON. Vanaf Cape Canaveral is de ruimtesonde Deep Impact gelanceerd die
in juli een gat moet slaan in de komeet Tempel 1. Door de samenstelling van
de komeet te analyseren, hopen Amerikaanse wetenschappers meer te weten te 
komen over het ontstaan van het zonnestelsel. Deep Impact zal, als alles goed
gaat, op 3 juli bij Tempel 1 aankomen. Dan wordt een andere sonde ter grootte
van een koelkast gelanceerd die een dag later een krater in de komeet moet
slaan. De Amerikanen hopen dat de kern water en andere stoffen bevat die
dienen als bouwstenen voor leven. Ons zonnestelsel ontstond 4,6 miljard
jaar geleden.

  BRT2 TT180: do 13 jan. 2005, Huygens is klaar voor de landing op Titan.

Vrijdag moet de Europese ruimtesonde Huygens landen op Titan, de grootste maan
van de planeet Saturnus. Huygens is samen met het Amerikaanse moederschip
Cassini zeven jaar lang op weg geweest en werd onlangs losgegooid. Het tuig
zal rond de middag de atmosfeer van Titan binnendringen. Daarna wordt het
hitteschild afgegooid en worden de parachutes ontplooid. Huygens zal daarna 
landen op het oppervlak. De sonde beschikt over tal van instrumenten om die
onbekende wereld te verkennen, zoals camera's en een microfoon. Nooit eerder
is een sonde geland op een zo veraf gelegen object.

  NOS TT126: vr 14 jan. 2005, Huygens bereikt oppervlakte Titan.

DARMSTADT. De Europese ruimtesonde Huygens is met succes geland op Titan, een
van de manen van Saturnus. De sonde heeft vanaf de oppervlakte signalen naar
de Aarde gestuurd. De Huygens was enkele uren eerder begonnen aan zijn 
afdaling door de dikke atmosfeer. Wetenschappers zeggen dat de atmosfeer lijkt
op die van de Aarde, kort na haar ontstaan. Daarom zal de Huygens zoeken naar
aanwijzingen hoe het leven hier is ontstaan. Het is onduidelijk of de sonde
lang in staat is gegevens te verturen. De afstand tussen Titan en de Aarde is
1,5 miljard kilometer. De sonde is sinds 1997 op weg geweest naar de verre
maan.

  NOS TT127: di 22 feb. 2005, Bevroren zee onder oppervlakte Mars.

Londen. Onder het oppervlakte van Mars ligt een bevroren zee, zeggen
Europese wetenschappers. Ze baseren zich op foto's van een gebied bij de
evenaar waarop pakijs is te zien. Het gaat om een zee van 800 bij 900
kilometer met een diepte van 45 meter. Al eerder werd aangetoond dat de
beide poolkappen bestaan uit bevroren water. Maar het is volgens de
onderzoekers bijzonder dat ook bij de evenaar water is gevonden. Daar is
meer erosie dan op de polen en stoffen verdampen er snel. De wetenschappers
vermoeden dat een "catastrofale gebeurtenis" vijf miljoen jaar geleden
de ijstijd inluidde.

  BRT TT181: do 12 mei 2005, Satelliet zag geboorte van zwart gat.

Het Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft gemeld dat de satelliet
Swift de "geboorte" van een zwart gat heeft gedetecteerd. De satelliet nam
een zeer korte flits van intensieve gammastraling waar. De bron van deze 
energierijke straling ligt naar schatting op 2,7 miljard lichtjaar van ons.
Daaruit leiden de wetenschappers af dat de flits een botsing tussen 
neutronensterren of oude zwarte gaten is. Dat zijn beide overblijfselen van
een uitgebrande ster. De regio wordt nu intensief onderzocht om de herkomst
en oorzaak te bepalen.

  BRT TT181: za 14 mei 2005, Ook infraroodlicht bij gammaflitsen.

Vorsers hebben voor het eerst gezien dat er bij gammaflitsen in de kosmos
ook infraroodlicht zou worden geproduceerd. Dat heeft het gerenommeerde
Harvard Smithsonian Centrum voor Astrofysica bekentgemaakt. Gammaflitsen
zijn de meest energierijke verschijnselen in de kosmos en zijn wellicht
terug te voeren tot de dood van sterren die vijftien keer zo groot zijn als
onzo zon. Tot voor enkele jaren geleden was er weinig geweten over die
plotselinge uitbarstingen van gamma-straling, maar stilaan komt daar
verandering in.

  BRT TT180: do 19 mei 2005, Reuzenplaneet rond reuzenster ontdekt.

Duitse astronomen hebben bij een enorm grote ster buiten ons zonnestelsel
ook een reuzeplaneet ontdekt. Het zou gaan om de grootste ster waarvan
bekend is dat zij een satelliet heeft. Vorsers stootten met een telescoop
van de Thuringse Sterrenwacht op een planeet nabij reuzenster HD 13189, die
ongeveer 6.000 lichtjaar van ons staat. De massa van HD 13189 zou 6 tot
7 keer die van onze zon zijn. De bijbehorende planeet zou op haar beurt 8
tot 10 keer de massa hebben van onze reus Jupiter, de grootste planeet uit
ons eigen zonnestelsel. Sinds 1995 zijn zowat 150 exoplaneten ontdekt,
planeten die rond een andere ster dan de zon draaien.

  BRT TT183: di 31 juni 2005, Saturnusmaan Phoebe is elders ontstaan.

De pokdalige Saturnusmaan Phoebe is niet bij de gasgigant ontstaan, maar
elders in het zonnestelsel waarna hij door de zwaartekracht van de reuze-
planeet "gevangen" is. Dat heeft het Europese ruimtevaart-bureau ESA
gemeld op basis van wetenschappelijk onderzoek met de Cassini-Huygenssonde.
De scheikundige samenstelling van Phoebe is erg verschillend van de andere
grotere manen van Saturnus. De maan draait ook in tegengestelde richting
als de andere satellieten rond Saturnus en de as waarrond hij rond zichzelf
draait, staat anders dan die van de andere manen.

  BRT TT185: di 31 juni 2005, Andromeda is groter dan gedacht.

Het sterrenstelsel Andromeda is drie keer groter dan tot nu toe was
gedacht. Het stelsel zou een diameter hebben van 220.000 lichtjaren.
Waarnemeningen van de Keck II telescoop in Hawaii hebben nu aangetoond
dat er rond het bekende stelsel een kring van sterren is die minder
opvalt. De Andromeda ligt op twee miljard lichtjaar van de aarde. Het is
het meest nabijgelegen sterrenstelsel van het Melkwegstelsel. De dunnere
buitenlagen van Andromeda zouden gevormd zijn door het opnemen van
kleinere stelsels.

  BRT TT180: ma 06 juni 2005, Phoenix zoekt leven op Mars.

In 2007 lanceert de NASA de Phoenix, een nieuw ruimtetuig, naar Mars. Dat
heeft het Amerikaanse ruimtevaartbureau zelf bekentgemaakt. Een jaar na de
lancering zou hij moeten landen op de noordelijke pool. Daar zou hij dan
op zoek gaan naar waterijs en sporen van vroeger of eventueel huidig leven.
De Phoenix zal daarvoor uitgerust worden met een lange robotarm die een 
halve meter diep in de grond kan boren en analyses kan uitvoeren. De NASA
heeft het arctisch gebied als landingsplaats uitgekozen omdat de sonde 
Odyssey drie jaar geleden waterijs onder de polen had gevonden.

  BRT TT181: ma 06 juni 2005, Marsjeep Opportunity is weer los.

De Amerikaanse Marsjeep Opportunity is losgeraakt uit een kleine duin
waarin de robot zich had vastgereden. Dat heeft de BBC maandag gemeld. De
zeswielige robot kwam op zijn 446ste dag op Mars, op 26 april, vast te
zitten op de rug van een duin, bestaande uit zacht zand. In het weekeinde
bleek de robot zich weer helemaal vrij te kunnen voortbewegen. Op foto's
is een spoor in het zand achter de achterwielen te zien. De NASA wil de
omgeving van de jeep nu eerst zorgvuldig bestuderen voor het wagentje weer
aan een lange rit te laten beginnen om te vermijden dat de jeep opnieuw
vast komt te zitten.

  BRT TT183: do 09 juni 2005, Vulkaan ontdekt op Saturnusmaan Titan.

De Amerikaanse sonde Cassini heeft op de Saturnusmaan Titan een oude
vulkaan ontdekt waarvan men denkt dat die methaan heeft kunnen uitspuwen.
Dit zou dan ook de verklaring vormen voor de aanwezigheid van het gas in de
atmosfeer van de grootste maan van ons zonnestelsel. Dat staat in het
wetenschappelijke vakblad Nature. De erupties van de vulkaan zouden zijn
ontstaan door hitte als gevolg van getijdenwerking op Titan. De elliptische
baan van Titan rond Saturnus zorgt er immers voor dat de vorm van Titan om
de 16 dagen verandert. Ook blijkt dat er geen zeeen van koolwaterstof zijn
op Titan, zoals lang gedacht werd.

  NOS TT127: zo 03 juli 2005, NASA-projectiel op weg naar komeet.

WASHINGTON. De Amerikaanse ruimtesonde Deep Impact heeft vandaag met succes
een projectiel gelanceerd. Dat moet zich met enorme kracht in de komeet
Temple I boren. De inslag levert een krater op ter grootte van een voetbal-
stadion. Het is voor het eerst in de history van de ruimtevaart dat er in
het heelal een opzettelijke botsing georganiseerd wordt. De inslag is morgen
om 07:52 uur. De komeet is 133 kilometer van de aarde verwijderd. Hij bestaat
uit ijs, koolstof en waterstof. Onderzoekers hopen dat er door de inslag
materiaal vrijkomt dat miljarden jaren geleden is gevormd, toen het heelal
nog jong was.

  BRT TT181: ma 11 juli 2005, Aftellen voor lancering Discovery.

Op de Kennedy-lanceerbasis in Florida is het begonnen voor de lancering van
het ruimteveer Discovery. Die vlucht wordt de eerste met een shuttle sinds
tweeenhalf jaar geleden het veer Columbia verongelukte. Het veer Discovery
moet laat woensdagavond naar het Internationale Ruimtestation vertrekken. De
lancering kan tot op het laatste moment worden uitgesteld als er een 
technisch probleem opduikt. Zondag heeft orkaan Dennis de kust van Florida
bereikt. De meteorologen schatten echter dat er woensdag zeventig procent
kans is op goed weer.

  NOS TT130: wo 13 juli 2005, Kort buitenlands nieuws.

CAPE CANAVERAL. Het hitteschild van de space shuttle Discovery is beschadigd
doordat een beschermkap van een van de cockpitramen losliet. De schade is op
tijd hersteld voor de lancering van vanavond, de eerste sinds het ongeluk
met de Columbia in 2003.

  NOS TT123: wo 13 juli 2005, Lancering Discovery uitgesteld.

CAPE CANAVERAL. De lancering van het ruimteveer Discovery is uitgesteld. De
Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft een technisch mankement ontdekt
aan een sensor op de brandstoftank van de space shuttle. De lancering was
door de tropische stormen al onzeker, maar de vlucht is nu definitief van de
baan. Afgelopen nacht liep een hittebestendige tegel schade op, maar dat
probleem werd verholpen. Sinds het neerstorten van de Columbia in februari
2003 is er geen shuttle meer gelanceerd. Wanneer de Discovery de ruimte in
gaat is onbekend. De lancering was gepland voor vanavond.

  NOS TT123: zo 17 juli 2005, NASA brengt bacterie naar Mars.

CAPE CANAVERAL. Ruimteorganisatie NASA is in verlegenheid gebracht doordat
er mogelijk een bacterie op Mars terecht is gekomen. De bacterie is ontdekt
in de ruimte waar de voertuigen Spirit en Opportunity voor hun reis naar
Mars zijn getest. Volgens The Sunday Times is de bacterie vermoedelijk
afkomstig van de huid van de personen die de voertuigen hebben getest.
Waarschijnlijk is de microbe mee de ruimte in gereisd. De bacterie kan de
bittere kou op Mars overleven, maar volgens de NASA is de kans klein op
verspreiding op de rode planeet niet erg groot.

  BBCw TT124: do 21 july 2005, "Four-billion-year chill" on Mars.

A chemical study of Martian meteorites mplies that the planet has always
been cold and was rarely above freezing. Writing in Science, researchers
have been able to determine the maximum temperature the rocks experienced.
There is no evidence they were ever warm, the team says, as the meteorites
would have recorded near-surface conditions for four billion years. The
water erosional features seen on Mars must have been made during very brief
periods, they conclude.

  NOS TT124: di 26 juli 2005, Discovery op weg naar ruimtestation.

FLORIDA. Het ruimteveer Discovery is met succes gelanceerd, voor een ruimte-
reis van 12 dagen. Eerder deze maand ging de lancering op de valreep niet
door omdat een brandstofsensor niet goed werkte. Het is de eerste Amerikaanse
lancering sinds de ramp met de Columbia. Twee jaar geleden vonden alle 7
bemanningsleden de dood. Het veer spatte bij terugkeer naar de aarde in de
dampkring uiteen. Aan boord van de Discovery zijn ook 7 bemanningsleden: zes
Amerikanen en een Japanner. Een van de twee vrouwen voert het commando. Nu
de Discovery in bedrijf is kan er worden verder gebouwd aan het
internationale ruimtestation ISS.

  BRT1 TT180: di 26 juli 2005, NASA lanceert ruimteveer Discovery.

De tweede poging van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA om het
ruimteveer Discovery te lanceren is geslaagd. Het ruimteveer steeg op om
16:39 onze tijd vanop Cape Canaveral in Florida. Twee weken geleden werd de
geplande lancering van de Discovery uitgesteld, toen bleek dat er een
technisch probleem was met de brandstofmeter. Discovery is het eerste
ruimteveer dat wordt gelanceerd sinds de ramp met de Columbia in februari
2003. Discovery gaat onder meer het internationale ruimtestation ISS
bevoorraden.

  BRT1: TT180: vr 29 juli 2005, NASA schrapt Shuttle-vluchten.

De NASA heeft voorlopig alle Shuttle-vluchten geannuleerd. In september was
er nog een gepland, maar die gaat dus niet door. De reden is dat er opnieuw
problemen zijn met de brandstoftank van een ruimteveer, dit keer bij de 
Discovery die maandag werd gelanceerd. Bij de lancering is opnieuw een stuk
isolatiemateriaal losgekomen. Bij de vlucht van de Columbia in 2003 had dat
toen noodlottige gevolgen. De NASA ziet echter geen reden tot ongerustheid.
De bemanning is op de hoogte en later van de week wordt de fout misschien
hersteld.

  BRT1: TT181: vr 29 juli 2005, Discovery is succesvol aangemeerd.

De Discovery heeft zich zoals voorzien donderdag om 13u18 vastgeklonken aan
ruimtestation ISS. Het was van 2002 geleden dat er nog eens een shuttle
aanmeerde bij ISS. De Discovery heeft dan ook tonnen vracht bij: voedsel,
lucht en wisselstukken. Als alles volgens plan verloopt, zullen twee
astronauten drie ruimtewandelingen maken om onder andere een nieuw 
stabiliseringssysteem te installeren. De astronauten zullen ook onderzoeken
of de Discovery zelf schade heeft opgelopen a de lancering. Aan boord is
materiaal om eventueel herstellingen uit te voeren.

  BRT1: TT184: vr 29 juli 2005, Mars Express vindt waterijs in krater.

De Europese ruimtesonde Mars Express heeft in ene krater aan de noordpool
van de planeet Mars waterijs ontdekt. De krater heeft een doorsnede van 35km
en is 2km diep. Op de bodem ligt een dikke ijslaag. Eerder was ook al ijs
ontdekt op de zuidpool van Mars. Uit onderzoek is gebleken dat het gaat om
ijs van water en niet van kooldioxide. De afgelopen jaren zijn steeds meer
sporen van water ontdekt op de rode planeet. Het water kan er niet smelten
of verdampen omdat de temperatuur en de druk te laag zijn.

  BRT: TT180: za 30 juli 2005, Nieuwe planeet ontdekt.

Vier Amerikaanse wetenschappers hebben een nieuwe, tiende, planeet ontdekt.
Het hemellichaam heeft voorlopig de naam 2003.UB.13 meegekregen. Met grote
telescopen ontdekten ze de planeet. Ze is groter dan Pluto en heeft 560 jaar
nodig om rond de zon te draaien. Op het uiterste punt van de eclips staat ze
op 97 keer de afstand aarde-zon van de aarde. De definitieve naam is nog niet
bekend. Waarschijnlijk wordt die ook gezocht in de Griekse mythologie. De
voorbij jaren werd er flink jacht gemaakt op de tiende planeet. Pluto, de
negende planeet, werd in 1930 ontdekt.

  RTL4: TT106, zo 31 juli, NASA tevreden met ruimtewandeling.

Ruimtevaartorganisatie NASA is tevreden met de eerste ruimtewandeling van
twee astronauten van het ISS. Maandag en woesndag zijn de volgende. De 
astronauten moeten het hittewerende systeem van de spaceshuttle Discovery
testen en een antenne vervangen. bij de lancering dinsdag raakte een stuk
schuim van de brandstoftank een van de vleugels van de Discovery. Volgens 
NASA is er geen gevaar voor een ramp als met de Columbia in 2003. Deze 
ontplofte bij terugkeer naar de aarde waarbij de zeven astronauten omkwamen.

  BRT: TT181, zo 31 juli 2005, Astronauten maken eerste ruimtewandeling.

Twee van de zeven astronauten van het ruimteveer Discovery hebben een
ruimtewandeling van zes uur gemaakt. De Japanner Nogochi en de Amerikaan
Robinson hebben herstellingswerken aan de shuttle uitgetest. Die procedures
werden ontwikkeld na de ramp met het ruimteveer Columbia twee en een half
jaar geleden. Ze hebben ook een gyroscoop van het ruimtestation ISS vervangen
die al drie jaar defect was. Discovery is dinsdag gelanceerd. Het was de
eerste lancering sinds de ramp met de Columbia. Toch zou ook nu een deel van
het hitteschild schade hebben opgelopen.

  BRT: TT182, zo 31 juli 2005, Discovery blijft wat langer.

Het Amerikaanse ruimteveer Discovery zal een dag langer aan het ruimtestation
ISS gekoppeld blijven dan gepland. De bemanning kan zo meer werkzaamheden
verrichten. Dat is bekentgemaakt door de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie
NASA in Houston. Het ruimteveer zal daardoor pas op maandag 8 aug. tegen de
ochtend terugkeren naar het Kennedy Space Center in Florida. Bij de lancering
werd de Discovery waarschijnlijk licht beschadigd. De NASA wil geen enkel
risco nemen, na het ongeval met de Columbia in 2003.

  NOS: TT121, di 02 aug. 2005, Noodreparatie hitteschild Discovery.

HOUSTON. Twee astronauten aan boord van het ruimteveer Discovery gaan het
hitteschild van de shuttle repareren. Volgens NASA is dat nodig omdat op
twee plaatsen het voegmateriaal tussen de hittebestendige tegels is
beschadigd. De beschadiging kan tot problemen leiden als het ruimteveer op
8 augustus naar de aarde terugkeert. Hoe gevaarlijk de situatie is, kan NASA
niet zeggen. Maar om alle risico's uit te sluiten is tot de reparatie
besloten. Het repareren van de onderkant van het ruimteveer is nooit eerder
gedaan. De noodreparatie gebeurt morgen tijdens een ruimtewandeling.

  BRT: TT180, wo 03 aug. 2005, Discovery werd in de ruimte hersteld.

Astronaut Stephen Robinson heeft zonder problemen de twee voegstroken
verwijderd op de buik van de Discovery. De herstelling was cruciaal, want
ruimteorganisatie NASA vreesde dat de uitstekende voegstroken voor problemen
zouden zorgen bij een terugkeer naar de aarde. Net voor drie uur werd
Robinson op een robotarm naar de onderkant van de space shuttle gebracht. De
twee voegstukken kon hij simpel losgetrekken met zijn handen. De Japanse
astronaut Soichi Noguchi heeft ook enkele herstellingen aan het 
ruimtestation ISS uitgevoerd.

  NOS: TT130, wo 10 aug. 2005, Kort buitenlands nieuws.

WASHINGTON. De NASA lanceert een sonde naar Mars niet vandaag, maar morgen.
Van de draagraket werkte een onderdeel niet goed. De sonde MRO gaat om Mars
cirkelen om de mogelijkheden te onderzoeken voor een landing door mensen
of robots.

  BRT: TT180, wo 10 aug. 2005, Discovery is geland in Californie.

Het ruimteveer Discovery is veilig geland op de luchtmachtbasis Edwards, in
de Amerikaanse staat Californie. De doortocht van de atmosfeer is zonder
problemen verlopen. Om 14:12u zette de Discovery zijn wielen aan de grond.
"Jongens, welkom terug op aarde", klonk het meteen. Tijdens de missie was er
bezorgdheid gerezen over het hitteschild van Discovery. Dat zou geraakt zijn
bij de lancering.

  BRT: TT181, wo 10 aug. 2005, Tegels van Discovery hielden stand.

De tegels aan de onderkant van ruimteveer Discovery hebben standgehouden. Die
moesten de hitte tegenhouden bij de terugkeer in de dampkring, maar werden
licht beschadigd bij de lancering. Het ruimteveer dook in een hoek van 40
graden met zijn staart eerst de atmosfeer binnen. Door de wrijving ontstond
een hitte die opliep tot 1600 graden Celsius. Twee voegen tussen hittetegels
waren bij de lancering losgekomen. NASA vreesde voor een herhaling van de 
ramp met de Columbia in 2003. Daarom hadden astronauten in de ruimte
herstellingen gedaan.

  BRT: TT182, wo 10 aug. 2005, Landing was eigenlijk plan B.

De Discovery is geland op de luchtmachtbasis Edwards in Californie. Dat was
eigenlijk plan B. Normaal gezien moest de space shuttle immers landen op het
Kennedy space Centre in Florida. Maar net als maandag was het slecht weer in
Florida. Maandag werd de lancering een dag uitgesteld, maar dat was nu
uitgesloten. Daarom week de NASA uit naar de reservebasis in Californie. De 
NASA moet nu de Discovery overbrengen naar Florida. De space shuttle wordt
daarvoor bovenop een Boeing 747 vastgemaakt en teruggevlogen.

  BRT: TT183, wo 10 aug. 2005, Europeanen ook blij met Discovery.

Dirk Frimout, de eerste Belgische astronaut, is verheugd over de goede afloop
van de missie van Discovery. Tegen Belga zegt Frimout ook dat sommigen bij de
Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA geen vertrouwen meer hebben in de
shuttle. Het schrappen van het shuttleprogramma zou volgens hem slecht zijn
voor het Europese labo Columbus, dat met de shuttle naar het ruimtestation ISS
moet worden gebracht. Bij de Europese ruimtevaartorganisatie ESA reageert
trouwens opgelucht. Voor Frank Dewinne geeft de Discovery-missie vertrouwen
voor de toekomst.

  BRT: TT184, wo 10 aug. 2005, Nieuwe lancering voor het einde van 2005?

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA hoopt nog voor het einde van het
jaar opnieuw een ruimteveer te kunnen lanceren. Dat heeft NASA-baas Mike
Griffin gezegd op een persconferentie. Hij noemde de vlucht met de Discovery
het begin van een nieuw tijdperk, maar gaf wel toe dat er problemen waren. Hij
bedoelde het loskomen van isolatie-materiaal van de grote brandstoftank. 
Daarop werd beslist om de shuttles aan de grond te houden tot het probleem is
opgelost. Griffin hoopt dat dat voor het einde van 2005 is. Andere NASA-mensen
sluiten niet uit dat het kan duren tot voorjaar 2006.

  BRT: TT182, do 11 aug. 2005, Schade aan shuttle Discovery valt mee.

Het Amerikaanse ruimteveer Discovery heeft erg weinig schade opgelopen
tijdens zijn recente vlucht. Dat blijkt uit een eerste onderzoek van de
shuttle na de landing disndag op de basis Edwards in Californie. Het ging
om de eerste vlucht van een ruimteveer sinds de ramp met de Columbia twee
jaar geleden. Net als toen beukte bij de lancering een stuk van de
brandstoftank tegen het veer, maar de valt erg meer. De NASA heeft nu 170
specialisten naar Californie gestuurd voor verder onderzoek. Dan zal de
shuttle worden teruggevlogen naar Florida.

  BRT: TT180, do 11 aug. 2005, Een asteroide met twee maantjes.

Voor het eerst is een asteroide ontdekt met twee satellieten. De asteroide
87 Sylvia werd al in 1866 ontdekt. Nu hebben astronomen opgemerkt dat het
hemelichaam beschikt over twee kleine maantjes. In '93 had het ruimtetuig
Galileo al eens een asteroide met een satelliet ontdekt, maar nu zijn het
er twee. De asteroide 87 Sylvia bevindt zich tussen de banen van Mars en
Jupiter in de zogenaamde asteroidengordel.

  BRT: TT184, do 11 aug. 2005, Satelliet is met succes gelanceerd.

De Europese Ariane-5 draagraket heeft met succes een Aziatische satelliet
gelanceerd. Thaicom-4 weegt ruim 6,5 ton, en is de zwaarste communicatie-
satelliet ooit. Hij zal vooral worden gebruikt voor internetverbindingen
in Azie. De lancering werd donderdagmorgen even uitgesteld, omdat de
computer aangaf dat er een technisch probleem was. Rond half elf werd de
draagraket dan toch afgeschoten, op de basis van Kourou in Frans-Guyana.
De lancering is een succes, de satelliet is inmiddels in een baan om de
aarde gebracht.

  BRT: TT186, do 11 aug. 2005, Astronomen ontdekken bel rond zwart gat.

Astronomen hebben een enorme bel rond een zwart gat ontdekt. De gasbel
wordt geblazen door een straalstroom afkomstig van het zwarte gat. Volgens
de Nederlandse, Britse en Amerikaanse wetenschappers toont de ontdekking
aan dat ook kleine zwarte gaten veel energie terugpompen in het heelal.
Zelfs nadat een ster is gestorven, blijkt die haar omgeving nog van
energie te kunnen voorzien. De straalstroom die de bel heeft geblazen,
heeft naar schatting ruim 100.000 keer meer energie dan de zon.

  BRT: TT188, do 11 aug. 2005, Lancering Marssonde weer uitgesteld.

In Florida is de lancering van een raket met een marssonde donderdag
opnieuw uitgesteld. Woensdag was dat ook al het geval. Dit keer was eerst
het weer spelbkreker. Het bliksemde zelfs even vlak bij het lanceerplatform.
Even later dook er een probleem op met een sensor die waakt over het
vullen van de brandstoftanks. Vrijdag wordt een nieuwe poging ondernomen
om de sonde te lanceren. De sonde moet op Mars op zoek gaan naar
mogelijke landingsplaatsen voor robots en mensen. Ze zal ook gegevens
verzamelen over het water dat er ooit was op de planeet.

  NOS: TT124, vr 12 aug. 2005, Geen shuttle-lancering in september.

CAPE CANAVERAL. De NASA heeft definitief besloten in september geen vlucht
van een ruimtevver te organiseren, zoals was gepland. De ruimteorganisatie
wil eerst weten waardoor bij de lancering van de Discovery op 26 juli een
stuk isolatieschuim van een tank afbrak. Een woordvoerder van de NASA zegt
dat aan de brandstoftanks veranderingen moeten worden aangebracht. In 2003
liet bij de shuttle Columbia ook schuim los. Daardoor werd het veer beschadigd
en verongelukte het tijdens de terugkeer. De volgende mogelijkheid een 
shuttle te lanceren is in november. Als dat niet wordt gehaald, wordt het 
volgend jaar.

  BRT: TT180, wo 17 aug. 2005, Rus Krikaljev vestigt ruimterecord.

De Russische kosmonaut Sergej Krikaljev is voortaan de nieuwe verlbijfs-
recordhouder in de ruimte. Hij verbreekt het record van 747 dagen en 14 uur
dat op naam stond van zijn landgenoot Sergej Avdejev. Krikaljev werkt nu
met de Amerikaan John Phillips in het internationale ruimtestation ISS. Het
gaat om de zesde ruimtevlucht van Krikaljev sinds '88. Hij verbleef eerder
in het Russische ruimtestation MIR, was de eerste Rus die in een Amerikaanse
shuttle vloog en maakte deel uit van de eerste bemanning van het ISS.

  RTL5: TT107, do 18 aug. 2005, Lancering spaceshuttle in maart '06.

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft de eerstvolgende vlucht met
een ruimteveer gepland in maart 2006. Dat maakte de organisatie bekend. 
Opnieuw zal het ruimteveer Discovery de ruimte in worden gestuurd. De
Discovery keerde op 9 augustus terug op aarde na een geslaagde missie naar
het ruimtestation ISS. De landing had plaats op de luchtmachtbasis Edwards
in Californie. Morgen zal de NASA de spaceshuttle op de rug van een Boeing
747 overvliegen naar Kennedy Space Center in Florida.

  BRT: TT182, vr 19 aug. 2005, Ruimtewandeling ISS mislukt.

De ruimtewandeling van twee bewoners van het internationaal ruimtestation
ISS is donderdagnacht vroegtijdig afgebroken. De astronauten hadden
vertraging opgelopen en moesten een experiment laten vallen. "De wandeling
was helemaal niet zo gemakkelijk", zei astronaut Sergej Kirkaljev. Hij en
zijn Amerikaanse collega John Philips bleven uiteindelijk slecht vijf uur
in plaats van zes uur buiten het station. Kirkaljev kon toch een beetje
vieren. Hij bracht intussen 748 dagen in de ruimte door, een record.

  BRT: TT181, ma 22 aug. 2005, Enorme ster ontploft anders dan gedacht.

Vorsers hebben dankzij de Swift-satelliet voor het eerst de turbulente
geboorte van een zwart gat waargenomen, meldt NASA. De observatie leerde
dat de ontploffing van een ster anders verloopt dan gedacht. Het ziet er nu
naar uit dat de explosie van een ster niet in een keer gebeurt, en dat de
geboorte van een zwart gat een chaotische bedoening is. Zwarte gaten ontstaan
wanneer enorme sterren exploderen. De kern zakt ineen en wordt zeer dicht.
Alle omgevend materiaal wordt door gravitatie opgeslokt, terwijl grote
hoeveelheden energie vrijkomen. Tevens wordt ander materiaal de kosmos
ingeslingerd.

  BRT: TT183, do 25 aug. 2005, Team ontdekt nieuwe "vallende ster".

Een internationaal team van wetenschappers heeft boven de Zuidpool een
explosiewolk van een heldere meteoor waargenomen. Het kosmisch vuurwerk dat
de "vallende ster" veroorzaakte, is volgens de wetenschappers met een
energie van 13 tot 28 kiloton geexplodeerd. De vorsers berekenden dat de
steenklomp zowat 7 a 10 meter groot was en zo'n 1.000 ton woog. De meteoor
blijkt ook niet erg verpulverd te zijn: de brokstukken zijn nog 0,01 a 0,02
mm groot. Dit microstof heeft verscheidene weken nodig om de aarde te
bereiken en kan gevolgen hebben voor het klimaat.

  BRT: TT180, vr 02 sep. 2005, Marsjeep op top van berg Mars.

De Amerikaanse Marsjeep Spirit heeft na maanden klimmen de top van de berg
Husband Hill op de planeet Mars bereikt. De ruimtevaartorganisatie NASA een
panoramisch beeld van de omgeving van de berg vrijgegeven. Daarop is een
woestijnlandschap te zien met enkele bergtoppen in de verte. Spirit is samen
met het zusterschip Opportunity begin vorig jaar geland op Mars. Sindsdien
voeren de beide tuigen een verkenningsopdracht uit, elk in een totaal ander
terrein. Beide missies duren nu al veel langer dan gepland.

  BRT: TT180, di 06 sep. 2005, Panne legt Mars Global Surveyor lam.

Een panne aan boord van de Amerikaanse sonde Mars Global Surveyor(MGS) heeft
de wetenschappelijke instrumenten van de Marsverkenner stigelegd. Dat heeft
de BBC gemeld. Door onverklaarbaar over en weer schakelen tussen de hoofd-
en de reserve-computer schakelde de onbemande sonde zichzelf in een "veilige
modus". Dat betekent dat de wetenschappelijke instrumenten en sommige andere
systemen niet meer werken. Technici reppen zich om de instrumenten weer aan
de praat te krijgen. De MGS werd in november 1996 naar Mars gelanceerd. De
missie zat er 5 jaar later normaal op, maar werd verlengd.

  BRT: TT180, di 06 sep. 2005, Sommige asteroiden waren eerst kometen.

Het Ames-onderzoeksinstituut heeft sterk aanwijzigingen gevonden dat
sommige astreroiden eerst kometen waren. Het gaat om asteroiden die komeet-
achtige banen volgen en die als komeet gassen en andere gemakkelijk te
verdampen substanties hebben verloren. De onderzoekers gebruikten de
Spitzer-ruimtetelescoop van de NASA om dat te testen en bestudeerde het
infrarode licht van 55 asteroiden. De meeste van de studieobjecten leken
typische asteroiden, maar enkele hebben toch oppervlaktekenmerken en
eigenschappen die gelijken op die van kometen.

  BRT: TT180, wo 07 sep. 2005, Komeet Tempel-1 blijkt broos en fragiel.

De komeet Tempel-1, het doelwit van de Deep Impact-sonde van de NASA,
blijkt erg fragiel te zijn en niet meer vastheid te hebben dan een sneeuw-
bank. De komeet is voor het grootste deel poreus en er zit geen vast ijs
in. Het ijs is in de vorm van kleine korrels. Dat zeggen geleerden in het
vakblad Science. Het stof en de ijskorrels van Tempel-1 vormen een losse
structuur van fijne deeltjes die losjes vastgehouden wordt door een
zwakke zwaartekracht. De NASA liet de vierde juli de sonde Deep Impact
neerstorten op de komeet. Het was de eerste keer dat geleerden in het
binnenste van een komeet konden kijken.

  NOS: TT122, vr 09 sep. 2005, Veel schade bij NASA door Katrina.

CAPE CANAVERAL. De NASA heeft door de orkaan Katrina ruim een miljard
dollar schade geleden. De orkaan trof in de omgeving van New Orleans het
centrum waar raketmotoren worden getest en de fabriek waar de brandstoftanks
voor de spaceshuttle in elkaar gezet worden. De lancering van het ruimteveer
Discovery, die voor volgend jaar maart gepland staat, wordt als gevolg van
de stormschade waarschijnlijk enkele maanden uitgesteld. De ruimteorganisatie
is nog op zoek naar enkele honderen werknemers. Velen van hen zijn door de
orkaan hun huis kwijtgeraakt.

  BRT: TT180, ma 12 sep. 2005, Reuzenplaneten vormen zich sneller.

Reuzenplaneten zoals Jupiter vormen zich sneller dan tot nu toe werd
aangenomen. Dat heeft de universiteit van Rochester meegedeeld na de vondst
van twee babyplaneten, GM Aurigae en DM Tauri, op 420 lichtjaar van ons. GM
Aurigae is amper een miljoen jaar oud en is een veel jongere versie van onze
Zon. Het hemellichaam is dus een uniek venster op de manier waarop onze
eigen wereld tot stand is gekomen. Uit de ontdekking blijkt dat de vorming
van zo'n gasgigant zich niet op lange tijd vormt. De theorie van de
kernaangroei, dat dergelijke hemellichamen zich vormen door andere lichamen
aan te hechten, krijgen daarmee een deuk.

  BRT: TT181, di 13 sep. 2005, Meest verre explosie is ontdekt.

Een Amerikaans-Europees team van astronomen heeft een enorme uitbarsting
van gammastralen ontdekt in de ruimte. Het gaat om een enorme explosie van
radioactieve gammastralen op een afstand van 13 miljard lichtjaren. Daarmee
is het de verst afgelegen explosie die ooit werd waargenomen. Het licht van 
de explosie dateert dus van kort na het ontstaan van het heelal. In die
periode werden de eerste sterren gevormd.

  BRT: TT180, wo 14 sep. 2005, Astronomen ontdekken bizarre Quasar.

Een internationaal team van astronomen onder wie ook Belgen, heeft een
bizarre quasar ontdekt. Het gaat om een quasar die niet in een sterrenstelsel
ligt. Quasars zijn supermassieve zwarte gaten die oplichten doordat ze
materie opslokken uit de omgeving. Normaal liggen ze in het centrum van erg
actieve sterrenstelsel die miljarden lichtjaren ver van ons staan. De 
geleerden bestudeerden met de Europese Very Large Telescoop in Chili en de
Hubble ruimtetelescoop 20 quasars. 19 daarvan waren inderdaad omgeven door 
een sterrenstelsel maar rond quasar HE450-2958 vond men er geen.

  NOS: TT124, ma 19 sep. 2005, Amerikanen gaan weer naar de maan.

WASHINGTON. De NASA wil in 2018 vier astronauten naar de maan sturen. De vier
moeten in een capsule reizen die wordt aangedreven door een nieuw te bouwen
raket. De reis gaat een week duren en kost zo'n 104 miljard dollar, meldt
de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie.  De laatste bemande missie naar de
maan was in 1972, met de Apollo 17. Tussen 1969 en 1972 hebben in totaal
twaalf mensen op de maan gestaan. De nieuwe capsule moet in 2012 klaar zijn.
Hij bestaat uit twee raketten, een met bagage en een met de bemanning. De
Amerikanen willen op de maan een basis maken van waaruit ze naar Mars kunnen.

  BRT: TT182, di 20 sep. 2005, NASA wil mensen permanent op de maan.

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft haar programma voor een
permanente aanwezigheid op de maan over dertien jaar bekentgemaakt. De
organisatie maakt zich sterk dat mensen er zullen kunnen leven door 
gebruik te maken van de aanwezige natuurlijke rijkdommen. De NASA wil tegen
2018 een vierkoppige bemanning een week lang op de maan laten doorbrengen
en dat zal over de komende twaalf jaar zowat 100 miljard dollar kosten.
President Bush wil een terugkeer van mensen op de maan voor het jaar 2020.

  NOS: TT123, wo 21 sep. 2005, Oppervlak van Mars is veranderd.

PASADENA. Het oppervlak van de planeet Mars is de afgelopen jaren 
veranderd. Op nieuwe foto's is te zien dat er geulen zijn ontstaan en
nieuwe formaties van rotsblokken. Een ruimtevaarttuig van de NASA heeft de
foto's gemaakt. Het vaartuig, de Mars Global Surveyor, cirkelt al negen
jaar rond Mars. Wetenschappers vermoeden dat de geulen zijn ontstaan door
het verdampen van bevroren kooldioxide. Op andere foto's is te zien dat
de zuidpool de kooldioxideafzettingen zijn afgenomen. Dat is voor het
derde jaar achtereen, wat mogelijk duidt op een klimaatverandering op Mars.

  BRT: TT177, wo 21 sep. 2005, "Aardbevingen" op Mars.

Wetenschappers van de NASA hebben onlangs een aantal veranderingen op het
oppervlak van Mars waargenomen die kunnen wijzen op "Marsbevingen". De
onbemande ruimtesonde Mars Global Surveyor (MGS) heeft onlangs geulen in
een zandduin waargenomen die er in 2002 nog niet waren, wat wijst op 
bevingen. De vermindering van bevroren afzettingen koolmonoxide aan de
zuidpool van de planeet kunnen ook wijzen op mogelijke klimaatswijzigingen.
"Dit leert ons een actievere, meer dynamische planeet kennen dan wij voor
de aankomst van de MGS hadden vermoed", zegt wetenschapper Michel Meyer.

  BRT: TT172, ma 10 oct. 2005, Japan doet geslaagde test.

De Japanse ruimtevaartorganisatie meldt dat ze een geslaagd experiment heeft
uitgevoerd met een supersonisch vliegtuig. De test vond plaats in Australie,
met een klein onbemand toestel dat werd gelanceerd door een raket. Japan
inversteert al jaren in een onderzoeksprogramma om op termijn een opvolger
voor de Concorde te creeren. Een vorig experiment, in 2002, mislukte omdat
het toestel toen te snel werd losgekoppeld van de raket.

  BRT: TT176, ma 10 oct. 2005, CSNA stuurt weer mensen ruimte in.

China gaat woensdag zijn tweede bemande ruimtevlucht lanceren. Dat heeft het
land bekendgemaakt. Twee taikonauten zullen vijf dagen in de ruimte blijven
om wetenschappelijke experimenten uit te voeren. De eerste Chinese bemande
vlucht vond al twee jaar geleden plaats. Toen was er slechts een taikonaut
aan boord. De Chinese National Space Administration (CSNA) wil in 2007
een eerste raket naar de maan sturen.

  NOS: TT122, wo 12 oct. 2005, China lanceert weer bemande capsule.

PEKING. In China is voor de tweede keer een bemande ruimtecapsule gelanceerd.
De Shenzhou 6 vertrok vanaf een basis in de Gobi-woestijnmet twee astronauten
aan boord. De komende vijf dagen zullen zij in een baan rond de aarde draaien.
De lancering in Noord-China om 3:00 uur vannacht verliep probleemloos, 
ondanks lichte sneeuwval. Fei Junlong en Nie Haisheng gaan enkele 
wetenschappelijke experimenten uitvoeren. De lancering van de Chinese capsule
is de tweede in de geschiedenis. In 2003 ging Yang Linei als eerste Chinees
de ruimte in. In zijn vaderland is hij tot een volksheld uitgegroeid.

  NOS: TT130, vr 14 oct. 2005, Kort buitenlands nieuws.

KOUROU. Vanaf de Europese basis Kourou in Frans-Guyana is een Ariane-5 raket
gelanceerd. Die heeft een Amerikaanse en een Franse satelliet in een baan
om de aarde gebracht.

  BRT: TT173, vr 14 oct. 2005, Shenzhou VI draait te laag om de aarde.

Het Chinese ruimtetuig Shenzhou VI, met aan boord 2 ruimtevaarders, draait te
laag om de aarde. De vluchtleiding gaat de koers nu bijsturen. De 2 Chinese
ruimtevaarders, taikonauten genaamd, lopen geen gevaar. De hartslag van de
taikonauten wordt overigens begeleid door een ploeg deskundigen van de
universiteit Leuven. Het is het eerste Belgische onderzoeksteam dat mag
meewerken aan de Chinese ruimtevaart. De vlucht verloopt tot nu toe vlekkeloos
Als de missie haar doelstellingen blijft bereiken, zal de volgende missie
wellicht 3 taikonauten meenemen.

  BRT: TT176, vr 14 oct. 2005,  Ariane-raket lanceert twee satellieten.

Een Europese Ariane-raket heeft met succes twee satellieten gelanceerd. Het 
gaat om een Franse militaire satelliet en een Amerikaanse satelliet voor
telecommunicatie. De raket vertrok traditiegetrouw van op de basis Kourou in
Frans-Guyana. De lancering was donderdagnacht rechtstreeks te volgen via het
internet. Een half uur na de lancering zette de raket kort na elkaar de twee
satellieten uit.

  BRT: TT174, ma 17 oct. 2005, Twee taikonauten zijn terug op aarde.

De Chinses capsule Shenzhou VI met twee taikonauten aan boord is geland op
aarde. Dat heeft de Chinese overheid meegedeeld. De twee taikonauten hebben
vijf dagen in de ruimte verbleven. Hun capsule is zondagavond geland in het
noorden van China. Het was de tweede bemande Chinese ruimtevlucht ooit. De
eerste vlucht vond twee jaar geleden plaats. Peking hecht veel belang aan
het Chinese ruimtevaartprogramma, dat het land internationale pretige moet
geven.

  BRT: TT171, do 20 oct. 2005, Cassini bij Saturnus-maan Dione.

De Amerikaanse ruimtesonde Cassini heeft een scheervlucht gemaakt langs de
Saturnus-maan Dione. Cassini kon daarbij foto's maken van Dione met Saturnus
op de achtergrond. Dione heeft een diameter van 1.110 kilometer en bevindt 
zich op een afstand van 337.000 kilometer van Saturnus. Cassini draait sinds
juli vorig jaar baantje rond de planeet Saturnus. Het tuig is al acht jaar
in de ruimte en moet de volgende jaren de planeet en haar talrijke manen
onderzoeken.

  BRT: TT174, do 20 oct. 2005, Rusland verliest satelliet Monitor-E.

De Russische ruimtevaartorganisatie RKA is het contact kwijtgeraakt met de
aardobservatie-satelliet Monitor-E. Het tuig was eind augustus gelanceerd en
had vijf jaar lang foto's van de aarde moeten nemen. Tegelijk is een poging
van een Russisch cargoschip mislukt om het internationale ruimtestation ISS
op te heffen. Dat station daalt gemiddeld 100 tot 150 meter per dag door de
aantrekkingskracht van de aarde. Het moet daarom regelmatig worden opgekrikt
en dat gebeurt vaak door cargoschepen of ruimteveren.

  BBCW: TT117, vr 28 oct. 2005, Red Planet set for close approach.

Mars is set for a close encounter with Earth, approaching to within 69.4
million km (43.1 million miles) of our planet in the early hours of Sunday.
With good conditions and a lack of cloud, amateur astronomers will be able
to get an unusually good look at Mars. The Red Planet will not swing this
close to Earth for another 13 years. Small telescopes will be able to Mars
as a brilliant ball; observers with more powerfull instuments will be able
to see features on the surface.

  BRT: TT173, vr 04 nov. 2005, China wil VS kloppen in race naar maan.

Als het de Chinezen meezit, landen ze op de Maan vooraleer de Amerikanen er
terugkeren. DAt zegt een vooraanstande Chinees wetenschapper in een krant.
De Chinezen willen rond 2017 een bemande landing maken op de maan. Dat is
een jaar voor de streefdatum van de VS. Zowel China als de VS moeten wel nog
raketten bouwen om de vlucht tot een goed einde te brengen. China heeft nog
niet zoveel ervaring als het om bemande vluchten gaat. In 2003 stuurde het
land een eerste taikonaut de ruimte in. Enkele weken geleden was er een 
tweede vlucht met 2 Chinezen.

  BRT: TT172, wo 09 nov. 2005, Europese sonde Venus Express gelanceerd.

Op de Russische lanceerbasis Bajkonoer in Kazachstan is woensdagmorgen de
Europese onbemande sonde Venus Express gelanceerd. De verkenner van de
"Morgenster" zal vijfhonderd dagen lang vooral de atmosfeer van Venus
bestuderen. Ook het broeikaseffect en de stormwinden op Venus worden onder
de loep genomen. Het BIRA, het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aeronomie op
het plateau van Ukkel, heeft meegewerkt aan een toestel om de samenstelling
van de Venus-atmosfeer te bepalen. Venus is het helderste hemellichaam dat
we op aarde kunnen zien.

  NOS: TT124, wo 09 nov. 2005, Venus-sonde met succes gelanceerd.

BAJKONOER. De Europese ruimtevaartsonde Venus Express is met succes gelanceerd
vanaf de Russische basis Bajkonoer, Kazachstan. Het is de eerste missie van
de Europese ruimtevaartorganisatie ESA naar Venus. De lancering stond gepland
voor 26 oktober, maar werd toen vanwege technische problemen uitgesteld. De
sonde, die door een Russische raket de ruimte in werd gebracht, moet in vijf
maanden de buurplaneet Venus bereiken. De Venus Express gaat meten uit welke
gassen het dichte wolkendek rond de gloeiend hete planeet bestaat. Het lijkt
erop dat Venus steeds heter is geworden maar het is de vraag hoe dat komt.

  NHD: ?? nov. 2005, Hubble ontdekt manen Pluto.

WASHINGTON. Om de planet Pluto aan de rand van ons zonnestelsel draaien 
waarschijnlijk drie manen. Tot nu toe werd er van uitgegaan dat alleen de maan
Charon om de kleine planeet draaide. De twee andere manen werden ontdekt met
de ruimtetelescoop Hubble, aldus de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA
gisteren. Charon werd in 1979 ontdekt. De nieuwe mane hebben een diameter
45 en 160 kilometer en draaien op een afstand van 44.000 kilometer rond Pluto
Hubble moet tijdens tijdens de volgende observatie van Pluto komende februari
de vondst bevestingen. Pluto is de negende planeet in ons zonnestelsel en
werd pas in 1930 ontdekt. De ontdekking van de nieuwe manen is volgens weten-
schappers zo verrassend, omdat in de zogenaamde Kuipergordel aan de rand van
het zonnestelsel nog nooit eerder hemellichamen met meer dan een maan zijn
gevonden.

  BRT: TT183, wo 23 nov. 2005, Ruimtetuig landt op planetoide.

Een Japans onbemand ruimtetuig heeft als allereerste een korte landing
uitgevoerd op de planetoide Itokana. Dat is een stuk rots dat nooit is 
uitgegroeid tot een volwaardige planeet. Itokana is 300 miljoen kilometer van
de aarde verwijderd en meet 600 bij 300 meter. Zondag stond de sonde een half
uur lang op de planetoide. De landing is riskant omdat de aantrekkingskracht
van de planetoide heel zwak is. Intussen draait de sonde weer rond de
planetoide. Donderdag beslist de vluchtleiding wanneer nog een landingspoging
wordt gedaan.

  NOS: TT122, za 26 nov. 2005, Japanse sonde landt op asteroide.

TOKYO. Een Japanse ruimtesonde is even geland op een asteroide. Het lijkt erop
dat hij daarin een paar seconden wat materiaal heeft kunnen verzamelen om mee
te nemen naar de aarde. Dat is nooit eerder gebeurd. De asteroide Itokana
zweeft op zo'n 290 miljoen kilometer van de aarde. De sonde Hayabusa had 2,5
jaar nodig om daar te komen. In juni 2007 met hij terug zijn op aarde. 
Wetenschappers denken dat ze dankzij het materiaal meer kunnen leren over het
ontstaan van hemellichamen. In de loop van de dag wordt duidelijk of de missie
echt is geslaagd, maar de Japanse missieleiding is optimistisch.

  BRT: TT174, do 01 dec. 2005, Water ontdekt in ondergrond van Mars.

De Europese onbemande sonde Mars Express heeft als eerst een ondergronds meer
ontdekt in de bodem van de rode planeet. De radar aan boord van de satelliet
ontdekte een groot reservoir van waterijs meer dan een kilometer onder de
bodem van Mars. Tot nu toe was al ontdekt dat een groot deel van de ijskap
aan de noordpool uit waterijs bestaat. Ook daar had de Mars Express een 
primeur. De MArs Express draait al enkele jaren rond de rode planeet. Het is
het eerste Europese ruimtetuig naar een andere planeet.

  BRT: TT178, di 06 dec. 2005, Prioriteit aan Europese draagraket.

De Europese ruimtevaartorganisatie ESA zal voortaan voor de lancering van
zijn satellieten de voorkeur geven aan Europese draagraketten. De ESA kan
rekenen op meer dan 8 miljard euro om haar programma's de komende vijf jaar
uit te voeren. In 2011 vertrekt de onbemande sonde EXO-Mars naar de Rode
planeet. Hij gaat er op zoek naar leven. Belgie inversteert 932 miljoen euro
in ruimtevaart. "We mogen niet vergeten dat dat voor ons land naar de 
industrie en de hogescholen toe een duidelijke positieve weerslag kent,"stelt
minister van Wetenschapsbeleid Verwilghen.

  NOS: TT122, di 20 dec. 2005, Verdwenen Marslanders gezien op foto.

LONDEN. De verdwenen Marslander Beagle 2 is teruggevonden in een krater op
Mars. De leider van het Britse project zegt dat hij de Beagle op een foto
van een Amerikaanse Marssatelliet heeft gezien. Op de foto zijn de vier
zonnepanelen en de airbags zichtbaar. De airbags moesten de klap van de 
landing opvangen. Toch raakte de lander zo beschadigd dat hij geen contact
meer kon maken met de Aarde. De Marslander was in de Europese sonde Mars 
Express naar de planeet geschoten om onderzoek te doen naar sporen van leven.
De laatste keer dat de Beagle 2 gezien is, was toen het vanuit de sonde naar
het Marsoppervlak werd gestuurd.

  NOS: TT130, do 22 dec. 2005, Kort buitenlands nieuws.

KOUROU. In Kourou in Frans-Guyana is een Europese weersatelliet gelanceerd.
De Meteosat-9 voorziet meteorologische diensten in Europa vanaf juni van
informatie. De Ariane-raket bracht ook een Indiase telecommunicatie satelliet
in een baan om de aarde.

  NHD: za 24 dec. 2005, 27 manen bij Uranus.

MOUNTAIN VIEW. Uit nieuwe beelden van de Hubble ruimtetelescoop blijkt dat de
planeet Uranus twee manen en twee ringen meer heeft dan tot nu toe werd
gedacht. De manen hebben de namen Mab en Cupid gekregen. Het totale aantal 
manen rond de planeet is daarmee 27. De meeste mane rond Uranus zijn genoemd
naar figuren uit de werken van Shakespeare.

  NOS: TT121, wo 28 dec. 2005, Galileo in baan rond de aarde.

BAJKONOER. In Kazachstan is vanochtend met succes de eerste Galileo-satelliet
gelanceerd. Rond twee uur vanmiddag kwam de satelliet in een baan rond de
aarde. Het is de eerste stap op weg naar een navigatiesysteem dat een 
alternatief moet worden voor het GPS-systeem. Galileo is een project van de
Europese ruimtevaartorganisatie ESA en van de EU, die niet meer afhankelijk
wil zijn van het GPS-netwerk. GPS wordt beheerd door het Amerikaanse leger.
In 2010 zal het Galileo-netwerk zo'n 30 satellieten tellen. Het project kost
3,6 miljard euro en wordt voor tweederde betaald door het bedrijfsleven.

  BRT: TT171, wo 28 dec. 2005, ESA lanceert Galileo-satelliet.

De Europese ruimtevaartorganisatie ESA heeft woensdagmorgen vanaf de basis
Bajkonoer in Kazachstan voor het eerst een testsatelliet gelanceerd voor het
Galileo-project. Dat moet de Europese tegenhanger worden van het Amerikaanse
navigatiesysteem GPS. De salelliet die nu gelanceerd is, moet onder meer de
atoomklokken van het systeem testen en radiofrequenties vastleggen die Galileo
volgens Internationale akkoorden kreeg toegewezen. In 2010 moet Galileo
helemaal uitgebouwd zijn, met alles samen 30 kunstmanen.

  NOS: TT125, zo 15 jan. 2006, NASA-capsule Stardust landt in Utah.

WASHINGTON. De onbemande NASA-capsule Stardust is teruggekeerd op aarde. Het
ruimtevaarttuig, dat in 1999 gelanceerd werd, heeft stofdeeltjes van een
komeet verzameld. Dat was niet eerder gelukt. De stofdeeltjes werden twee jaar
geleden opgevangen van de komeet Wild-2. De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie
NASA hoopt dat de verzamelde informatie meer duidelijkheid zal geven over de
oorsprong van ons zonnestelsel. Mogelijk bieden de monsters ook meer gegevens
over het ontstaan van leven op aarde. Stardust heeft 4,63 miljard kilometer
afgelegd en landde vanmorgen in een woestijn in de Amerikaanse staat Utah.

  NHD: ma 16 jan. 2006, Voor het eerst ruimtestof op aarde.

WASHINGTON. De capsule van de ruimtevaartmissie Stardust is gisteren veilig
geland in de woestijn van de Amerikaanse staat Utah. Het ruimteschip bracht
stofdeeltjes mee, die het twee jaar geleden oppikte uit de staart van een
komeet. Het is de eerste keer dat materie naar de aarde is gehaald van plekken
die verder verwijderd zijn dan de maan. De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie
NASA stuurde de Stardust zeven jaar geleden op weg. Na een reis van 4,63
miljard kilometer, ofwel meer dan 10.000 ker de afstand tussen de aarde en de
maan, keerde de capsule gisteren terug. Een instrument dat de vorm heeft van
een tennisracket en dat is bekleed met de lichtste door de mens gemaakte vaste
stof, verzamelde materiaal van de komeet Wild-2 en kosmische deeltjes. De 
stofjes die vanuit een verafgelegen deel van de ruimte zijn gehaald, zijn 
miniem - hooguit drie keer de dikte van een menselijke haar. Volgens 
wetenschappers bevat het materiaal sporen uit de begintijd van het heelal en
stofjes die de komeet Wild-2 tijdens zijn lange tocht langs de rand van ons
zonnestelsel heeft verzameld. Zij hopen dat de monsters meer kunnen vertellen
over de oorsprong van het zonnestelsel. De capsule drong gisteren met meer dan
46.000 kilometer per uur de aardse atmosfeer binnen - een recordsnelheid in de
geschiedenis van de ruimtevaart. Hij landde vervolgens aan een parachute op
een militaire basis niet ver van Salt Lake City. Computergebruikers thuis 
kunnen meespeuren naar het sterrenstof. Wie zich aanmeldt bij de Universiteit
van Californie in Berkeley, kan vanaf maart in anderhalf miljoen
microscopische opnames grasduinen naar sporen van de 45 stofkoreltjes die 
Statdust naar verwachting heeft gevangen.

  RTL: TT105, wo 18 jan. 2006, Kort nieuws, buitenland.

Ongunstige wind heeft de lancering van de eerste ruimtesonde naar Pluto in
Cape Canavaral (Florida) vertraagd. De sonde moet halverwege 2015 de verste
planeet in ons zonnestelsel bereiken.

  RTL: TT105, wo 18 jan. 2006, Kort nieuws, buitenland.

De lancering van de ruimtesonde naar Pluto is weer met zeker een etmaal
uitgesteld. Het controlecentrum op de lanceerbasis Cape Canaveral ligt plat
door een stroomstoring, meldt NASA.

  NOS: TT130, do 19 jan. 2006, Kort buitenlands nieuws.

Cape Canaveral. NASA heeft de eerste ruimtesonde naar Pluto gelanceerd. De
lancering werd tweemaal uitgesteld door technische problemen en slecht weer.
De sonde komt halverwege 2015 aan.

  RTL5: TT1xx, do 19 jan. 2006, Pluto-sonde begonnen aan lange reis.

De eerste ruimtesonde naar Pluto is op weg. De draagraket Atlas V met de sonde
New Horizons werd gelanceerd vanaf de basis Cape Canaveral in de Amerikaanse
staat Florida. De lancering stond oorspronkelijk voor dinsdag gepland, maar
werd twee keer uitgesteld in verband met het weer en een stroomstoring. De
sonde moet medio 2015 de negende en verste planeet van ons zonnestelsel
bereiken. Wetenschappers hopen met de expeditie op nieuwe inzichten over het
ontstaan van het ontstaan van het zonnestelsel, 4,5 miljard jaar geleden.

  BRT: TT173, do 19 jan. 2006, New Horizons vertrokken naar Pluto.

In Florida is de Amerikaanse satelliet New Horizons gelanceerd naar de planeet
Pluto. Het tuig zal binnen een jaar een scheervlucht maken langs Jupiter en
via de zwaartekracht van die planeet tegen hoge snelheid naar Pluto worden
geslingerd. In 2015 zal New Horizons aankomen bij Pluto en de maan Charon. Het
is de eerste keer dat een ruimtetuig Pluto van nabij zal bestuderen. Daarna 
zal New Horizons de zogenaamde Kuiper Belt met andere objecten van ijs en stof
aan de rand van het zonnestelsel onderzoeken.

  BRT: TT174, do 19 jan. 2006, Is Pluto een planeet of niet?

Pluto werd in 1930 ontdekt en was lange tijd de verst van de zon gelegen 
planeet in ons zonnestelsel. Het object beschikt over een grote maan Charon
en twee kleine maantjes. Toch is er twijfel of Pluto een planeet is. Zo is
Pluto de helft kleiner dan onze maan. Bovendien lijkt de kleine bol van ijs
en stof niet op de binnenplaneten zoals de aarde en ook niet op de grote
gasplaneten zoals Jupiter. Daarom wordt Pluto ook vaak gerekend tot de "derde
zone" of Kuipe Belt, een massa bollen van ijs en stof aan de rand van het
zonnestelsel. Sommige daarvan zouden groter zijn dan Pluto.

  RTL: TT109, vr 27 jan. 2006, Kuipers in training voor ISS-missie.

Ruimtervaarder Andre Kuipers gaat mogelijk weer de ruimte in. Hij is in
training voor een maandenlang verblijf in de ruimte, zo meldt de website van
het Europese Ruimtevaartorganisatie ESA. Kuipers traint de komende vijf tot
tien jaar als lid van een internationale astronautenpool. Hij moet het
internationale ruimtestation ISS tot in de puntjes leren kennen. De
Nederlandse ruimtevaarder is de eerste vervanger voor een Canadese astronaut
die nog voor 2010 in de Space Shuttle vliegt. Mocht hij uitvallen, dan mag
Kuipers mee met de Shuttle.

  NHD: za 28 jan. 2006, Andre Kuipers mikt op lang ruimteverblijf.

NOORDWIJK. Ruimtevaarder Andre Kuipers is in training voor een lang verblijf
in de ruimte. Dat meldt het Europese Ruimtevaartagentschap ESA op de website.
Kuipers traint als lid van een internationale astronautenpool in Duitsland,
Rusland en de VS. Hij moet het internationale ruimtestation ISS tot in detail
leren kennen. De voorbereiding op een missie van drie of zes maanden duurt
vijf, mogelijk tien jaar. Kuipers vervangt eventueel een Canadese astronaut
die nog voor 2010 in de Space Shuttle vliegt.

  BRT: TT171, za 28 jan. 2006, 20 Jaar geleden ontplofte de Challenger.

Precies 20 jaar geleden kwamen zeven Amerikaanse astronauten om toen hun
ruimteveer Challenger ontplofte kort na de lancering. Een steekvlam kwam toen
uit een van de kleinere stuwraketten en deed de grote brandstoftank exploderen
De ramp was live te zien op de televisie en Amerika was in shock. Een van de
astronauten was de lerares Christa McAuliffe die vanuit de ruimte lessen had
willen geven om de jeugd interesse voor technologie bij te brengen. Na
technische aanpassingen kan het shuttleproject voortgaan, maar in 2003 
ontploftte het ruimteveer Columbia.

  BRT: TT178, do 02 feb. 2006, UB313 is groter dan de planeet Pluto.

De planetoide 2003 UB313 die in 2005 in ons zonnestelsel ontdekt is, is groter
dan Pluto, de negende planeet van ons zonnestelsel. Duitse astronomen hebben
vastgesteld dat UB313 een diameter heeft van 3.000km, 750km meer dan Pluto.
Dat maakt het moeilijk vol te houden dat Pluto een planeet is en UB313, die
voorlopig de naam Lila of Xenia gekregen heeft, niet. Wel is nog niet bekend
waaruit UB313 bestaat en dat is ook een factor die meespeelt. De International
Astronomical Union moet beslissen of UB313 de tiende planeet wordt. Een datum
daarvoor is nog niet vastgesteld.

  BRT: TT173, zo 05 mrt. 2006, NASA wil na 40 jaar weer naar de maan.

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA wil opnieuw naar de maan reizen. Ze
wil daar tegen 2020 zelfs een permanent verblijf bouwen. Zo kunnen 
wetenschappers grondig onderzoek doen op de maan. Een precieze locatie voor de
site is er nog niet niet, maar de NASA denkt aan e e n van de twee maanpolen.
Op de maanpolen is er bijna permanent zonlicht. Dat zonlicht moet de energie
voor de maanbasis leveren. In 1969 landden voor het eerst astronauten van de
NASA op de maan. De laatste landing dateert van 1972.

  NOS: TT125, vr 10 mrt. 2006, Mogelijk water op Saturnus-maan.

Op een maan van de planeet Saturnus is mogelijk vloeibaar water ontdekt. Uit
foto's van het ruimtevaartuig Cassini is af te leiden dat er water spuit uit
een geiser op de zuidpool van de maan Enceladus. Ook zou stoom te zien zijn.
Enceladus is een kleine maan met een doorsnee van zo'n 500 kilometer. Omdat de
oppervlakte is bedkt met ijs, werd aangenomen dat het er erg koud is. Als er
inderdaad een warmtebron is, zou er ook primitief leven kunnen bestaan. Door
de ijzige oppervlakte weerkaatst de Saturnus-maan bijna al het zonlicht.
Daardoor is het het helderste object in ons zonnestelsel.

  NOS: TT123, za 11 mrt. 2006, NASA ruimtesonde bereikt Mars.

Een onbemande ruimtesonde van de NASA heeft de planeet Mars bereikt. Een half
uur lang was het contact verbroken, maar tot opluchting van NASA bleek de
sonde in een goede baan rond Mars te vliegen. De Marsverkenner stuurt gegevens
naar de aarde. Wetenschappers willen weten of er lang genoeg water op Mars is
geweest om leven mogelijk te maken. De afgelopen jaren zin er al verschillende
vluchten naar Mars uitgevoerd, allemaal onbemand. Wel zijn er ruimtesondes
geland op Mars en de Amerikanen zijn van plan om rond 2020 een bemande
ruimtevlucht naar Mars uit te voeren. Zo'n vlucht zou meer dan een jaar duren.

  BRT: TT171, zo 12 mrt. 2006, Ariane-draagraket met succes gelanceerd.

Vanop de basis in Frans Guyana is met succes een Ariane-raket gelanceerd die
twee satellieten in de ruimte heeft gezet. Een eerste satelliet is voor het
Spaanse ministerie van Defensie en zal gebruikt worden voor militaire
communicatie. Een tweede satelliet moet de capaciteit nog uitbreiden van
Eutelsat. Deze operator verspreidt nu al 850 televisiekanalen en 550 radio-
kanalen in Europa, het Midden-Oosten en Noord-Afrika. De lancering van de 
Ariane-raket was drie keer uitgesteld wegens technische problemen. Het is
intussen al de 170e Ariane die koers zette naar de ruimte.

  BRT: TT179, di 14 mrt. 2006, Kometen ontstonden uit vuur en ijs.

Het materiaal in kometen is ontstaan in temperatuur van meer dan duizend
graden Celcius. Dat blijkt uit voorlopige resultaten van de Amerikaanse
ruimtemissie Stardust. Stardust is in januari geland en heeft deeltjes van
de komeet Wild-2 naar de aarde gebracht. Tot nu toe werd aangenomen dat 
kometen ontstonden aan de koude buitenrand van het zonnestelsel. Stardust
zou nu aantonen dat ze gevormd werden bij hoge temperaturen. De deeltjes
zouden weggeslingerd zijn uit het hete centrum van het zonnestelsel of van
andere sterren komen.

  RTL4: TT109, za 25 mrt. 2006, NASA komt met nieuwe foto's Mars.

Er zijn nieuwe foto's van Mars. Een ruimtesonde van de NASA heeft de foto's
gemaakt. De sonde moet een deel van de oppervlakte van Mars fotograferen op
zoek naar sporen van water en naar een goede landingsplaats voor de Marslander
Phoenix. Die wordt in 2009 richting Mars gestuurd. De zwart-witfoto's zijn
gemaakt vanaf 2500 kilometer boven de oppervlakte van Mars. Het 2,2 ton
wegende gevaarte is het meest geavanceerde ruimtevaartuig dat ooit naar een
andere planeet is gelanceerd.(foto's op rtlnieuws.nl)

  BBCw: TT120, za 25 mrt. 2006, SpaceX rocket fails first flight.

THe new Falcon 1 rocket has been lost on its maiden flight. The US vehicle,
developed by the Space Exploration Technologies Corp. was destroyed soon after
take-off from the Marshall Islands in the Pacific Ocean. The vision of Eton
Musk, co-funder of the electronic payment system PayPal, the Falcon was
designed to cut the cost of current satellite launches. An onboard camera
appeared to show the rocket rolling out of control shortly before the video
signal was lost.

  BRT: TT180, wed. 29 mrt. 2006, Straks is er een zonsverduistering.

Vanmiddag is er een totale zonsverduistering waar te nemen in het Middellandse
Zeegebied. Tientallen Belgen zijn daarvoor naar Turkije getrokken. Bij een
totale zonsverduistering schuift de Maan voor de Zon. Het gebied waar de
kernschaduwkegel van de Maan de Aarde raakt, heeft een diameter van een paar
honderd kilometer waar de zonsverduistering volledig is. Rond de 
kernschadowvlek is er een groter stuk dat zich in de bijschaduwkegel bevindt.
Daar is er een gedeeltelijke zonsverduistering te zien. In Belgie zal die te
zien zijn van kwart voor twaalf tot half twee.

  BRT: TT184, wed. 12 apr. 2006, Venus Express in baan om de planeet.

De Europese ruimtevaartorganisatie ESA zegt dat de Venus Express met succes in
een baan om Venus is gebracht. De komende 500 dagen gaat de sonde de atmosfeer
van Venus onderzoeken. De sonde is vijf maanden onderweg geweest en heeft 220
miljoen euro gekost. Het is de eerste missie van de ESA naar Venus. Aan boord
zijn 7 experimenten, waaronder een spectrometer van het Belgisch Instituut
voor Ruimte-Aeronomie(BIRA). De Koninklijke Sterrenwacht zal ook de
communicatie-radiogolven onderzoeken om meer te leren over het inwendige van
de planeet.

  BRT: TT183, wed. 12 apr. 2006, Nieuwe race naar de maan in de maak.

Er lijkt een nieuwe race naar de maan de maak. De Russische ruimtevaart wil
tegen 2015 bemande vluchten naar de maan, tegen 2030 bemande vluchten naar
Mars. Als dat lukt, zullen de Russen de Amerikanen voorbijsteken. Die willen
in 2018 weer op de maan landen. Het is geeen toeval dat de voorstellen nu 
worden gelanceerd. Woensdag is het 45 jaar geleden dat de Rus Joeri Gagarin
als eerste rond de aarde vloog. Om de vluchten naar de maan te betalen, rekent
de Russische ruimtevaartsector op privekapitaal.

  NOS: TT123, fri. 14 apr. 2006, ESA tevreden over foto's Venus.

De ruimteorganisatie ESA heeft gezegd dat de eerste opnamen van de planeet
Venus van de ruimteosnde Venus Express "onverwacht veel details" bevatten. Zo
zijn er duidelijke wolkenstructuren te zien. De beelden zijn van een afstand
van ruim 200.000 kilometer gemaakt, maar de ESA is tevreden over de kwaliteit.
De komende weken zullen de camera's van veel dichterbij opnames maken en daar
verwacht de ESA veel van. De sonde werd dinsdag in een baan om Venus gebracht
om onderzoek te doen naar de geologische activiteit en het klimaat op de
planeet.

  BRT: TT178, fri. 12 mei. 2006, Komeet valt uiteen aan de hemel.

Dit weekend wordt de oostelijke nachthemel opgeluisterd door de brokstukken
van de komeet Schwassmann-Wachmann 3. Die werd in 1930 ontdekt en maakt om de
vijf jaar een ommetje langs de zon. De baan is erg kort en de komeet gaat
niet verder dan de baan van Jupiter. Sinds '85 is de kern van de komeet aan 
het uiteenvallen. Nu zijn er zeven brokstukken, waarvan twee grote. Tussen 11
en 14 mei zouden die met een verrekijker of met het blote oog zichtbaar zijn
na middernacht. Als de komeet nog verder uit elkaar zou vallen, zou dat een
fraai lichtspektakel opleveren.

  RTL: TT110, zo 28 mei 2006, Arianeraket succesvol gelanceerd.

In Frans-Guyana is een Ariane-raket gelanceerd die een record gewicht aan
satellieten in een baan om de aarde moet brengen.De twee kunstmanen aan boord
zijn samen 8300 kilo zwaar. De lancering vanaf de Europese basis Kourou in
Frans-Guyana is uitgevoord met de krachtigste Europese raket, de Ariane 5
ECA. Die bracht de kunstmanen na ruim een half uur in een baan op ruim 35.000
kilometer hoogte. Daar geven de kunstmanen op een vaste plek ten opzichte van
de aarde onder meer tv, internet en telefoongegevens door voor Amerika en
Azie.

  RTL: TT113, vr 09 juni 2006, NASA heeft reparaties ruimteveer af.

De Amerikaanse luchtvaartorganisatie NASA is klaar met de werkzaamheden aan
de spaceshuttle. De afgelopen maanden is er om de veiligheid te verbeteren
hard gewerkt aan de brandstoftank. Bij eerdere lanceringen met de Columbia en
de Discovery ontstond schade aan de tank toen isolatiemateriaal losliet. De
Columbia verongelukte daardoor bij de terugkeer in de dampkring. Daarbij 
kwamen de zeven inzittenden om het leven. Ook de Discovery had last van
hetzelfde euvel. De NASA prikt volgende week een datum voor de eerstvolgende
vlucht van een shuttle.

  NOS: TT130, zo 25 juni 2006, Kort buitenlands nieuws.

De belangrijkste camera van de ruimtetelescoop Hubble is uitgevallen. De
camera wordt gebruikt voor onderzoek naar de verste sterrenstelsels. Hij is
in 2002 geplaatst. Volgend jaar komt er een eind aan de missie van de Hubble.

  BRT: TT173, zo 02 juli 2006, Lancering Discovery is weer uitgesteld.

De lancering van het Amerikaanse ruimteveer Discovery is opnieuw uitgesteld.
Het weer boven de basis Cape Canaveral in Floridaws ook zondagavond slecht.
Zaterdag was tien minuten voor de start de lancering ook al afgeblazen.
Dinsdagavond zal nu een nieuwe poging volgen. Dan is er wel meer kans op goed
weer. Het is de eerste keer dat de NASA opnieuw een shuttle de ruimte wil
insturen sinds de zomer van vorig jaar. De Discovery moet een tweede
testvlucht uitvoeren na het dodelijke ongeluk met het ruimteveer Columbia
op 1 februari 2003.

  BBCw: TT114, zo 02 july 2006, Space Shuttle lift-off postponed.

US space agency NASA has called off the launch of the space shuttle Discovery
because of poor weather conditions at Cape Canaveral, Florida. Electrically
charged anvil clouds near the leanch site forced NASA officials to scrub
lift-off at the last minute. Another flight attempt will be made on Sunday
at 15:26 EDT (19:26 GMT). Much is at stake for the mission with some 
believing the shuttle still has to prove its safety since the loss of the
Columbia ship and its crew in 2003.

  BRT: TT174, di 04 juli 2006, Ruimteveer Discovery is gelanceerd.

Even over half negen dinsdagavond is het Amerikaanse ruimteveer Discovery met
succes vertrokken naar het Internationale Ruimtestation. Het is de tweede
proefvlucht van een shuttle sinds het ongeluk met het veer Columbia, nu 3,5
jaar geleden. Discovery brengt de Europese astronaut Thomas Reiter en ruim 2
ton voorraden naar het ruimtestation. Reiter blijft de komende zes maanden
aan boord van het station. Over een paar dagen zijn dan voor het eerst in 
meer dan drie jaar opnieuw drie bemanningsleden permanent aan boord van het
Internationale Ruimtestation.

  RTL7: TT106, di 04 juli 2006, Spaceshuttle succesvol gelanceerd.

Het Amerikaanse ruimteveer Discovery is succesvol gelanceerd. De spaceshuttle,
met zeven astronauten aan boord, vertrok van Cape Canaveral naar het
Internationale ruimtestation ISS. De lancering was uitgesteld vanwege het
slechte weer. Het was de tweede lancering sinds de ramp met het zusterschip
Columbia in februari 2003. Een afgebroken stuk isolatieschuim van de brand-
stoftank sloeg toen een gat in het hittewerende schild, waardoor de shuttle
bij terugkeer in de dampkring uiteen spatte. De NASA besteed sindsdien
miljoenen aan verbeteringen.

  BRT: TT171, za 15 juli, Discovery is weer op weg naar de aarde.

Het ruimteveer Discovery is weer op weg naar de aarde. Het veer heeft zich
losgekoppeld van het Internationale Ruimtestation ISS. Daar blijft wel een
Duitse astronaut achter, Thomas Reiter. Hij is de eerste Europese astronaut
die er bij een Russische en Amerikaanse collega blijft. De Discovery wordt
maandagnamiddag verwacht op het Kennedy Space Center in FLorida. De 
buitenwand van het veer is na inspectie geschikt bevonden voor een landing.
Bij de lancering was een stuk piepschuim van een brandstoftank losgekomen.
Een eerere vlucht van het ruimteveer Columbia, is door een soortgelijk
mankement ontploft.

  BRT: TT174, ma 17 juli, Discovery is veilig geland in Florida.

Het ruimteveer Discovery staat opnieuw aan de grond. Na een vlucht van dertien
dagen in de ruimte is de shuttle om 15:16 uur geland op het Kennedy Space
Center in Florida. Het was de tweede shuttle vlucht sinds het dodelijk ongeluk
met het ruimteveer Columbia in februari 2003 en de eerste sinds vorige zomer.
Het licht staat nu op groen voor de volgende lancering eind augustus. Dat
wordt de eerst van zestien vluchten om het Internationale Ruimtestation af te
werken. Over vier jaar worden de shuttles definitief uit dienst genomen.

  BRT: TT174, wo 16 aug, Krijgt zonnestelsel twaalf planeten?

De kans is groot dat ons zonnestelsel binnenkort twaalf planeten zal tellen
in plaats van de huidige negen. Een voorstel in die zin ligt op tafel op de
algemene vergadering van de Internationale Astronomische Unie. Volgende week
donderdag wordt een beslissing verwacht. De wijziging heeft te maken met een
nieuwe definitie van het begrip planeet. Daarover wordt al enkele jaren
gebakkeleid, vooral naar aanleiding van de kleine planeet Pluto. De Pluto-
maan Charon en het in 2003 ontdekte object 2003 UB313, dat groter is dan
Pluto, zouden nu ook planeten worden, net zoals de planetoide Ceres.

  BRT: TT177, do 24 aug. 2006, Nieuw Amerikaans ruimtetuig heet Orion.

Het nieuwe Amerikaanse ruimtetuig dat vanaf 2014 zal gebruikt worden, zal
Orion heten. Dat tuig moet vanaf dan de ruimteveren vervangen om mensen en
cargo naar het Internationale Ruimtestation te brengen. Vanaf 2020 zou
Orion ook astronauten naar de maan moeten brengen, later zelfs naar Mars.
Orion lijkt erg veel op de Apollo-cabine waarmee de VS in de jaren 60 en
70 naar de maan vloog. Het nieuwe tuig is wel veel groter en beschikt over
een totaal vernieuwde technologie. Orion kan 4 tot 6 mensen vervoeren.

  BRT: TT181, do 24 aug. 2006, Pluto is voortaan een dwergplaneet.

Het hemellichaam Pluto is gedegradeerd tot een dwergplaneet. Dat is beslist
op een sterrenkundig congres in Praag. Voortaan zijn er in ons zonnestelsel
dus nog maar acht volwaardige planeten. Het kleine Pluto is in 1930 ontdekt
en werd toen een planeet genoemd. Daar werden toen al vragen bij gesteld en
sindsdien is de twijfel enkel gegroeid. Pluto is nu officieel een dwergplaneet
van de familie van de Pluto-achtigen of Plutons die voorlopig nog twee andere
hemellichamen omvat: het onlangs ontdekte hemellichaam 2003 UB313 en de
asteroide Ceres die tussen Mars en Jupiter zweeft.

  NOS: TT125, zo 27 aug. 2006, NASA stelt lancering Atlantis uit.

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA stelt de lancering van de shuttle
Atlantis 24 uur uit vanwege onweer. Het ruimteveer zou vandaag vertrekken
van de lanceerbasis in Florida. De NASA vreest dat een blikseminslag in de
basis het ruimteveer heeft beschadigd. Technici gaan alle apparatuur aan boord
van de Atlantis controleren. De NASA wil na de ongelukken met de Challenger
en de Columbia geen risico's meer nemen. De bemanning moet tijdens de 
vierdaagse missie van de Atlantis verder bouwen aan het Internationale
ruimtestation ISS. De bouw heeft vier jaar stilgelegen na de ramp met de
Columbia in 2003.

  NOS: TT130, ma 28 aug. 2006, Kort buitenlands nieuws.

De lancering van de Atlantis is weer uitgesteld. De NASA rijdt het ruimteveer
met lanceerplatform en al in een hangar op Cape Canaveral, omdat de tropische
storm Ernesto op komst is. Nu staat de lancering gepland voor over een week.

  NOS: TT130, do 31 aug. 2006, Kort buitenlands nieuws.

De vlucht van de eerste vrouwelijke ruimtetoerist is uitgesteld. Over twee
weken zou een Amerikaanse zakenvrouw in een Sojouz naar het ruimtestation 
ISS reizen. Maar de Russen laten de vlucht van een Amerikaanse ruimteveer
voorgaan.

  BRT: TT195, vr 01 sep. 2006, Lockheed Martin mag de Orion bouwen.

Het Amerikaanse luchtvaart- en defensiebedrijf Lockheed Martin heeft het
contract voor de bouw van een nieuw ruimtetuig in de wacht gesleept. De
ruimtevaartorganisatie NASA gaf Lockheed de voorkeur boven een alliantie
tussen Northrop Grumman en Boeing. Lockheed mag de Orion bouwen, het 
multifunctionele tuid dat in 2014 de ruimteveren moet vervangen. Het tuig
moet in 2020 naar de maan en later ook naar Mars kunnen vliegen. Het contract
heeft in een eerste fase een waarde van 3,25 miljard euro en daar kan later
nog eens bijna evenveel bijkomen.

  NOS: TT123, zo 03 sept. 2006, Ruimtesonde Smart-1 crasht op maan.

De Europeses sonde Smart-1 is na een ruimtereis van drie jaar op de maan
neergestort. De sonde heeft veel foto's van het maanoppervlak gemaakt. Daarbij
was de Smart de maan zo dicht genaderd dat een crash onvermijdelijk was. Het
neerstorten werd nauwlettend in de gaten gehouden door ESA, de Europese
ruimtevaartorganisatie. Mogelijk levert dat nog waardevolle informatie op. Op
het laatst is de koers van de Smart-1 nog aangepast, zodat de sonde op een
gunstige plaats op de maan neerstortte. De sonde had ionenmotor. Die is veel
zuiniger dan een motor op brandstof en daardoor geschikt voor lange afstanden.

  BRT: TT180, zo 03 sept. 2006, Europese sonde is gecrasht op de maan.

De Europese onbemande sonde Smart-1 is op de maan te pletter geslagen. Dat was
onvermijdelijk omdat het tuig geen brandstof meer had om contact met de maan
te vermijden. Smart-1 vertrok in 2003. Het was een experimenteel ruimtetuig
dat vooral moest aantonen dat de Europese ruimtevaartorganisatie ESA de 
techniek van de elektronische motor onder de knie had. In november 2004 kwam
de sonde in een baan over de polen van de maan. Van daaruit zond hij foto's
en wetenschappelijke gegevens naar de aarde. De ESA heeft nu nog twee sondes
in een baan om Venus en in een baan om Mars.

  BRT: TT171, do 07 sept. 2006, Lancering Atlantis is dag uitgesteld.

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft de lancering van zijn
ruimteveer Atlantis, die gepland was voor woensdagavond, met 24 uur 
uitgesteld. Er waren problemen met de brandstoftoevoer, meldt de NASA. Het
gaat al om het derde uitstel op een week tijd. Eerst werd Cape Canaveral
getroffen door een blikseminslag, daarna zorgde orkaan Ernesto voor problemen.
De NASA heeft nog tot vrijdag de tijd om Atlantis te lanceren. Als het tegen
dan niet lukt, moet de missie naar het Internationale Ruimtestaion ISS
uitgesteld worden tot eind oktober.

  NOS: TT130, za 09 sept. 2006, Kort buitenlands nieuws.

Het ruimteveer Atlantis is onderweg naar het Internationale ruimtestation 
ISS. De lancering was in twee weken tijd enkele keren uitgesteld. De 
bemanning van de Atlantis gaat werken aan de ISS.

  BRT: TT174, zo 10 sept. 2006, Ruimteveer Atlantis eindelijk gelanceerd.

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft zaterdag het ruimteveer
Atlantis gelanceerd vanop de basis Cape Canaveral in Florida. Atlantis moet
16 ton onderdelen naar het Internationale Ruimtestation ISS brengen. Sinds
het ongeluk met het veer Columbia, begin 2003, ligt de bouw van het
ruimtestation stil. De bemanning bestaat uit een Canadees en vijf Amerikanen.
De lancering werd eerder al vier keer uitgesteld. Eerst was het weer te
slecht, dan was er een probleem met een brandstofcel en vrijdag liet een
brandstofmeter het afweten.

  BRT: TT171, di 12 sept. 2006, Koppeling Atlantis aan ISS is gelukt.

Het ruimteveer Atlantis heeft zich vastgeklonken aan het Internationale
Ruimtestation ISS. Atlantis was zaterdag gelanceerd. De koppeling gebeurde
op 335 kilometer hoogte boven de Stille Oceaan. De zes astronauten van 
Atlantis hadden meteen een veiligheidsvergadering met de drie bemanningsleden
van het ruimtestaion. Nadien begonnen ze de vracht van het ruimteveer met een
robotarm over te laden. De Atlantis heeft twee gigantische zonnepanelen mee.

  RTL5: TT105, do 14 sept. 2006, Nieuwe zonnepanelen ISS bevestigd.

Astronauten van ruimteveer Atlantis hebben twee zonnepanelen bevestigd aan
het ruimtestation ISS. De 73 meter lange zonnepanelen moeten de energie
waarover het ISS beschikt verdubbelen.

  BRT: TT178, ma 18 sept. 2006, Eerste vrouwelijke toeriste in ruimte.

Vanop de lanceerbasis van Baikonoer in Kazachstan is een Sojoez-cabine
vertrokken met de eerste vrouwelijke ruimtetoeriste aan boord. Het gaat om
een Amerikaanse zakenvrouw van Iraanse afkomst. De 40-jarige ingenieur is de
vierde toerist die naar de ruimte vliegy. Voor haar reis moet ze 16 miljoen
euro neertellen. Voor dat bedrag blijft ze een dag of tien in de ruimte,
waarvan een week aan boord van het Internationale ruimtestation ISS. Voorts
vliegen een Amerikaan en een Rus mee om hun collega's af te lossen die al
6 maanden in het station verblijfen.

  BRT: TT176, do 21 sept. 2006, Atlantis is veilig geland in Florida.

Het ruimteveer Atlantis staat terug op aarde. De landing gebeurde net voor
zonsopkomst. De zes bemanningsleden zijn elf dagen in de ruimte geweest. De
hele vlucht verliep feilloos. Het grootste deel van de tijd hing Atlantis vast
aan het Internationale Ruimtestation(ISS). Tijdens drie ruimtewandelingen zijn
nieuwe zonnepanelen  geinstalleerd. De 16 ton zware structuur was meegevlogen
in het vrachtruim van Atlantis. De NASA wil in december weer een shuttle naar
het ISS sturen. Daarna volgen er nog 13 vooraleer de shuttle vloot in 2010
definitief aan de grond wordt gehouden.

  NOS: TT123, do 05 oct. 2006, Vijf razendsnelle planeten ontdekt.

Astronomen hebben in het centrum van het Melkweg een nieuw soort planeet
ontdekt. Het zijn vijf planeten die in minder dan een dag om hun ster draaien,
in een baan die kleiner is dan ooit waargenomen. De snelste draait in minder
dan tien uur om zijn ster. De planeten zijn ontdekt met behulp van de Hubble-
telescoop, door het meten van afwijkingen in de lichtsterkte van een ster.
Die verandert als er een planeet voor de ster langs trekt. De hemellichamen
lijken op Jupiter, de grootste planeet in het zonnestelsel. Sinds 1995 zijn
meer dan 200 planeten buiten het zonnestelsel ontdekt.

  BRT: TT181, di 31 oct. 2006, Hubble krijgt toch nog herstelbeurt.

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA geeft de ruimtetelescoop Hubble
dan toch nog een vijfde en laatste opknap- en herstelbeurt. Na het ongeval
met het ruimtevaar Columbia, in 2003, werd het Amerikaanse ruimtevaartbeleid
geherorienteerd en kwamen er strengere veiligheids-voorschriften voor de
resterende shuttlevluchten tot 2010. Daardoor kwan de laatste bemande
service missie naar de Hubble te vervallen. Een robotmissie bleek onhaalbaar.
Een en ander leidde tot protest bij de wetenschappers. De NASA is nu
blijkbaar op zijn beslissing teruggekomen.

  NOS: TT121, wo 27 dec. 2006, Satelliet zoekt naar aarde-achtigen.

Vanaf de ruimtebasis Baikonoer in Kazachstan is een europese satelliet
gelanceerd die op zoek gaat naar planeten die op de aarde lijken. Astronomen
hebben zulke planeten buiten het zonnestelsel nooit waargenomen. De Franse
satelliet Corot gaat het licht van tienduizenden sterren analyseren. Als op
een bepaald moment het licht van een ster iets afneemt, is dat een teken dat
er een planeet voorbijkomt. Het is voor het eerst dat op deze wijze naar
aarde-achtige planeten wordt gezocht. Er zijn al zo'n 200 zogeheten 
exoplaneten ontdekt, maar dat zijn vooral grote gasplaneten zoals Jupiter.

  RTL5: TT106, do 04 jan. 1007, Meren vol methaan ontdekt op Titan.

Op Titan, een van de manen van Saturnus, is een groot aantal ijskoude
meren ontdekt. Dat melden wetenschappers op basis van radarbeelden van de
satelliet Cassini. Het zou gaan om zeker 75 meren die gevuld zijn met
vloeibaar gas. De meren varieren in doorsnede van 3 tot 70 kilometer. De
onderzoekers melden hun ontdekking in de nieuwe editie van het weten-
schappelijke tijdschrift Nature. Op aarde is methaan een gas, maar op
Titan is het gas door de kou - het is er zo'n 180 graden Celsius onder
nul - vloeibaar.

  NHD: za 13 jan. 2007, McNaught is helderste komeet in jaren.

Rijswijk. De komeet McNaught die de afgelopen dagen tijdens de ochtend-
en avondschemering te zien was, is de helderste van de afgelopen dertig
jaar. Dat hebben Amerikaanse wetenschappers gemeld. De komeet is zes maal
helderder dan de beroemde Hale-Bopp uit 1997, aldus de Internationale Comet
Quarterly. De komeet werd pas vorig jaar ontdekt door de Australische
astronoom Robert McNaught. Tot die tijd stond hij vanaf de aarde gezien
achter de zon. Het hemellichaam kwam gisteren het dichtst bij de zon, op
een afstand van 25.5 miljoen kilometer.

  BRT: TT176, di 30 jan. 2007, Camera van de Hubble is defect.

De belangrijkste camera op de Hubble ruimtetelescoop is defect. De camera is
in 2000 door astronauten op de Amerikaans-Europese satelliet geplaatst. Het
instrument leverde spectaculaire foto's op van ver verwijderde sterren-
stelsels en van stervende sterren. De camera heeft astronomen een betere
blik gegeven op het ontstaan en de evolutie van het heelal. Ingenieurs
zoeken een manier om de camera opnieuw te starten. Maar de observaties
zullen in elk geval beperkt worden. Volgend jaar krijgt de Hubble een vijfde
en laatste opknapbeurt. Een vervanging van de camera zit er waarschijnlijk
niet in.

  NOS: TT130, zo 25 feb. 2007, Kort buitenlands nieuws.

De Europese ruimtesonde Rosetta is succesvol langs Mars gevlogen. De sonde
is op weg naar een komeet om onderzoek te doen. De bedoeling is dat de
Rosetta daar in 2014 aankomt, na een reis van zeven miljard kilometer. De
ruimtesonde is Mars tot op 250 kilometer genaderd bij een snelheid van 
30.000 km/u.

  BRT: TT182, zo 25 feb. 2007, Rosetta gebruikt zwaartekracht van Mars.

De Europese ruimtesonde Rosetta is met succes vlakbij de planeet Mars
gevlogen. Rosetta kwam tot op 250 kilometer van Mars. De ruimtesonde is op
weg naar de komeet Churyumov-Gerasimenko bij de planeet Jupiter. Rosetta
zou tegen 2014 bij de komeet moeten zijn. Dan wordt een klein landings-
toestel naar Jupiter gesturrd om de atmosfeer van de planeet te bestuderen.
Het ruimtetuig heeft de zwaartekracht van Mars gebruikt om van koers te
veranderen. Momenteel bestaat er geen technologie die een ruimtetuig in
een baan naar Jupiter kan sturen.

  RTL: TT111, zo 25 feb. 2007, Ruimtesonde Rosetta passeert Mars.

Tijdens zijn 7 miljard kilometer lange reis door het heelal is de 
Europese komeetjager Rosetta met succes Mars gepasseerd. De sonde scheerde
op 250 kilometer afstand van Mars en was tijdelijk onbereikbaar voor het
controlecentrum op aarde. Na een kwartier radiostilte werd het contact weer
hersteld. Rosetta werd in 2004 gelanceerd en moet volgens planning in 2014
aankomen bij de komeet 67A/Choerjoemov-Gerasimenko(CG). Het doel is om
als eerste sonde met een komeet mee te vliegen en er in een baan omheen
te draaien.

  NOS: TT104, zo 04 feb. 2007, Maan volledig in schaduw van aarde.

Gisteren was in Nederland een totale maansverduistering te zien. Vanaf 22:30
uur schoof langzaam de schaduw van de aarde over de maan. Om 23:44 uur was de
maan volledig verduisterd. Ondanks de schaduw van de aarde was de maan nog wel
te zien. Door de atmosfeer van de aarde kwan nog wat zonlicht op de maan
terecht, die daardoor oranje-rood kleurde. Tientallen sterrenwachten hadden
hun deuren geopend. Alleen in het noorden en oosten was de maansverduistering
door bewolking niet helemaal te volgen. De volgende totale maansverduistering
is op 21 februari volgend jaar.

  RTL: TT111, do 15 mrt. 2007, Ook ijskap op zuidelijke pool Mars.

Mars heeft net als de aarde een ijskap op zijn zuidelijke pool. Het gaat om
1.6 miljoen kubieke kilometer ijs van vrijwel zuiver water. Dit blijkt uit
metingen met de Europese ruimtesonde Mars Express, schrijft vakblad Science.
Als de ijskap zou smelten, zou het water op de hele planeet elf meter hoog
staan, hebben Duitse wetenschappers uitgerekend. De hoeveelheid ijs is 
tweederde van die op Groenland. Eind vorig jaar werd al gemeld dat er een
ijskap op de noordelijke pool van Mars is. Volgens andere onderzoeken was
Mars ooit deels met water bedekt.

  NOS: TT124, wo 04 apr. 2007, ESA zoekt vrijwilligers 'Mars-reis'

De Europese ruimtevaarorganisatie ESA zoekt zesvrijwilligers voor een
gesimuleerde reis naar Mars. Ze brengen 500 dagen door in metalen tanks op
een testterrein in Moskou. De aan elkaar gekoppelde tanks beslaan 200m2.
De ESA wil de deelnemers allerlei zaken laten meemaken die ze ook op een
echte Marsreis tegenkomen. Zo krijgen ze aan het begin al het voedsel voor
500 dagen en moeten ze dat zelf verdelen. In de tanks maken ze de lange 
heenreis en terugreis mee en, in een aparte tank, de situatie op Mars zelf.
De zes moeten wetenschappelijk geschoold zijn en ook technische en
medische kennis hebben.

  NRC: za. 15 nov. 2008, Ruimtesonde India landt op de maan.

New Delhi, 15 nov. De eerste Indiase ruimtesonde is gisteren zonder
problemen geland op de maan. Dat heeft de Indiase ruimtevaartorganisatie
bekend gemaakt. De sondelanding is onderdeel van een twee jaar durende
ruimtemissie die de basis moet leggen voor verdere ruimte-expedities van
India. Het apparaat zal experimenten uitvoeren en bodemonderzoek doen.

  RTL4: TT105, za 15 nov. 2008, Ruimtestation ISS wordt gerenoveerd.

Ruimteveer Endeavour is op weg naar het Internationale Ruimtestation(ISS).
De Amerikaanse astronauten aan boord, vij mannen en twee vrouwen, moeten
het ISS de komende twee weken renoveren. Bovendien wordt het ruimtestation
geschikt gemaakt voor bewoning door meer bemanningsleden: zes in plaats van
drie, zoals tot nu toe het geval was. Het ISS krijgt twee nieuwe slaapkamers,
een tweede toilet, een koelkast en fitnessapparatuur. Ook komt er een nieuwe
waterzuiveringsinstallatie, die van urine drinkwater kan maken. Tot nu toe
moest water worden aangevoerd.

  NOS: TT131, za 15 nov. 2008, Nieuws in het kort.

In de VS is het ruimteveer Endeavour gelanceerd. De zeven astronauten gaan
het ruimtestation ISS uitbreiden. Ze nemen een waterzuiveringsinstallatie mee,
waarmee de ISS-bemanningsleden hun eigen urine tot drinkwater kunnen recyclen.
Smaaktesten hebben volgens NASA uitgewezen dat de installatie prima werkt.

Een Indiase ruimtesonde is op de maan geland, een mijlpaal in de 45 jaar dat
India een ruimtevaartprogramma heeft. De sonde gaat de komende twee jaar 
proeven doen en het maanoppervlak in kaart brengen. India wil zo de
concurrentie aangaan met China en Japan.

  NOS: TT131, wo 19 nov. 2008, Nieuws in het kort.

Een Amerikaanse astronaute is tijdens een ruimtewandeling een gereedschaptas
verloren. Ze was bij het ruimtestation ISS bezig met reparaties, toen in de
tas een vetspuit ontplofte. Terwijk ze het vet van haar pak veegde, verloor
ze de grip op de tas. Astronaut verliezen wel vaker dingen tijdens
wandelingen maar nog nooit een hele tas.

  RTL7: TT108, vrij. 21 nov. 2008, Bescheiden feestje in de ruimte.

De astronauten van het ISS hebben de verjaardag van het internationale
ruimtestation sober gevierd: met een ruimtewandeling. Het ISS bestaat deze
week tien jaar. Het miljardenproject ISS, een samenwerking van onder meer
de VS, Rusland en de ESA, de Europese ruimtevaartorganisatie, begon in 1998.
Toen lanceerden de Russen de eerste module van het ruimtestation. In totaal
hebben 160 astronauten uit 15 landen het ruimtestation bezocht. Een van hen
is de Nederlander Andre Kuipers, die in 2004 de ruimte in ging.

  NOS: TT109, wo. 10 dec. 2008, Bewijs voor zwart gat in Melkweg

Duitse wetenschappers zeggen dat ze het bewijs hebben gevonden dat het zwarte
gat in de Melkweg bestaat. Ze hebben 16 jaar lang de bewegingen van 28 sterren
gevolgd met behulp van twee telescopen in Chili. Het 'gat' bevindt zich in het
centrum van de Melkweg, op 27.000 lichtjaren afstand van de aarde. Het zwarte 
gat is vier miljoen maal zo zwaar als onze zon. Een zwart gat is een bijzonder
object, met een zwaartekracht die zo sterk is dat er niets uit kan ontsnappen,
ook geen zonlicht. Het zwarte gat is Sagitarius A genoemd. Het onderzoek is
verricht door het Max Planck Instituut bij Munchen.

  NOS: TT131: di. 03 feb. 2009, Kleinste exoplaneet ooit ontdekt.

Met de Franse ruimtetelescoop Corot is de kleinste exoplaneet ooit ontdekt.
Een exoplaneet is een planeet buiten ons zonnestelsel. De ontdekte exoplaneet
zou ongeveer twee keer zo groot als de aarde zijn. Metingen met telescopen op
de grond moeten daar meer duidelijkheid over geven. De exoplaneet staat dicht
bij een ster, waardoor het er enorm heet is. De afgelopen vijftien jaar zijn
er ongeveer driehonderd exoplaneten ontdekt, maar dit is de kleinste en
snelste die tot nu toe is gevonden. De planeet draait in twintig uur om zijn
ster. Hij wordt Corot-Exo-7b genoemd.

  NOS: TT136: di. 03 feb. 2009, Kort nieuws buitenlands 

Iran heeft een zelfgebouwde satelliet de ruimte in gestuurd. Hij heet Hoop en
is gelanceerd ter ere van de dertigste verjaardag van de Iraanse Islamitische
Revolutie. Hoop is de eerste satelliet die Iran zelf heeft gebouwd. Volgens
het land wordt hij gebruikt voor onderzoek en telecommunicatie.

  BRT: TT178: do 12 mrt. 2009, Lancering van Discovery uitgesteld.

De lancering van het ruimteveer Discovery naar het ISS zal niet voor
maandag kunnen doorgaan. Dat heeft de NASA laten weten. Het ruimteveer moest
donderdag om 02:20 uur Belgische tijd vertrekken. Maar een kwartier voordat
de externe brandstoftank helemaal was gevuld, blies de NASA de lancering af
wegens een waterstoflek. De Discovery moet de vierde en laatste set zonne-
panelen naar het ISS brengen, om die tijdens vier ruimtewandelingen te
installeren. Door het uitstel van de lancering moet minstens een ruimte-
wandeling worden geschrapt.

  BRT: TT180: do 12 mrt. 2009, Even dreigde ruimtebotsing voor ISS.

Het internationaal ruimtestation ISS is even geevacueerd omdat het gevaar
bestond dat het zou botsen met een rondvliegende oude motor. De astronauten
vluchtten naar een Sjoez-module. Die fungeert als een soort reddingsmodule
in noodsituaties en kan de astronauten binnen de 24 uur terug naar de
aarde brengen. Volgens de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA was de 
kans op een botsing erg klein. Kort daarna kwam de melding dat de oude 
motor voorbij het ruimtestation was gevlogen en dat de bemanning terug-
gekeerd was naar het ISS.

  NOS: TT137: di 17 mrt. 2009, Kort nieuws buitenland

In Rusland is met een dag vertraging een Europese satelliet gelanceerd die
de zwaartekracht van de aarde in kaart gaat brengen. Die is niet overal
gelijk. Wetenschappers verwachten meer inzicht te krijgen in oceaanstromingen
en de stijging van de zeespiegel. De eerste meetresultaaten zijn begin mei
bekend.

  RTL7: TT109, di 17 mrt. 2009, ESA lanceert zwaartekrachtsatelliet.

ESA, de European Space Agency, heeft een satelliet gelanceerd die de zwaarte-
kracht op aarde onderzoekt. Gisteren werd de lancering door technische
problemen belemmerd. De GOCE (Gravity field and steady-state Ocean Circulation
Explorer) stond klaar voor lancering in het Plesetsk Kosmodroom in Rusland.
Hiermee kunnen wetenschappers een nauwkeurig model maken van de 'ideale
zeespiegel', het vlak waarop het water tot rust komt als er geen wind en
getijden waren. Dit is van groot belang voor onderzoek aan oceaanstromen.